ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Αποδιοπομπαίος τράγος

Ο Λόρδος Μπράις το είχε επισημάνει πριν από έναν αιώνα: «Όταν η πολιτική
διαμάχη είναι ανύπαρκτη, έρχονται στο προσκήνιο προσωπικά θέματα».

ΘΛΙΨΗ. Απέραντη θλίψη και αηδία προκαλούσε η χθεσινή μετάδοση της κατάθεσης
Κλίντον που παρακολούθησαν εκατομμύρια άνθρωποι από την τηλεόραση ­ άλλοι από
επαγγελματικό ενδιαφέρον, άλλοι από νοσηρή περιέργεια, άλλοι για να δουν έναν
πλανητάρχη να (αυτο)γελοιοποιείται. Από τη μια πλευρά ο πρόεδρος μιας
υπερδύναμης, αμήχανος, ντροπιασμένος, εκνευρισμένος, να προσπαθεί να πείσει
τους ενόρκους ότι οι «ανάρμοστες επαφές» του με τη Μόνικα δεν εμπίπτουν στον
ορισμό του σεξ που του έδωσαν (!) κατά την κατάθεσή του για την υπόθεση Πόλα
Τζόουνς. Οι περισσότεροι Αμερικανοί θεωρούν ότι δύο άνθρωποι έχουν σεξουαλικές
σχέσεις όταν κοιμούνται μαζί και σημειώνεται διείσδυση, είπε. Κι εκείνος
μπορεί να έκανε πολλά με τη Μόνικα, αλλά μέσα της δεν μπήκε. Άρα, από νομικής
πλευράς, δεν έκανε έρωτα μαζί της.

Από την άλλη, ένα σώμα «αντικειμενικών» και «υπεράνω πάσης υποψίας» κριτών (οι
περισσότεροι από τους οποίους έχουν ασφαλώς πει πολλές φορές ψέματα στον εαυτό
τους ή την οικογένειά τους για την προσωπική τους ζωή) να προσπαθούν να
αποδείξουν ότι οι σεξουαλικές περιπέτειες του προέδρου και οι δικαιολογίες που
χρησιμοποιεί για να τις καλύψει έχουν μεγαλύτερη σημασία από τον τρόπο που
διοικεί τη χώρα και την εκπλήρωση ή περιφρόνηση των υποσχέσεων που έδωσε στους
ψηφοφόρους του. Κι εκείνος να μην τολμά να ξεσπάσει και να πει «ναι, τα έκανα
όλα όσα λέτε κι ακόμη περισσότερα, και στη συνέχεια δεν τόλμησα να το
παραδεχθώ, φοβήθηκα τις δημοσκοπήσεις, κι ακόμη περισσότερο φοβήθηκα τη
γυναίκα μου, αφήστε με όμως παρακαλώ να λύσω αυτό το ζήτημα με τον υπέρτατο
κριτή, τον αμερικανικό λαό».

Αντί γι’ αυτό, ο πλανητάρχης διέταζε τρεις μέρες αργότερα τον βομβαρδισμό ενός
εργοστασίου φαρμάκων στο Σουδάν, βασιζόμενος ­ σύμφωνα με χθεσινό άρθρο των
«Νιου Γιορκ Τάιμς» ­ σε «εικασίες». Και επιδεικνύοντας μια αποφασιστικότητα
που ποτέ ως τότε δεν τον χαρακτήριζε σε στρατιωτικά ζητήματα…

Εκτός από την προσωπική και πολιτική πλευρά της υπόθεσης, όμως, υπάρχει και
μια θεολογική διάσταση που σχετίζεται με την ένοχη (αν όχι σχιζοφρενική) στάση
της κοινής γνώμης ­ η οποία δηλώνει ότι διαφωνεί με τη δημοσιοποίηση της
κασέτας, παρά ταύτα όμως θα την παρακολουθήσει. Σύμφωνα με τον Ρενέ Ζιράρ,
καθηγητή στο Στάνφορντ και συγγραφέα του βιβλίου «Η βία και το ιερό», ο
Κλίντον είναι ένας κλασικός αποδιοπομπαίος τράγος. «Στην ελληνική μυθολογία»,
λέει στο περιοδικό «Νιου Γιόρκερ», «ο αποδιοπομπαίος τράγος δεν κατηγορείται
ποτέ άδικα. Έχει όμως μαγικές ικανότητες. Μπορεί να ξαλαφρώνει μια κοινωνία
από το αίσθημα ενοχής της. Κι αυτή είναι μια βασική ανθρώπινη παρόρμηση.
Υπάρχει ανάγκη να καταναλώνονται αποδιοπομπαίοι τράγοι. Με τον τρόπο αυτό
εκτονώνεται η ένταση, ενώνονται οι άνθρωποι και υπάρχει λιγότερη βία στην κοινωνία».