Το όζον χάνεται, η ακτινοβολία μεγαλώνει

Η τρύπα του όζοντος στη στρατόσφαιρα εξακολουθεί να μεγαλώνει με τους
ίδιους ανησυχητικούς ρυθμούς των τελευταίων ετών. Όπως προβλέπει η νέα έκθεση
200 επιστημόνων απ’ όλο τον κόσμο, το φαινόμενο θα συνεχιστεί για τα επόμενα
πέντε χρόνια.

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, οι τελευταίες μετρήσεις εξακολουθούν να επιβεβαιώνουν την πτωτική
τάση του όζοντος κατά 5% ανά δεκαετία και την επακόλουθη αύξηση κατά 10% των
επιπέδων της επικίνδυνης υπεριώδους ακτινοβολίας.

Σε πέντε χρόνια, το στρώμα του όζοντος θα σταματήσει να αραιώνει και θα
αρχίσει να ανακάμπτει. Το 2050, οι επιστήμονες προβλέπουν πως το στρώμα του
όζοντος θα φθάσει στα επίπεδα στα οποία ήταν πριν από το 1980. «Αυτό όμως θα
συμβεί μόνο αν τηρηθούν ορισμένες σημαντικές προϋποθέσεις. Αν δηλαδή δεν
χρησιμοποιούνται παράνομα οι απαγορευμένες ουσίες, που έχουν καθορίσει οι
διεθνείς συνθήκες, και οι οποίες είναι η βασική αιτία αραίωσης του όζοντος»,
εξηγεί ο κ. Χρήστος Ζερεφός, διευθυντής του Παγκόσμιου Κέντρου Χαρτογράφησης
του Όζοντος.

Το Κέντρο βρίσκεται υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού
(ΠΜΟ) και εδρεύει στο Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας στο Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ο κ. Ζερεφός και η κ. Κ. Τουρπάλη, συνεργάτις του
Εργαστηρίου, συμμετείχαν στη σύνταξη της έκθεσης των 200 εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ.

Σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα Όζοντος, όπως την καθόρισαν τα Ηνωμένα Έθνη
πριν από 11 χρόνια, όταν δηλαδή υπεγράφη το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ. Στην
καναδική πόλη, επιστήμονες από όλο τον κόσμο καθόρισαν ποιες είναι οι ουσίες
που καταστρέφουν το στρώμα του όζοντος και υπέγραψαν το πρωτόκολλο που
απαγορεύει τη χρήση τους. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν για πρώτη φορά την
περιβόητη τρύπα πάνω από την Ανταρκτική πριν από 14 χρόνια.

Φέτος, συντάχθηκε υπό την αιγίδα του προγράμματος περιβάλλοντος του ΟΗΕ, η νέα
επιστημονική έκθεση για την τωρινή κατάσταση της στρατόσφαιρας, η οποία
αναμένεται να οδηγήσει στην αναθεώρηση του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ και στη
θέσπιση αυστηρότερων στάνταρ. Οι ειδικοί ελπίζουν πως μόνο έτσι θα αυξηθούν οι
πιθανότητες για γρηγορότερη ανάκαμψη του στρώματος του όζοντος.

«Το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ απέδειξε ότι μπορεί να επιτευχθεί η ανιδιοτελής
συνεργασία ανάμεσα στον ανεπτυγμένο και τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Έτσι αποτελεί
ελπιδοφόρο προηγούμενο, καθώς η διεθνής κοινότητα κατευθύνεται προς την
αντιμετώπιση περισσότερο σύνθετων παγκόσμιων περιβαλλοντικών προβλημάτων»,
λέει ο κ. Ζερεφός. Και προσθέτει: «Δυστυχώς, κάποιοι θεωρούν πως το πρόβλημα
έχει λυθεί και έτσι αρχίζει ο εφησυχασμός».

Σύμφωνα όμως με την επιστημονική έκθεση, οι παγκόσμιες παρατηρήσεις, τόσο από
το έδαφος όσο και από το Διάστημα, δείχνουν ότι το στρώμα του όζοντος
εξακολουθεί να κινδυνεύει. Για αυτό τον λόγο, το Παγκόσμιο Κέντρο
Χαρτογράφησης στο ΑΠΘ και ο ΠΜΟ του ΟΗΕ συντάσσουν κάθε 15 ημέρες μία αναφορά
προς τη διεθνή επιστημονική κοινότητα ενημερώνοντάς την για την κατάσταση του
στρώματος του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική ­ ονομάζοντάς την «δελτίο της
Ανταρκτικής» ­ μαζί με χάρτες του όζοντος στη στρατόσφαιρα. Αυτές τις ημέρες,
σύμφωνα με τους υπεύθυνους του Κέντρου, η τρύπα του όζοντος πάνω από την
παγωμένη ήπειρο έχει καλύψει ολόκληρη την Ανταρκτική φθάνοντας τα 23
εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Πρόκειται, μάλιστα, για τις χαμηλότερες
τιμές που έχουν μετρηθεί τα τελευταία χρόνια.