Δίαυλος πολιτισμού

Μέσα στα πλαίσια της «προγραμματισμένης σύμβασης μεταξύ του Εθνικού Κέντρου
Βιβλίου και της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Έβρου για τον συντονισμό των
βιβλιοθηκών και την προώθηση της ανάγνωσης» (ένα δεκαετές πρόγραμμα που φτάνει
ώς το 2008) ξεκίνησε προχθές και θα συνεχιστεί για όλη την εβδομάδα το
«εργαστήρι των Βαλκάνιων συγγραφέων και μεταφραστών», μια «δράση» για τη
διεθνοποίηση αυτού του προγράμματος.

ΧΑΡΙ στην ακούραστη Μυρσίνη Ζορμπά, διευθύντρια του Ε.Κε.Βι. και στους
συνεργάτες της συγκεντρώθηκαν, εκτός από τους ίδιους τους συγγραφείς, και τους
μεταφραστές, και εκδότες, κριτικοί, υπεύθυνοι των ΜΜΕ από τις γειτονικές χώρες
για να ανταλλάξουν τις απόψεις τους, αλλά κυρίως για να γνωριστούν μεταξύ τους.

Ο περιφερειάρχης κύριος Σταύρος Καμπέλης και ο νομάρχης κύριος Γιώργος Ντόλιος
(ο δεύτερος εκ των συνδιοργανωτών του συνεδρίου) πρόθυμα στήριξαν τις
προτάσεις για ένα Βαλκανικό Φόρουμ Λογοτεχνίας, αντίστοιχο του Balkan Forum of
Music, που ήδη έδωσε τα πρώτα δείγματα γραφής εφέτος στην Πάτρα, για τη
δημιουργία μιας μεταφραστικής εστίας, με έδρα την Ξάνθη ή τη Θάσο (κατά τα
πρότυπα του Μεταφραστικού Κέντρου που λειτουργεί εδώ και δυο χρόνια στη Ρόδο,
υπό την αιγίδα της Unesco) ώστε να μπορούν οι μεταφραστές και οι συγγραφείς να
συνευρίσκονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, στην πιο οικονομικά ανεξάρτητη
χώρα των Βαλκανίων, δηλαδή στη χώρα μας.

Αν δεχτούμε ότι η γνωριμία των λαών μεταξύ τους μέσω της λογοτεχνίας είναι το
καλύτερο αντίσωμα στον πόλεμο, η συνάντηση αυτή προωθεί εκ του ασφαλούς την
ειρήνη στην περιοχή μας.

Οι πνευματικοί εκπρόσωποι των γειτονικών μας χωρών βλέπουν την Ελλάδα όχι μόνο
σαν μήτρα του πολιτισμού ή σαν τον απαραίτητο δίαυλο για τη δική τους ένταξη
στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά κυρίως σαν τη χώρα που μην έχοντας περάσει τους
κλυδωνισμούς των ολοκληρωτικών καθεστώτων είναι σε θέση σήμερα με την
εμπεδωμένη δημοκρατία της και με την οικονομική της ανόρθωση να αναβιώσει
πρώτη το από διακόσια χρόνια θαμμένο σύνθημα του Ρήγα Φεραίου «λαοί όλων των
Βαλκανίων ενωθείτε».

Και τι θα στοίχιζε στο ελληνικό δημόσιο η προώθηση των ελληνικών γραμμάτων
στους καλούς μας γείτονες; Μια πρόχειρη εκτίμηση του Ε.Κε.Βι. μάς μιλάει για
το αστείο ποσό των 60 μόνο εκατομμυρίων δραχμών. Με το ποσό αυτό εξασφαλίζεται
η άνετη κυκλοφορία ενός ευρέος φάσματος της λογοτεχνίας μας στις οκτώ
βαλκανικές χώρες. Κι αν δεν μπορεί το κράτος, σίγουρα θα βρεθεί ένας χορηγός
για να συνδέσει το όνομά του με μια τέτοια πρωτοβουλία. Το Εθνικό Κέντρο
Βιβλίου αναμένει στο ακουστικό του.

