Η καταστροφή θα έρθει όταν πληγεί η καταναλωτική ζήτηση

ΣΦΑΓΗ ΣΤΙΣ αγορές. Χάος στις οικονομίες της Ασίας και της Ρωσίας. Αναταραχή
στη Νέα Υόρκη και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Μπορεί η κρίση στα διεθνή
Χρηματιστήρια να οδηγήσει σε παγκόσμια οικονομική κρίση;

Πιθανότατα όχι, απαντούν οι ειδικοί, μολονότι τα πράγματα δεν δείχνουν να
καλυτερεύουν. Για τους οικονομολόγους, αποφασιστικός παράγοντας για τις
εξελίξεις θα είναι η επίδραση που θα έχει η χρηματιστηριακή πτώση στην
καταναλωτική ζήτηση.

«Η οικονομία δεν είναι μηχανή. Αντιδρά στις αποφάσεις εκατομμυρίων ανθρώπων.
Και οι άνθρωποι είναι παράξενα πλάσματα», λέει ο Μαξ Στόιερ, οικονομολόγος
στην Οικονομική Σχολή του Λονδίνου. «Αν αρκετοί από αυτούς αποφασίσουν ότι
πρόκειται για πραγματική καταστροφή, τότε θα είναι πραγματική καταστροφή».

Ωστόσο, οι ΗΠΑ και η Ευρώπη, που συναποτελούν τα δύο τρίτα της παγκόσμιας
οικονομίας, βρίσκονται σε εξαιρετικά καλή οικονομική κατάσταση.

ΤΑ ΕΞΑΓΟΜΕΝΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

Δύο κυρίως είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορεί αυτή η οικονομική ευρωστία
να διαβρωθεί από τα οικονομικά προβλήματα της Ασίας, της Ρωσίας και της
Λατινικής Αμερικής.

1 Ο ένας είναι η μείωση του εμπορίου. Εδώ και ένα χρόνο, οι ασιατικές
χώρες είναι βυθισμένες στην ύφεση. Οι Ασιάτες έχουν λιγότερα χρήματα για να
αγοράσουν αμερικανικά ή ευρωπαϊκά προϊόντα. Αυτό θα μπορούσε να πλήξει τις
αμερικανικές και ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, να μειώσει τις επενδύσεις τους και
να τις υποχρεώσει να κάνουν απολύσεις.

Ούτε από αυτό, όμως, φαίνεται να κινδυνεύουν ιδιαίτερα οι ΗΠΑ και η Ευρώπη.
Πρώτα από όλα, οι εμπορικές συναλλαγές τους γίνονται κυρίως μεταξύ τους. Οι
εξαγωγές τους προς την Ασία είναι ένα μικρό ποσοστό των συνολικών εξαγωγών
τους. Μόνο το 1,3% των ευρωπαϊκών εξαγωγών πηγαίνει στη Ρωσία. Άλλωστε,
γενικά, οι εξαγωγές δεν αντιπροσωπεύουν παρά ένα μικρό μέρος της συνολικής
οικονομικής δραστηριότητας της Ευρώπης και των ΗΠΑ.

Από τις χώρες του βιομηχανικού κόσμου, μόνο ο Καναδάς και η Αυστραλία είναι
ευάλωτες στην οικονομική αναταραχή, επειδή οι οικονομίες τους είναι βασισμένες
σε εξαγωγικά αγαθά (που οι τιμές τους τώρα πέφτουν). Για τον ίδιο λόγο
εκφράζονται ανησυχίες για τις λατινοαμερικανικές χώρες (Μεξικό, Βενεζουέλα, Βραζιλία).

ΚΑΠΝΟΣ ΧΩΡΙΣ ΦΩΤΙΑ

2 Ο άλλος τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε η χρηματιστηριακή κρίση να
μετατραπεί σε παγκόσμια ύφεση είναι να αλλάξει η ψυχολογική κατάσταση των
εκατομμυρίων επενδυτών.

«Αν μπεις σε έναν κινηματογράφο και φωνάξεις “φωτιά”, το πιθανότερο είναι να
προκαλέσεις πανικό», λέει ο Ούλριχ Καρτελιέρι της Deutsche Bank. «Τώρα,
μολονότι έχουμε καπνό, δεν έχουμε φωτιά. Και οι πυροσβέστες βρίσκονται σε ετοιμότητα».

Τόσο η Ευρώπη όσο και οι ΗΠΑ διαθέτουν τα κατάλληλα εργαλεία για να
καθησυχάσουν τους νευρικούς καταναλωτές. Ο πληθωρισμός είναι χαμηλός και οι
νομισματικές αρχές μπορούν να μειώσουν τα επιτόκια για να τονώσουν την
ανάπτυξη. Πάντως, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ενδεχόμενη μείωση των
επιτοκίων θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ και να μειώσει
την αξία του ενιαίου νομίσματος στην Ευρώπη.