ΣΗΜΑΤΑ

… που έπαιζε Ραχμάνινωφ στο ξενοδοχείο των διακοπών σας ήταν πιθανότατα
Ρώσος. (Ακόμη και ο μάγειρας μπορεί να ήταν Ρώσος πιανίστας). Ρωσίδα
καθηγήτρια η γκαρσόνα. Ρώσος μαθηματικός ο κηπουρός. Ποτέ άλλοτε τα
εστιατόρια, τα συνεργεία και τα γιαπιά της Δύσης δεν είχαν τέτοια αφθονία
Ρώσων καλλιτεχνών, μηχανικών, βιολόγων. Γιατί απ’ τη Ρωσία φεύγουν και οι
καλύτεροι. Η αφρόκρεμα της επιστήμης και της τέχνης. Οι δημιουργικοί, το
μεγάλο «κεφάλαιο» της χώρας τους. Αυτοί που θα ήταν η ελπίδα της.

… η Εξοδος αυτή, γράφουν οι «Τάιμς», τους Ουγενότους, που εγκατέλειπαν τη
Γαλλία τον 17ο αιώνα. Τους Ασιάτες που εγκαταστάθηκαν στη Νότια Αφρική στα
τέλη του 19ου. Τους «boat people», τους θαλασσοδαρμένους του Βιετνάμ που
κατέληξαν, πιο πρόσφατα, στις ΗΠΑ. Τους προλετάριους του Χονγκ Κονγκ που
έγιναν μοχλός της οικονομικής και της πολιτιστικής ζωής του Καναδά. Τους
Γκαναίους, Ουγκαντανούς και άλλους Αφρικανούς που, για να γλυτώσουν απ’ τις
δικτατορίες της ανεξαρτησίας, φώλιασαν στην Αγγλία, τη γη του πρώην δυνάστη,
και έγιναν πρώτοι και καλύτεροι στα πανεπιστήμια, στα νοσοκομεία και στα
κέντρα ερευνών. «Πάλι τυχεροί» εμείς οι Δυτικοί. Πάλι τους πήραμε των φτωχών
ό,τι καλύτερο είχαν. Το άξεστο κάρβουνο που υπό συμπίεση γίνεται διαμάντι.
Μήπως δεν το λένε οι οικονομολόγοι; «Απ’ όλες τις επενδύσεις, η πολυτιμότερη
είναι ο άνθρωπος».

… λογοτεχνίας έχει κάνει την εμφάνισή του. Θα μπορούσε να ονομαστεί
«ψυχοταξιδιωτική». Τώρα που δεν έχεις πια τι να εξερευνήσεις, τώρα που τα
πάντα έχουν κατακτηθεί, ερευνηθεί, περιγραφεί, τι μένει για τους νέους
Λίβινγκστον, τους Στάνλεϋ και Μάρκο Πόλο; «Το εσωτερικό ταξίδι», απαντούν οι
σύγχρονοι περιηγητές. Τα περισσότερα οδοιπορικά των ημερών μας είναι
ομφαλοσκοπικά. Ο ή η «οδοιπόρος» βρίσκει και στα εξωτικότερα των τοπίων
αφορμές για αυτοανάλυση. Εξομολογείται σε κινητό φόντο. Τους Μασάϊ (φωτ.)
περιγράφει η Αγγλίδα Μαίρη Φιτζέραλντ («Ο Γιός μου ο Πολεμιστής») για να
ανιχνεύσει μέσα της το κάλεσμα της αγριάδας, που σβήνει όμως πάνω στην
ευρωπαϊκή της κουλτούρα. Άλλος ταξιδιωτικός, ο επίσης Άγγλος Τζόννυ Μπήλμπυ,
κάνει δικές του εσωτερικές διαδρομές λυώνοντας αρβύλες στο Αφγανιστάν. Απ’ όλα
όσα είδε στη ζωή του, λέει στο «Παγανικό Τραγούδι» του, τίποτα δεν ήταν
ωραιότερο από τη «φυλή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που ζει ακόμα εδώ και που δεν
πίστεψε ποτέ στο Ισλάμ».

… απίστευτο, παρεμπιπτόντως, αλλά το «απόλυτο» μπεστ-σέλλερ αυτόν τον καιρό
στην Ιταλία είναι μια νέα βιογραφία του Αλεξάνδρου. Επί εβδομάδες, το βιβλίο
αυτό, «Αλέξανδρος, ο γιος του ονείρου», 500 σελίδες, του ιστορικού Βαλέριο
Μανφρέντι, παραμένει το αγαπημένο ανάγνωσμα των Ιταλών. Έρευνα της «Στάμπα» σε
50 μεγάλα βιβλιοπωλεία φέρνει τον «Αλέξανδρο» πρώτο στην κατηγορία «Ιταλική
πεζογραφία» και πρώτο σε ύψος πωλήσεων σε όλες τις κατηγορίες! Πώς έτσι ο
Αλέξανδρος; Εν μέσω Κλίντον, Ιντερνέτ και επιούσιου άγχους, πώς αντέχει; Διότι
ήταν αληθινός, και αυτό είναι που λείπει σήμερα, εξηγεί ένας κριτικός.
Τελειώνει η χιλιετία, λέει άλλος, και ανατρέχουμε σ’ αυτούς που πραγματικά
σήμαιναν κάτι. Ας είναι καλά οι Ιταλοί. (V. Manfredi: «Alexandros, il figlio
di sogno», Mondadori). Πολύ κοντά στην κορυφή των best-sellers είναι και το
«Εργαστήρι της Ιλιάδας», 430 σελίδες του ομηριστή Βιντσέντζο Ντι Μπενεντέττο
(V. Di Benedetto: «Nel laboratorio dell’ Iliade», Einaudi).