ΣΗΜΑΤΑ

… άθεος δεν είναι θρησκεία; Δεν σημαίνει μήπως και αυτό πάθος, φανατισμό,
μαχητικότητα, σταυροφορικό πνεύμα και, προπάντων, πίστη στο ­ κι εδώ, επίσης ­
Αναπόδεικτο; Διότι σίγουρα, έχει και ο άθεος την ανάγκη της Αποκάλυψης ­ που
είναι ο αγνωστικισμός του ­ χρειάζεται και αυτός τους γκουρού και τους
προφήτες του, το κήρυγμά τους και τα ελπιδοφόρα τους μηνύματα. Και ολίγη
παρηγοριά βεβαίως, για να μη νοιώθει πολύ, μα πάρα πολύ μεγάλη τη μοναξιά.
Διότι ο άθεος, στην ουσία, και αυτός βέβαια θεό αναγορεύει: τον εαυτό του.

… όμως κάπου κάπου και ένα τρίτο επίπεδο πίστης. Κάτι που είναι χώρος εκ
πρώτης όψεως μάλλον πεζός, αλλά που τοποθετείται τελικά κάπου ανάμεσα στις
άθεες ζωές μας και τις ένθεες. Είναι, απλούστατα, όταν η πίστη μας ακουμπά
επάνω σε θνητούς. Από πολιτικούς μέχρι καλλιτέχνες και από επιστήμονες μέχρι
δημοκόπους. Και δεν ακουμπά απλώς. Γαντζώνεται η άμοιρη η πίστη μας σ’ αυτούς
­ ιδιαίτερα μάλιστα όταν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο μαρτυρήσουν ­ και γίνεται
πάθος, ιεροφροσύνη και ηδονή και δάκρυ. Περίπτερα πυρός. Κάπου εδώ βρίσκεται η
Νταϊάνα. Θα περάσουν ίσως αρκετά χρόνια ακόμη για να εξηγηθεί κάπως σαφέστερα
τι ακριβώς έκρουσε, ποια χορδή στις καρδιές τόσων απλών ­ και λιγότερο απλών ­
ανθρώπων αυτή η κόρη άστοργων γονέων και γυναίκα αδιάφορου συζύγου που έγινε
μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο, πέρυσι τέτοιες μέρες, σύμβολο και θρησκεία για
ευσεβείς και για αθέους.

… δηλαδή και στάθηκε έτσι, μες στη μέση, και κατέστη μονομιάς αδύνατο να την
αγνοήσουμε, να την πετάξουμε πέρα, ακόμα και οι πιο αγνωστικιστές και οι
ανιμιστές και οι μαρξίζοντες, αφήστε πια τους θρήσκους ­ που είχαν και τον
μηχανισμό έτοιμο, και απλώς πρόσθεσαν το νέο λήμμα στο Καθολικό τους ή στο
Ημερολόγιο. Και που άρχισαν κανονικά να λατρεύουν, με σταυρούς και μετάνοιες,
και εικονίσματα και κεριά, όλα δηλαδή όσα ντύνουν τον πόθο της σωτηρίας. Να
ήταν τάχα το καλοκαίρι; Ακούστηκε και μια τέτοια εξήγηση. Αύγουστος ­ ελέχθη ­
και πολλοί κυκλοφορούν γυμνοί και ευσυγκίνητοι. Πάνω που όλοι είναι χαλαροί,
ξέμακροι από δουλειές και μικρότητες, και έχουν πετάξει για λίγο το κέλυφος,
και έχουν ξαναγγίξει τη θάλασσα, τον έρωτα, τη μάνα φύση κοκ. Σε τέτοια
κατάσταση μας βρήκε η Νταϊάνα. Πάνω εκεί, που μέσα σε όλα, παίρνεις το
ελεύθερο και κάνεις και δυο τρεις σκέψεις αιώνιες.

… η θεωρία περί καλοκαιριού. Αλλά όχι. Δεν ήταν, μάλλον, αυτό. Και χειμώνα,
πάλι θα μας συνέπαιρνε η «Λαίδη Ντάι». Αυτό που με τη ζωή της και με τον
θάνατό της φαίνεται να συμπύκνωσε και να ανέδειξε μέσα μας η γελαστή
πριγκήπισσα μπορεί να είναι κάτι άλλο, όχι απλώς συναισθηματισμός από στιγμές
καλοκαιριού και αυξημένης δεκτικότητας. Από αλλού η συγκίνησή μας: Ίσως από το
ότι αυτή, η τυχερή – άτυχη (πρωτίστως το δεύτερο), η αποδιωγμένη και η τόσο
στερημένη από αγάπη, ξαφνικά, αποδείχθηκε πως είχε και να δίνει. Και όχι τα
χρήματα ­ αυτά τα χορηγεί κάθε μαικήνας, τα προσφέρουν και εταιρίες. Έδινε το
βλέμμα της, τα χέρια της, τη φωνή της, μοίραζε την αύρα της. Ή από το ότι ήταν
ολοφάνερα ελεύθερη: όπως, μερικές φορές, ξέρουν να είναι μόνο οι
περιχαρακωμένοι. Και ήταν γι’ αυτό, που ό,τι και αν έκαναν οι ευγενείς
συγγενείς της οι επίκτητοι, θέλοντας να την ταπεινώσουν, πάντα φάνταζε ­ η
κοινή αυτή και στο έπακρον θνητή ­ ως η μόνη εγγυημένα ευγενής μέσα στο
παρδαλό συνάφι τους.