Ανάγκη για ένα πραγματικό Ενιαίο Λύκειο

ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ Λύκειο (Ε.Λ.) αποτελεί έναν θεμελιακό συντελεστή της εκπαιδευτικής
πολιτικής του κινήματός μας. Είναι μια σύγχρονη μορφωτική αντίληψη, που
έρχεται να δώσει ένα δημοκρατικό στίγμα στις γενικότερες οικονομικές και
κοινωνικές εξελίξεις της εποχής. Είναι μια θεώρηση που απαντά στις πολλαπλές
προκλήσεις των σημερινών κοινωνιών της μάθησης. Γιατί έχει ως βασικές
επιδιώξεις: 1) τη μείωση του κατανεμητικού ρόλου και των επιλεκτικών
λειτουργιών του σχολείου, αναδεικνύοντας το ζήτημα των «ίσων ευκαιριών» ως
συστατικό δημοκρατικό στοιχείο της σύγχρονης εκπαίδευσης, 2) την παροχή
στέρεης γενικής μόρφωσης και προεπαγγελματικών εφοδίων, υπερβαίνοντας τους
τεχνητούς διαχωρισμούς θεωρητικής και πρακτικής παιδείας και βοηθώντας τον νέο
για δημιουργική κοινωνική και επαγγελματική εξέλιξη, 3) την ανάπτυξη του
μαθησιακού του περιεχομένου σε ένα ενιαίο πρόγραμμα σπουδών με κοινά βασικά
μαθήματα και μαθήματα επιλογών.

Η πρόταση του υπουργείου Παιδείας διαμορφώνει μια κίβδηλη εικόνα του Ενιαίου
Λυκείου γιατί: α) Είναι απόρροια κυρίως μιας «εξωτερικής» και διοικητικού
τύπου «μεταρρύθμισης», που έχει ως μοχλό το εξεταστικό σύστημα, β)
πολλαπλασιάζει και δραματοποιεί τις εξεταστικές λειτουργίες, κάτι που θα
οδηγήσει στην αποθάρρυνση των μαθητών από το να τελειώσουν τη λυκειακή
βαθμίδα, γ) δεν ενιαιοποιεί ουσιαστικά τους υπάρχοντες τύπους Λυκείων,
αφήνοντας έξω από τη δομή του βασικές γνωστικές περιοχές των Τεχνικών και
Πολυκλαδικών Λυκείων. Αντί μάλιστα να ενισχυθεί η τεχνικο-επαγγελματική
εκπαίδευση, γιατί εδώ υστερεί κυρίως το εκπαιδευτικό μας σύστημα,
αποδυναμώνεται ακόμα περισσότερο. Θεωρώ πολιτικά και ιδεολογικά απαράδεκτη
κάθε επιλογή η οποία, υπηρετώντας τον μύθο της «ελεύθερης πρόσβασης» στα ΑΕΙ
και στα ΤΕΙ, μειώνει τον αριθμό των μαθητών που τελειώνουν το Λύκειο. Καμιά
σύγχρονη Πολιτεία δεν μπορεί να δεχθεί μια τέτοια εξέλιξη! Οι σημερινές τάσεις
στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και στην διεθνή σκηνή είναι τάσεις καθολίκευσης της
λυκειακής βαθμίδας.

Είμαστε ριζικά αντίθετοι σε οποιαδήποτε αλλαγή του εκπαιδευτικού – εργασιακού
status των καθηγητών των ΕΠΛ, των ΤΕΛ και των ΤΕΣ και αυτή η θέση μας είναι
άρρηκτα συνδεδεμένη με τη φυσιογνωμία της δικής μας πρότασης για το Ε.Λ. και
τα ΤΕΕ.

ΤΑ ΤΕΧΝΙΚΑ Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια (ΤΕΕ), σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν
να λειτουργήσουν ως χώροι «αρχικής κατάρτισης». Αντίθετα, πρέπει να
οριοθετηθούν απόλυτα ως εκπαιδευτικές δομές. Αυτό σημαίνει ότι α) το μαθησιακό
τους περιεχόμενο θα αποφεύγει την πρόωρη εξειδίκευση του νέου, θα έχει επαρκές
ισοζύγιο γενικής παιδείας κ.λπ. και β) θα υπάρχει δυνατότητα εξέλιξης των
μαθητών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση μέσα από ένα αξιόπιστο εξεταστικό σύστημα.
Αν δεν τηρηθούν αυτές οι βασικές παράμετροι, τότε είναι βέβαιο ότι η
υποβάθμιση των ΤΕΕ θα ενυπάρχει από τον τρόπο συγκρότησής τους και θα
προδικάζει την προοπτική τους. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι στους
αντίστοιχους θεσμούς των χωρών της Ευρώπης υπάρχει ως γενικό φαινόμενο η
δυνατότητα πρόσβασης των αποφοίτων των ΤΕΕ στην επόμενη εκπαιδευτική βαθμίδα.
Θεωρώ ότι η στρεβλή δόμηση του Ε.Λ. προκαλεί παρενέργειες και στα ΤΕΕ, γι’
αυτό εμείς θα επιμείνουμε αταλάντευτα στην ανάπτυξη ενός πραγματικά Ενιαίου
Λυκείου. Η τεχνικο-επαγγελματική εκπαίδευση, για να μπορεί να ανταποκριθεί
στον κρίσιμο ρόλο της, θα πρέπει να βρεθεί σε καθεστώς ισοτιμίας με το
αντίστοιχο του Ε.Λ., με την παράλληλη διαμόρφωση ενός «χάρτη» επαγγελματικών δικαιωμάτων.

ΤΟ Ε.Λ. της δικής μας αντίληψης αποτελεί μια δυναμική μορφωτική και
εκπαιδευτική πρόταση που συνδιαλέγεται με τις κοινωνικές ανάγκες και τις
εξελίξεις αλλά και με τα σύγχρονα επιστημονικά και παιδαγωγικά ρεύματα. Το
Ε.Λ. για να αποτελέσει μια μορφωτική πνοή στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας
δεν μπορεί παρά να ενισχύσει τον αυτόνομο ρόλο του, πέραν της προοπτικής που
δίνει για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Υπάρχει μια πολιτική αντίληψη που ισχυρίζεται ότι ένας από τους κύριους
συντελεστές της κρίσης του Λυκείου είναι η μαζικοποίησή του. Πρόκειται για μια
βαθιά συντηρητική πολιτική θεώρηση, που επιχειρεί να αποκρύψει ή και να
νομιμοποιήσει τον επιλεκτικό ρόλο του σχολείου. Εμείς λέμε πως το Ε.Λ. πρέπει
και μπορεί να αφορά όλους τους μαθητές.

Θεωρούμε πως αυτή η δημοκρατική αντίληψη συνδέεται με το αίτημα της ποιότητας
στην εκπαίδευση. Στα περισσότερα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα το Λύκειο
αποτελεί την πιο κρίσιμη δομή της δημόσιας εκπαίδευσης. Και απ’ αυτή την άποψη
η πρότασή μας για το Ε.Λ. αποτελεί «πολιτική αιχμή» για την Παιδεία στη χώρα
μας. Θεωρούμε πως μπορεί να αποτελέσει «εγκόλπιο» για όλη την ελληνική
κοινωνία, γιατί είναι παιδαγωγικός χώρος που εκκολάπτει πολίτες στην περίοδο
των εφηβικών αναζητήσεων, της επαγγελματικής στοχοθεσίας και της
«ανατέλλουσας» κοινωνικοποίησης.

Ο Νίκος Τσούλιας είναι πρόεδρος της ΟΛΜΕ.