Τα τρία πρόσωπα της ρωσικής μαφίας

Όταν έρθουν στο φως όλες οι πτυχές της πρόσφατης κατάρρευσης της ρωσικής
οικονομίας, θα αποδειχθεί ότι και η τοπική μαφία έβαλε το χέρι της, παίζοντας
έναν αποφασιστικό ρόλο στην κρίση.

Σκίτσο από την εφημερίδα «Times»

Η ΡΩΣΙΚΗ μαφία δεν είναι μια δομημένη, πειθαρχημένη οργάνωση σαν την ιταλική
μαφία και την ιαπωνική γιακούζα. Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του ρωσικού
οργανωμένου εγκλήματος είναι ακριβώς το πόσο αποδιοργανωμένο είναι. Χωρά
πολλούς ­ από τους Τσετσένους γκάνγκστερ μέχρι τους φαινομενικά νόμιμους
Ρώσους επιχειρηματίες, των οποίων οι αυτοκρατορίες στηρίχθηκαν στο ξέπλυμα των
χρημάτων και στις ιδιωτικοποιήσεις. Παράλληλα με τις καθαρά εγκληματικές τους
δραστηριότητες ­ προστασία, λαθρεμπόριο ναρκωτικών και πορνεία ­ οι
περισσότεροι μαφιόζοι ασχολούνται και με νόμιμες επιχειρήσεις, κι ας έχουν
σκελετούς κρυμμένους στις ντουλάπες τους.

Οι ιστορίες τριών κακοποιών (τα πρόσωπα είναι υπαρκτά, αν και δεν
κατονομάζονται), αποκαλύπτουν τον ρόλο που έπαιξε η μαφία στην κατάρρευση της
ρωσικής οικονομίας και δείχνουν τι σημαίνει γι’ αυτούς η οικονομική κρίση. Ο
Ιβάν δεν είναι ακριβώς αυθεντικός εκπρόσωπος της ολιγαρχίας, αλλά είναι μια
ισχυρή προσωπικότητα της οικονομικής ζωής. Η πρώτη του τράπεζα στηρίχθηκε στις
οικονομικές συναλλαγές που είχε με τη συμμορία Σόλντσεβο ­ τη μεγαλύτερη της
Ρωσίας, που συνδυάζει το έγκλημα με την επιχειρηματική δραστηριότητα. Ο Ιβάν
δεν υπήρξε ποτέ γκάνγκστερ, αλλά συνεργάστηκε μαζί τους, ξεπλένοντας το χρήμα
τους και χρησιμοποιώντας τα κέρδη τους από τα ναρκωτικά και την προστασία ως
επενδυτικό κεφάλαιο.

ΣΕ ΚΥΠΡΟ, ΙΣΡΑΗΛ

Τα χρήματα της συμμορίας Σόλντσεβο εξακολουθούν να μεταφέρονται, μέσω των
τραπεζών του Ιβάν, στην Κύπρο, το Ισραήλ και την Αυστρία. Τα χρήματα της
μαφίας που εξάγονται στο εξωτερικό αποτελούν το 25% του συνολικού κεφαλαίου,
το οποίο φυγαδεύεται από τη Ρωσία. Εκτιμάται ότι από το 1992 διέφυγε από τη
Ρωσία στο εξωτερικό ένα ποσόν που κυμαίνεται ανάμεσα στα 25 και τα 35
δισεκατομμύρια δολάρια. Ένα τμήμα των χρημάτων αυτών επιστρέφει στη Ρωσία,
ξεπλυμένο και καθαρό πλέον, αλλά «εκφράζει» επίσης και την επιθυμία πολλών
εταιρειών να προβληθούν ως ικανές να προσελκύσουν δυτικές επενδύσεις ­ μερικές
φορές απλά και μόνο για να δελεάσουν απρόσεκτους Ρώσους επενδυτές. Αυτή η φυγή
κεφαλαίων αποτελεί το κλειδί της ευημερίας του Ιβάν ­ ευημερία που δεν
σκιάζεται από φορολογικές υποχρεώσεις. Ούτε και η κρίση τον αγγίζει, εφόσον η
οικονομική αυτοκρατορία του στηρίζεται στο δολάριο και όχι στο ρούβλι.

Ο Μπορίς είναι το πρότυπο του σύγχρονου μαφιόζου, αλλά αυτοχαρακτηρίζεται
επιχειρηματίας. Διαθέτει δική του συμμορία, με δράση στην Αγία Πετρούπολη,
αλλά οι μπράβοι του κρύβονται πίσω από πολλές βιτρίνες. Στη διάρκεια της
ημέρας τα τσιράκια του φορούν τις στολές των σεκιουριτάδων της ιδιωτικής
εταιρείας του και τα βαποράκια του πουλούν γλυκά και ποτά σε κιόσκια.

Ο Μπορίς, όμως, δεν παραμελεί και τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες. Με
τα χρήματα που επανέφερε στη Ρωσία από το εξωτερικό, αγοράζει μικρές και
μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ακίνητα από χρεοκοπημένους ιδιοκτήτες. Τα πήγε
καλά στην αρχική φάση των ιδιωτικοποιήσεων που ακολούθησαν την κατάρρευση της
Σοβιετικής Ένωσης, σήμερα όμως είναι πια έμπειρος επιχειρηματίας και ξέρει πού
ακριβώς να «κτυπήσει» για να διασφαλίσει τα κέρδη του.

Ο Σάσα είναι ο τύπος του πρωτόγονου μαφιόζου, με τις πλατινέ ερωμένες και τους
μαχαιροβγάλτες στο πλευρό του. Στο Βλαδιβοσκόκ η συμμορία του διηύθυνε μια
εταιρεία που αγόραζε χαλκό, τον μετέφερε λαθραία στην Κίνα και τον πουλούσε
περίπου 25 φορές περισσότερο από την αξία του. Η βασική δραστηριότητά του ήταν
παρασιτική, και αφορούσε κυρίως την προσφορά προστασίας. Άνδρες σαν τον Σάσα
αναγκάζουν τους Ρώσους επιχειρηματίες να καταβάλλουν το 30% και το 40% των
κερδών τους για να αγοράζουν «προστασία».

Ο ΣΑΣΑ, που έχει ελληνικό διαβατήριο, ζει τώρα μεταξύ Βιέννης και Μαρμπέλα,
όπου αγόρασε σπίτια, αλλά δεν ξεχνά τη Ρωσία, όπου άφησε στο πόδι του το
πρωτοπαλίκαρό του, προειδοποιώντας τους πάντες στο Βλαδιβοστόκ ότι έχει μάτια
παντού. Οι Ιβάν, οι Μπορίς κι οι Σάσα κυριαρχούν στο οικονομικό και πολιτικό
σύστημα της Ρωσίας. Η τόσο συχνά επαναλαμβανόμενη άποψη, ότι το 40% της
ρωσικής οικονομίας ελέγχεται από το οργανωμένο έγκλημα, δεν έχει νόημα, όταν
οι Ιβάν μπορούν να στραγγίζουν το κράτος από τα έσοδά του, όταν οι Μπορίς
είναι σε θέση να μετατρέπουν την αποκρατικοποίηση σε κλεπτοκρατία και όταν οι
Σάσα είναι ελεύθεροι να εξαναγκάζουν τους επιχειρηματίες να πληρώνουν
προστασία. Με τον δικό τους τρόπο, όλοι συνέβαλαν στην οικονομική κατάρρευση
της Ρωσίας και με τον δικό τους τρόπο όλοι επωφελήθηκαν από την πρωτοφανή κρίση.