ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κοινωνίες της πυρκαγιάς

Οι θεωρίες περί οργανωμένου κυκλώματος εμπρηστών, που βρίσκεται πίσω από τις
φετινές πυρκαγιές, έχουν ένα διπλό μειονέκτημα: πρώτον, χρησιμοποιήθηκαν κατά
κόρον στο παρελθόν και, δεύτερον, φαίνεται να απαλλάσσουν την υπόλοιπη
κοινωνία από τις ευθύνες της.

ΚΑΝΕΙΣ βέβαια δεν ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχουν εμπρηστές. Αλλά το να
κατευθύνονται όλες οι κατάρες εναντίον ψυχοπαθών, πολιτικών αντιπάλων, Τούρκων
και ακροδεξιών, σίγουρα απλουστεύει την πραγματικότητα αν δεν παραμορφώνει την
εικόνα της. Είναι άραγε απλή σύμπτωση ότι οι μεγάλες εκτεταμένες και
καταστροφικές πυρκαγιές αποτελούν προϊόν των τελευταίων δεκαετιών, όπου στην
Ελλάδα συντελέστηκε μια πραγματική κοσμογονία στις λεγόμενες χρήσεις γης,
δηλαδή στις σχέσεις των ανθρώπων με τον χώρο; Είναι απλή σύμπτωση ότι οι
πυρκαγιές εμφανίστηκαν την ίδια περίοδο που συντελέστηκε η αντικατάσταση της
εκτατικής κτηνοτροφίας από την κτηνοτροφία των μικρών μετακινήσεων και των
αυξανόμενων απαιτήσεων για τη δημιουργία «περιαστικών» βοσκοτόπων; Είναι απλή
σύμπτωση ότι την τελευταία τριακονταετία η ορεινή ύπαιθρος ερημώνεται και
εκλείπουν όλες οι μορφές παραδοσιακής δασοπονίας που συντελούσαν στην
προστασία του δασικού κεφαλαίου;

Είναι απλή σύμπτωση ότι την περίοδο αυτή ο γεωγραφικός χώρος τεμαχίζεται και
οργώνεται κυριολεκτικά από τα δίκτυα και τις υποδομές (που εκτός των άλλων
κάνουν δυνατή την πρόσβαση ακόμη και στις πιο δυσπρόσιτες στο παρελθόν
περιοχές);

Είναι απλή σύμπτωση το γεγονός ότι η περί τις πόλεις ύπαιθρος έγινε
αντικείμενο πιέσεων για οικιστικές επεκτάσεις, εντάξεις στο σχέδιο πόλεως ή
νομιμοποιήσεις αυθαιρέτων;

Πολλοί είναι εκείνοι που πιστεύουν ότι ξεπληρώνουν τους λογαριασμούς τους με
την καμένη και ξανακαμένη φύση ρίχνοντας το ανάθεμα στους ανώνυμους
καταπατητές.

Προσωπικά λίγο με πείθει αυτή η εκδοχή αφού κανείς με στοιχειώδη νοημοσύνη
επιχειρηματίας δεν θα έκαιγε το δάσος για να το οικοδομήσει στη συνέχεια. Θα
προτιμούσε να πουλήσει τα σπίτια μαζί με το πράσινο, πράγμα που έγινε άλλωστε
κατά κανόνα στις περιπτώσεις των οικοδομικών συνεταιρισμών.

Εξάλλου τα κτίσματα μέσα στα καμένα αποτελούν συντριπτική μειοψηφία σε σχέση
με αυτά που κτίστηκαν μέσα σε αμιγώς δασικές περιοχές.

Η Πεντέλη αποτελεί χαρακτηριστικό, αν και ακραίο, παράδειγμα. Από το Πικέρμι
μέχρι τον Μαραθώνα, από τη Νέα Μάκρη μέχρι την Κηφισιά και από τον Διόνυσο
μέχρι τη Σταμάτα, δεκάδες χιλιάδες νέες κατοικίες ξεφύτρωσαν σαν μανιτάρια
μέσα στο δάσος, χωρίς οργανωμένο σχέδιο, χωρίς υποδομές και, το κυριότερο,
χωρίς καμιά πρόβλεψη για τους κινδύνους δημιουργίας πυρκαγιών που συνεπαγόταν
η εκτεταμένη διασπορά τους μέσα στα εύφλεκτα και επιρρεπή στις φωτιές
μεσογειακά οικοσυστήματα.

Αν σήμερα η κοινή γνώμη εκφράζει τον δικαιολογημένο αποτροπιασμό της για την
καταστροφή του τοπίου και τον επίσης δικαιολογημένο φόβο της για τα επακόλουθα
της πυρκαγιάς (επιπτώσεις στο μικροκλίμα, χειμαρρικά φαινόμενα κ.λπ.), θα
έπρεπε να εξέφραζε τουλάχιστον την ίδια αν όχι μεγαλύτερη ευαισθησία βλέποντας
τις μπουλντόζες να τραυματίζουν ανεπανόρθωτα τους λιγοστούς μας ­ τουλάχιστον
στην αστική περιφέρεια ­ δρυμούς και τις μπετονιέρες να βάζουν τα θεμέλια για
τις νέες δασο-πόλεις όπου και επενδύεται το εισοδηματικό πλεόνασμα των
ευπορότερων τάξεων. Γιατί στο κάτω κάτω, το κάψιμο του δάσους είναι ­ υπό
προϋποθέσεις ­ αντιστρεπτό φαινόμενο, ενώ η οικοπεδοποίηση αποτελεί οριστική
και μη αναστρέψιμη μεταβολή.

Αν όμως, όπως αρκετοί πιστεύουν, η πίεση αυτή πάνω στη φύση αποτελεί
αναπόφευκτη συνέπεια ενός επιλεγμένου τρόπου ζωής και μιας ορισμένης
ανάπτυξης, ε, τότε, θα πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τις πυρκαγιές. Αυτό δεν
σημαίνει βέβαια πως θα πρέπει αμαχητί να παραδοθούμε ως ολοκαύτωμα στις
φλόγες. Υπάρχουν τρόποι και τεχνικές που μπορούν να περιορίσουν την έκταση των
ζημιών και να μειώσουν το ρίσκο, εκεί όπου η πυρκαγιά προχωρεί σήμερα
ανεμπόδιστη ή εκεί όπου οι παρακλήσεις του Αρχιεπισκόπου δεν αρκούν για να
αναχαιτίσουν την επέλασή της.

Θα μπορούσαν για παράδειγμα οι συμπατριώτες μας που ξοδεύουν δεκάδες ή και
εκατοντάδες εκατομμυρίων για την κατασκευή πολυτελών εξοχικών κατοικιών, να
διαθέσουν ένα ποσοστό σε στοιχειώδη έργα πυρασφάλειας, ώστε και τα σπίτια να
μην καίγονται και οι κραυγές «μα πού είναι επιτέλους το κράτος!» να ηχούν
λιγότερο παράταιρα.