Κυνήγι του «μέσου ψηφοφόρου»

Μόνο δύο πράγματα είναι ξεκάθαρα στη φετινή γερμανική προεκλογική
εκστρατεία: ότι γίνεται ελάχιστη συζήτηση ουσίας και ότι τα θέματα εξωτερικής
πολιτικής (της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμπεριλαμβανομένης) έχουν εξαφανιστεί από το
προσκήνιο. Το δεύτερο γεγονός μπορεί σε κάποιον βαθμό να εξηγηθεί με βάση την
παραδοσιακή συναίνεση των «αστικών» κομμάτων γύρω από τις μεγάλες εθνικές επιλογές.

Ο προεκλογικός αγώνας στη Γερμανία, στο εξώφυλλο του «Τάιμ»

ΓΙ’ ΑΥΤΟ η συζήτηση γύρω από το ευρώ τερματίστηκε οριστικά τον περασμένο Μάιο,
όταν το ψυχικό τραύμα από την απώλεια του πολυαγαπημένου μάρκου επουλώθηκε από
την είσοδο στο τρίτο στάδιο της ΟΝΕ. Η ρηχότητα όμως και ο κοινότοπος
χαρακτήρας των ανταλλασσόμενων επιχειρημάτων είναι ένα μάλλον πρωτόγνωρο
φαινόμενο σε μια χώρα που ανέκαθεν υπερηφανευόταν για το υψηλό διανοητικό
επίπεδο των συνήθως διδακτόρων πολιτικών αρχηγών της.

Δεν φταίνε όμως οι αρχηγοί ­ ή τουλάχιστον όχι μόνο αυτοί ­ για τη χαμηλή
ποιότητα του πολιτικού διαλόγου. Τα θέματα εσωτερικής πολιτικής, γύρω από τα
οποία διεξάγεται ο προεκλογικός αγώνας ­ γιατί αυτά και μόνο δείχνουν να
απασχολούν τους πολίτες ­ είναι από τη φύση τους τεχνικά και δύσκολα μπορεί να
συζητηθούν σε βάθος ενώπιον μη ειδικών. Το είδος εξάλλου της φετινής
αναμέτρησης, που κυριολεκτικά παίζεται στην κόψη του ξυραφιού, έχει ωθήσει
τους κομματικούς μηχανισμούς να υιοθετήσουν τις πιο συναινετικές δυνατές
θέσεις. Στο κυνήγι του «μέσου ψηφοφόρου» θυσιάζουν την πολιτική τους ευθύνη να
προβούν σε επιλογές. Τα ανοιχτά πάντως θέματα δεν παύουν να είναι εξαιρετικά κρίσιμα.

Η ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

Σε μια χώρα που έχει χτίσει την οικονομική της δύναμη σε μεγάλο βαθμό πάνω σε
ξένα εργατικά χέρια, το ζήτημα της αντιμετώπισης των περίπου επτάμισι
εκατομμυρίων αλλοδαπών κατοίκων δοκιμάζει την ηθική στάση των κομμάτων
απέναντι σε μιαν απτή πραγματικότητα. Γι’ αυτό τρομάζει η εξάπλωση της
ξενοφοβίας. Στους κόλπους της επερχόμενης πλειοψηφίας μόνο οι Ελεύθεροι
Δημοκράτες συζητούν την ευκολότερη απονομή της γερμανικής υπηκοότητας, ενώ
ούτε τους Σοσιαλδημοκράτες τιμά ο διαρκής συσχετισμός με την εξίσου αναγκαία,
κατ’ αυτούς, καταπολέμηση της εγκληματικότητας. Όσον αφορά δε τα δύο
προβλήματα που σχεδόν ομόφωνα θεωρούνται ως οι κύριοι ανασχετικοί παράγοντες
περαιτέρω προόδου, την ανεργία και την ατελή ενσωμάτωση των πρώην
ανατολικογερμανικών κρατιδίων, και πάλι οι προτεινόμενες λύσεις είναι
ανεπαρκείς.

Ο πρόεδρος των Σοσιαλδημοκρατών Λαφοντέν ζητεί μετατροπή των εκλογών σε
«δημοψήφισμα κατά της ανεργίας», ο υποψήφιός τους για την καγκελαρία Σρέντερ
ευαγγελίζεται μια «συμμαχία των δυνάμεων της εργασίας», το στρατόπεδο Κολ
κατέφυγε την τελευταία στιγμή σε «μαγείρεμα» των ποσοστών της ανεργίας, αλλά
κανείς δεν προβληματίστηκε για την οργανική, όπως αποδεικνύεται, σχέση
αυξανόμενης ανάπτυξης και συρρικνούμενων θέσεων εργασίας.

Το ίδιο αμήχανα αντιμετωπίζεται και η ήδη «μπολιασμένη» με ένα τρισεκατομμύριο
μάρκα πρώην Ανατολική Γερμανία, την οποία τα μεγάλα κόμματα συνεχίζουν να
αντιμετωπίζουν αποκλειστικά ως αριθμητικό πρόβλημα, μετατρέποντάς την έτσι σε
ορμητήριο των κάθε λογής εξτρεμισμών. Μια εσωστρεφής εκστρατεία, τέλος, που
αρνείται το μείζον για τη Γερμανία ζήτημα της αδυναμίας μεταρρύθμισης δεν
είναι μόνο αδιάφορη, μπορεί να αποβεί, όπως θα δούμε αύριο, και επικίνδυνη.