ΠΡΟΣΩΠΑ Ο αμετανόητος

Από τους «αρχιτέκτονες» του απαρτχάιντ, ο Πίτερ Μπότα θα ακούσει σήμερα την
ετυμηγορία του δικαστηρίου· η οποία όμως δεν αφορά τα εγκλήματα του καθεστώτος του.

Πίτερ Μπότα. Κατηγορείται για περιφρόνηση της αλήθειας και τις εθνικής συμφιλίωσης

Ο ΜΠΟΤΑ κυβέρνησε τη Νότια Αφρική από το 1978 ως το 1989, πρωθυπουργός ως το
1984 και αρχηγός του κράτους ως το 1989. Στην περίοδο αυτή έγιναν από
ανθρώπους του καθεστώτος του πολυάριθμα εγκλήματα εναντίον μαύρων αγωνιστών,
πολλά από τα οποία παραμένουν μέχρι σήμερα ατιμώρητα. Η Επιτροπή για την
Αλήθεια και τη Συμφιλίωση, η οποία δημιουργήθηκε το 1996 υπό την προεδρία του
Νομπελίστα της Ειρήνης αρχιεπισκόπου Ντέσμοντ Τούτου για να ρίξει φως στις
ωμότητες του απαρτχάιντ, είχε ζητήσει από τον Μπότα να απαντήσει σε σειρά
κατηγοριών εναντίον του ­ ότι στη διάρκεια της προεδρικής θητείας του είχε
εγκρίνει παράνομες ενέργειες των σωμάτων ασφαλείας, περιλαμβανομένων
δολοφονιών και βασανισμών μαύρων αγωνιστών. Ο 82χρονος Μπότα είναι ωστόσο
αμετανόητος: δήλωσε ότι δεν ήξερε τίποτε για τα εγκλήματα που ομολόγησαν
πολλοί αστυνομικοί και πως αυτοί οι τελευταίοι ήταν απλώς «οι σκάρτοι» σε μια
κατά τα άλλα έντιμη δύναμη ασφαλείας. Δεν μπήκε όμως στον κόπο να το καταθέσει
επισήμως και αψήφησε τρεις φορές ισάριθμες κλητεύσεις του από την Επιτροπή του
Τούτου. Το αποτέλεσμα ήταν να ξεκινήσει, τον Ιανουάριο, η δίκη του για
περιφρόνηση της Επιτροπής. Αν ο Μπότα κριθεί ένοχος, κινδυνεύει με φυλάκιση
δύο ετών και πρόστιμο 20.000 ραντ (ένα εκατομμύριο δραχμές).

Οι μάρτυρες κατηγορίας που κλήθηκαν να καταθέσουν στο δικαστήριο του Τζωρτζ
προσπάθησαν να πείσουν τον δικαστή ότι η κλήτευση του Μπότα από την Επιτροπή
ήταν απολύτως δικαιολογημένη. Ο περιβόητος πρώην συνταγματάρχης της αστυνομίας
Γιουτζήν Ντε Κοκ, για παράδειγμα, έχει εμπλέξει άμεσα τον Μπότα στη βομβιστική
επίθεση στην έδρα ενός συνδικάτου, το 1987. Ο Ντε Κοκ, αρχηγός ενός
«αποσπάσματος θανάτου» της αστυνομίας που εκτίει σήμερα ποινή κάθειρξης 212
ετών, κατέθεσε επίσης ότι στα τέλη της δεκαετίας του 1980 έβαλε βόμβα στα
γραφεία του τότε παράνομου Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου στο Λονδίνο και του
απονεμήθηκε γι’ αυτό ένα παράσημο το οποίο απονέμει μόνον ο πρόεδρος της χώρας
­ εκείνη την εποχή, ο Μπότα.

Πολιτικοί παρατηρητές εκτιμούν πως η καταδίκη του πρώην προέδρου θα
επιβεβαιώσει το κύρος της Επιτροπής του Τούτου. Αφού δεν πρόκειται να
καταδικαστεί για τα εγκλήματά του, λένε, ας καταδικαστεί τουλάχιστον για την
κατάφωρη περιφρόνηση της Επιτροπής, την οποία είχε χαρακτηρίσει «τσίρκο». «Με
το πείσμα σας, τα προκαλέσατε όλα αυτά στον εαυτό σας και λυπούμαστε», είπε ο
Τούτου απευθυνόμενος στον αμετανόητο πρόεδρο του απαρτχάιντ. «Λυπούμαστε για σας».