Με ένα βιβλίο όχι μόνο πετάω, αλλά πατάω γερά στη χώρα που θέλω να με γνωρίσει
καλύτερα για να επενδύσω κατόπιν.

Ό,τι δηλαδή κάναν οι Αμερικανοί με την κουλτούρα τους, που πρώτα μας τη
φόρεσαν φέσι, για να μας πουλήσουν μετά τα προϊόντα τους. Εμείς που δεν έχουμε
αντίστοιχα προϊόντα προς πώλησιν, διαθέτουμε ωστόσο ένα πνεύμα, μια κουλτούρα,
που είναι ό,τι αποδοτικότερο παράγει ο τόπος μας.

Αφού η Αθήνα είναι η «Νέα Υόρκη» των Βαλκανίων και η Θεσσαλονίκη, με το λιμάνι
της, η αντίστοιχη Βοστώνη, δεν έχουμε παρά να πολλαπλασιάσουμε το πείραμα της
Αλεξανδρούπολης για να γευτούμε, σύντομα, τους καρπούς του.

Η πόλη αυτή, του Γιάννη Ξανθούλη και του στιχουργού Λευτέρη Χαψιάδη, και άλλων
σημαντικών πνευματικών ανθρώπων, όπως του Θανάση Τζούλη, του Στέλιου Φώκου,
της Ελένης Σκάβδη, της Σοφίας Κλήμη – Παναγιωτοπούλου, του Φοίβου Μάλαμα καθώς
και του πολιτιστικού εκπροσώπου του Δήμου, Δημοσθένη Δούκα (αρχαίου με το
όνομα, βυζαντινού με το επώνυμο), ψάχνει τον νέο Βιζυηνό της.

Στις 14 Σεπτεμβρίου θα γίνουν τα «θυρανοίξια», δηλαδή τα εγκαίνια του ναού του
Αγίου Εύπλου, που υπάρχει στην τουρκική Θράκη, στην πόλη Αίνο, τη μητέρα της
Αλεξανδρούπολης. Είναι ο μόνος ναός (από τους 42 που υπήρχαν πριν το 1922) που
οι Τούρκοι δεν γκρέμισαν, γιατί κατά σύμπτωση ήταν θαμμένος εκεί ένας ναύαρχός τους.

Ακριβώς ο ίδιος ναός χτίστηκε δίπλα στο καρνάγιο της Αλεξανδρούπολης, μπροστά
από τον Φάρο.

Η παράδοση μας λέει για τον Εύπλου, ότι υπήρξε βοηθός του Αγίου Νικολάου,
προστάτη των ναυτικών, που μην προλαβαίνοντας όλα τα ναυάγια, είχε κι αυτόν
τον νέο κοντά του που άγιασε.

Χάρι λοιπόν στην επιθυμία των κατοίκων της Αλεξανδρούπολης ν’ ανοίξουν έναν
διάλογο, αποτυπώθηκε (κατ’ εικόνα και ομοίωση, με τις ακριβείς αναλογίες) ο
αντίστοιχος ναός που υπάρχει από την άλλη πλευρά του ποταμού, του Έβρου.

Με το ίδιο σκεπτικό από τους δήμους Σουφλίου, Διδυμοτείχου, Ορεστιάδας,
Σαμοθράκης και των κοινοτήτων Δαδιάς, Τυχερού, Καστανεών, Λαβάρων, Κυπρίνου
και Άρζου (όπου λειτουργεί το δίκτυο του Ε.Κε.Βι.) θα υπάρξει μια νέα Βιζύη,
κατ’ εικόνα και ομοίωση της παλιάς, που θα γεννήσει τον νέο Βιζυηνό, που θα
γράψει το νέο «Ποίος ήτο ο φονεύς του αδελφού μου».