ΠΡΟΣΩΠΑ Τα ματωμένα χρήματα

Η Εστέλ Σαπίρ χρειάστηκε μισό αιώνα για να πάρει πίσω την κληρονομιά της από
μια ελβετική τράπεζα· τα κατάφερε μόλις την περασμένη εβδομάδα.

Εστέλ Σαπίρ. Επί 50 χρόνια οι ελβετικές τράπεζες αρνούνταν να της παραδώσουν τις καταθέσεις του πατέρα της

Η ΣΑΠΙΡ ανατίναξε την πρώτη της γέφυρα στα 16 της. Ένα χρόνο μετά, πέρασε στα
τρένα. Ήταν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος κι εκείνη, κόρη ενός πλούσιου
Πολωνοεβραίου τραπεζίτη, είχε δραπετεύσει από το στρατόπεδο συγκέντρωσης όπου
οι ναζί είχαν κλείσει ολόκληρη την οικογένειά της και πολεμούσε στη Γαλλική
Αντίσταση. Έτσι ήταν αρκετά σκληραγωγημένη για να αντέξει τον 50χρονο αγώνα
της εναντίον των ελβετικών τραπεζικών αρχών μετά την Απελευθέρωση.

«Την τελευταία φορά που είδα τον πατέρα μου», διηγείται η Σαπίρ στην
«Ιντιπέντεντ», «μου είπε, “αν επιβιώσεις, μην ανησυχείς. Υπάρχουν άφθονα
χρήματα για σένα. Τα έχω καταθέσει στην Κρεντί Σουΐς”. Έτσι όταν τελείωσε ο
πόλεμος πήγα στην τράπεζα. Είχα τα χαρτιά (που έδειχναν ότι είχε καταθέσει
18.000 δολάρια, 350.000 με σημερινές τιμές), αλλά αυτοί με έδιωξαν. Επέμεναν
ότι χρειαζόμουν πιστοποιητικό θανάτου για να διεκδικήσω τον λογαριασμό του
πατέρα μου. Ήταν σαν να είχα να κάνω ξανά με την Γκεστάπο. Τους παρακάλεσα,
τους είπα ότι δεν υπάρχουν πιστοποιητικά από στρατόπεδα συγκέντρωσης. Άρχισα
να τους φωνάζω, “τι θέλετε να κάνω; Να βρω τον Χίτλερ ή τον Χίμλερ και να τους
ζητήσω να υπογράψουν το πιστοποιητικό θανάτου του πατέρα μου;”. Με κοίταζαν
ανέκφραστοι. Η υπεροψία τους ήταν απίστευτη».

Η Σαπίρ έμεινε στο Παρίσι μετά τον πόλεμο και επισκέφθηκε την Κρεντί Σουΐς 20
φορές από το 1946 ως το 1957. «Κάθε φορά αρνούνταν να συναλλαγούν μαζί μου.
Ήξερα όμως ότι θα έφτανε κι η δική μου ώρα». Η ώρα της έφτασε την περασμένη
εβδομάδα, όταν οι ελβετικές τράπεζες κατέληξαν σε μια ιστορική συμφωνία 1,25
δισεκατομμυρίου δολαρίων με τους επιζώντες και τους απογόνους των θυμάτων του
Ολοκαυτώματος, διευθετώντας μια αγωγή που είχε κατατεθεί εναντίον τους στις
ΗΠΑ και τις κατηγορούσε για παρακράτηση περιουσιακών στοιχείων που ανήκαν σε
Εβραίους ή είχαν λεηλατηθεί από τους ναζί. Κι όταν η Σαπίρ φωτογραφήθηκε να
βγαίνει ενθουσιασμένη από το ομοσπονδιακό δικαστήριο του Μπρούκλιν, οι 44.000
Εβραίοι που είχαν καταθέσει χρήματα και περιουσίες σε ελβετικές τράπεζες
απέκτησαν ένα πρόσωπο.

«Δεν πρόκειται για φιλανθρωπία», υπογραμμίζει η Σαπίρ. «Αυτά τα χρήματα είναι
δικαιωματικά δικά μας. Προσωπικά δεν θέλω ούτε δεκάρα αποζημίωση από τους
Ελβετούς. Θέλω απλώς τα χρήματα του πατέρα μου». Κάποτε, προσθέτει, ήλπιζε πως
οι ελβετικές τράπεζες είχαν αυτή τη συμπεριφορά απέναντί της ξεκινώντας από
μια όψιμη αίσθηση δικαιοσύνης. Ωστόσο τώρα πιστεύει πως «οι Ελβετοί δεν
διδάχθηκαν τίποτε. Η νεώτερη γενιά ίσως νιώθει κάποια ντροπή, αλλά η παλιότερη καθόλου».