ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Λάρκο και σκουριά

Από το 1966, η μεταλλουργική εταιρεία Λάρκο ρίχνει τα απόβλητά της στον Βόρειο
Ευβοϊκό. Για κάποιους αυτό δεν είναι παράπτωμα, αφού η θάλασσα δεν ανήκει σε
κανέναν. Δεν έχουν όμως την ίδια γνώμη τα ψάρια…

ΒΕΒΑΙΑ, τα ψάρια δεν έχουν φωνή. Αν όμως είχαν, θα μπορούσαν κάλλιστα να
καταθέσουν μήνυση κατά παντός υπευθύνου για κατ’ εξακολούθηση ρύπανση. Οι
επιστημονικές αναλύσεις που έγιναν σε θαλασσινούς οργανισμούς από τον
Δημόκριτο και το Πανεπιστήμιο του Αιγαίου έδειξαν σοβαρή επιβάρυνση από ουσίες
που αναμφισβήτητα χαρακτηρίζονται τοξικές, όπως είναι το χρώμιο, το νικέλιο,
το κάδμιο, ο χαλκός κ.ά.

Έγιναν επίσης εκθέσεις και ανακοινώσεις σε συνέδρια. Οι διαπιστώσεις ήταν λίγο
– πολύ κοινές: ο κόλπος της Λάρυμνας και η περιοχή απόρριψης της σκουριάς
υποβαθμίζονται συστηματικά, ενώ η βιοσυσσώρευση των βαρέων μετάλλων απειλεί
ολόκληρη την τροφική αλυσίδα. Δηλαδή και τον άνθρωπο. Σε μια πρόσφατη (1998)
μάλιστα μελέτη του Εθνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΚΘΕ) η κατάληξη ήταν
σαφής: «Θεωρούμε ότι η απόρριψη σκουριάς δεν θα πρέπει να γίνεται στο θαλάσσιο
αποδέκτη και πρέπει να αναζητηθούν λύσεις για τη μη απόρριψη της σκουριάς στη θάλασσα».

Κομψή η διατύπωση των ερευνητών του ΕΚΘΕ, πλην όμως σαφής και κατηγορηματική.
Η συνέχεια είναι γνωστή. Η Greenpeace αποκάλυψε το διαρκές αδίκημα, τα μέσα
προέβαλαν τη δράση και το θέμα, οι αρμόδιοι θορυβήθηκαν και οι καλοθελητές
ανέλαβαν να μετριάσουν τις εντυπώσεις.

Πρώτος και καλύτερος ο διευθυντής του ΕΚΘΕ. Ο οποίος, αδειάζοντας τους
συναδέλφους του, υποστήριξε πως ήταν συναισθηματικά φορτισμένοι όταν έβγαζαν
τα συμπεράσματα, ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για τη δημόσια υγεία και πως η
ρύπανση είναι κάτω από τα όρια.

Αυτό το περιστατικό μού θύμισε τον διευθυντή του Δημόκριτου το 1986, ο οποίος
τρώγοντας επιδεικτικά φράουλες μπρος στον φακό της τηλεόρασης ήθελε να μας
πείσει ότι η ραδιενέργεια από το νέφος του Τσερνόμπιλ ήταν ακίνδυνη. Τότε,
μάλιστα, επειδή τα όρια τούς φάνηκαν πολύ χαμηλά, τα διπλασίασαν προς χάριν
της αγροτικής παραγωγής. Δικά τους είναι τα όρια, ό,τι θέλουν τα κάνουν ­ θα
μπορούσε να αναφωνήσει ο αφελής του Ψαθά.

Δεύτερη έσκασε μύτη η ΓΣΕΕ. Που με τη σειρά της μάς υπενθύμισε πως «τα
συνδικάτα και οι εργαζόμενοι έχουν επανειλημμένα δείξει τις ευαισθησίες τους
για το περιβάλλον και την προστασία του.

Στην προκειμένη όμως περίπτωση, οι (επιστημονικές) απόψεις είναι
αλληλοσυγκρουόμενες κ.τ.λ. και πως θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η κρισιμότητα της
στιγμής για την επιχείρηση και τους εργαζομένους».

Για να είμαι ειλικρινής, την κρίση αυτή τη θυμάμαι από τα φοιτητικά μου
χρόνια, τότε που μια άλλη έκθεση έλεγε πως η επιχείρηση ήταν προβληματική και
επομένως ­ συνεπέρανε εγώ ­ η μη ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού κόστους στο
κόστος λειτουργίας της επιχείρησης ήταν δικαιολογημένη. Η προβληματικότητα
αυτή συνέχιζε μέχρι το 1995 οπότε ξαφνικά ανέβηκαν οι τιμές του νικελίου στη
διεθνή αγορά. Μέχρι τότε δηλαδή η επιχείρηση ­ κι αυτή άραγε στρατηγικής
σημασίας; ­ κατέτρωγε τα βουνά της Βοιωτίας, ρύπαινε με τα απόβλητά της τον
Ευβοϊκό και συντηρούνταν χάρις στη μεγαλοψυχία του κοινωνικού συνόλου, δηλαδή
των Ελλήνων φορολογουμένων.

Οι οποίοι, όπως ξέρουμε, είναι μεν ευαίσθητοι στα θέματα εργασίας, αδιαφορούν
όμως για την προστασία του περιβάλλοντος. Έτσι πρέπει να ερμήνευαν τα πράγματα
η διοίκηση του εργοστασίου, οι πολιτικοί της προϊστάμενοι και οι εργατοπατέρες.

Από το 1995 όμως και μετά, άλλαξαν τα πράγματα.

Η επιχείρηση έγινε κερδοφόρα. Μπορεί λοιπόν να επιστρέψει μερικά χρήματα σ’
αυτούς που τόσα χρόνια την ενίσχυαν και να επενδύσει άλλα τόσα για την
προστασία του περιβάλλοντος. Να μην πετά τις αθώες σκουριές της στη θάλασσα,
όπως δεν πετάμε τα σκουπίδια μας στην αυλή του γείτονα.

Να τα ανακυκλώνει και να κρατά τα οικονομικώς πολύτιμα μέταλλα, τα οποία όμως
είναι άκρως επικίνδυνα όταν φτάνουν στο πιάτο μας. Τα υπόλοιπα αδρανή υλικά να
τα ξαναπηγαίνει στη Βοιωτία και να γεμίζει τους σεληνιακούς κρατήρες που
άνοιξε η τριακονταετής εκμετάλλευση των κοιτασμάτων. Αυτό λέει η κοινή λογική
και αυτό επιβάλλει το συμφέρον του λαού και του τόπου.