ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κλειδί ο προϋπολογισμός

Τώρα που φθάσαμε στο τελευταίο στάδιο επεξεργασίας του προϋπολογισμού του 1999
(θα κατατεθεί στη Βουλή μεταξύ 16-20 Νοεμβρίου) και επίκειται η λήψη
σημαντικών πολιτικών αποφάσεων για μειώσεις στην έμμεση φορολογία αλλά και
στις δαπάνες, είναι χρήσιμο να σκιαγραφήσουμε τις βασικές αρχές της
δημοσιονομικής πολιτικής όπως τουλάχιστον συνοψίσθηκαν στις τελευταίες
συσκέψεις του Πρωθυπουργού με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννο
Παπαντωνίου και τα άλλα μέλη του οικονομικού επιτελείου

Οι βασικές αυτές αρχές, που παρουσιάσθηκαν από τον Πρωθυπουργό στη συνεδρίαση
του Υπουργικού Συμβουλίου της περασμένης εβδομάδας, είναι οι εξής:

­ «Η διεθνής κατάσταση είναι απρόβλεπτη. Υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα.
Αβεβαιότητα για τη Ρωσία, αβεβαιότητα για την Ιαπωνία, αβεβαιότητα για τη
Νοτιοανατολική Ασία. Θα υπάρξουν αναταράξεις, γι’ αυτό πρέπει να είμαστε
ιδιαίτερα προσεκτικοί».

Το πρώτο χαρακτηριστικό λοιπόν του νέου προϋπολογισμού είναι ότι η εκτέλεσή
του θα ολοκληρωθεί μέσα σε ένα αβέβαιο διεθνές περιβάλλον, πράγμα που σημαίνει
ότι πρέπει να είναι εμπλουτισμένος με αντισώματα ικανά να εξουδετερώσουν τις
επιβαρύνσεις ή απώλειες που μπορεί να προκύψουν από μια εκτεταμένη υποτροπή
της κρίσεως. Πράγματι, η αβεβαιότητα είναι δυνατόν να οδηγήσει σε μια όξυνση
της κρίσης και επίθεση κατά της δραχμής, σε άνοδο λοιπόν των επιτοκίων και
συνεπώς σε εξαναγκασμό του προϋπολογισμού να καλύψει τα ελλείμματά του με
ακριβότερο δανεισμό! Δεδομένου ότι η δαπάνη για τόκους καλύπτει περίπου το ένα
τρίτο των δαπανών του προϋπολογισμού, είναι φανερό ότι οποιαδήποτε απόκλιση θα
δημιουργήσει ογκώδεις επιβαρύνσεις, τις οποίες πρέπει να είναι έτοιμος ο
προϋπολογισμός να καλύψει με πρόσθετα έσοδα ή με περικοπές δαπανών.

­ Φθάσαμε έτσι στη δεύτερη ιδιομορφία του προϋπολογισμού του 1999 που
εκφράζεται με τη ρευστότητα η οποία θα χαρακτηρίζει ορισμένα μεγέθη του και
την πιθανότητα λήψης νέων μέτρων. Ο Πρωθυπουργός στο Υπουργικό Συμβούλιο, αφού
είπε ότι υποτροπή της διεθνούς κρίσεως μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες
δαπάνες (π.χ. για επιτόκια), διαβεβαίωσε ότι τα νέα μέτρα που ενδεχομένως θα
ληφθούν δεν θα οδηγούν στην επιβολή νέων φόρων. Και ο κ. Γ. Παπαντωνίου,
επεξηγώντας στη συνέντευξή του στο «Βήμα», είπε: «Αν έχουμε αυξημένες δαπάνες
τόκων το ’99 σε σχέση με αυτές που έχουμε προγραμματίσει, η απάντηση δεν θα
είναι νέοι φόροι. Η απάντηση θα είναι περαιτέρω περιστολή των δαπανών, ακόμη
και ορισμένων εθνικών προγραμμάτων στο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων».
Συνεπώς, ο προϋπολογισμός του 1999 πρέπει να είναι ευέλικτος και να έχει
εφεδρείες πόρων, αλλά και περιθώρια για μειώσεις δαπανών.

­ Η τρίτη βασική αρχή που θα διέπει την κατάρτιση του νέου προϋπολογισμού θα
είναι η επιστράτευσή του στην κάλυψη του βασικού άξονα της οικονομικής
πολιτικής, που ως γνωστόν είναι η ένταξη στην ΟΝΕ. Βέβαια, εκ των πραγμάτων,
υπάρχει αυτή η επιστράτευση, αφού, ως γνωστόν, ένα από τα πέντε κριτήρια του
Μάαστριχτ που επιβάλλεται να πληροί η χώρα για να ενταχθεί στην ΟΝΕ είναι το
δημόσιο έλλειμμα, το οποίο πρέπει να είναι κάτω του 3% του ΑΕΠ. Όμως, το 1999,
ο προϋπολογισμός καλείται να συμβάλει στην επίτευξη και ενός άλλου κριτηρίου,
του πληθωρισμού, που είναι ακόμη πιο δύσκολο.

Με τις τάσεις που υπάρχουν σήμερα στην αγορά και τις πρόσθετες αβεβαιότητες
του διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος, έναντι 4,7% που ελπίζεται να κλείσει
εφέτος ο πληθωρισμός σε μέσα επίπεδα, δεν αναμένεται να πέσει εύκολα κάτω από
το 3% το 1999. Δεδομένου όμως ότι το κριτήριο του πληθωρισμού είναι ελαστικό
και προσδιορίζεται από τον χαμηλότερο πληθωρισμό σε τρεις χώρες της Ε.Ε. συν
1,5 ποσοστιαία μονάδα, η Ελλάδα πρέπει να επιτύχει πληθωρισμό όχι πάνω από
2,4%, αφού τώρα ο χαμηλότερος πληθωρισμός είναι 0,8% στην Αυστρία και τη
Γαλλία και 0,9% στη Γερμανία.

Βεβαίως, θα μπορούσε να παρατηρηθεί ότι η κυβέρνηση με μέτρα που θα τόνωναν
τον ανταγωνισμό θα ήταν δυνατόν να επιταχύνει την αποκλιμάκωση του
πληθωρισμού. Όμως, δυστυχώς, οι ολιγοπωλιακές συνθήκες που επικρατούν στην
ελληνική αγορά καθιστούν την εξυγίανση μια δύσκολη και βραδέως αποδοτική
επιχείρηση. Με δεδομένο όμως ότι ο χρόνος είναι περιορισμένος και η κυβέρνηση
πρέπει μέσα σε 15 μήνες να επιτύχει όλα τα κριτήρια του Μάαστριχτ, ο
προϋπολογισμός πρέπει να διαθέτει σημαντικά έσοδα για να μειώσει έμμεσους
φόρους και να επιτύχει έτσι την πτώση του πληθωρισμού.