ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ «Ελληνικά, νούμερο δύο»

Στην περσινή και στη φετινή ειδική έκδοση του «Ιχνευτή», που μας δίνει την
εικόνα της ετήσιας πορείας του βιβλίου στη χώρα μας, διαβάζουμε πολλά και
ενδιαφέροντα: βασικό στοιχείο η αύξηση του αριθμού των εκδόσεων στην Ελλάδα,
είτε πρόκειται για Έλληνες είτε για ξένους συγγραφείς, για νέες κατά
κυριολεξία εκδόσεις ή και για επανεκτυπώσεις ή βελτιωμένες επανεκδόσεις.

Οι πολλοί αυτοί τίτλοι και η κινητικότητα στον χώρο των εκδοτικών επιχειρήσεων
δεν μπορεί παρά να σημαίνει, αλλά και να προϋποθέτει, την αύξηση του
αναγνωστικού κοινού. Που, με τη σειρά της, αποτελεί πολύ θετική εξέλιξη και
ένδειξη ανόδου του πολιτιστικού και, εμμέσως, του βιοτικού επιπέδου των
Ελλήνων.

Οι πωλήσεις βιβλίων αυξάνονται, οι εκδοτικές επιχειρήσεις εκσυγχρονίζονται κι
ο ανταγωνισμός βελτιώνει την ποιότητα των εκδόσεων, οι διαφορές στην
επιχειρηματική δραστηριότητα και το ύφος της αρχίζουν και στην Ελλάδα να
γίνονται εμφανείς, γωνιές του βιβλίου με διαφορετικές αναφορές και
διαφορετικούς στόχους ξεφυτρώνουν συνεχώς κι όλα αυτά, θα έλεγε κανείς, δεν
μπορεί παρά να έχουν θετικότατο αντίκτυπο στο συνολικό επίπεδο του σύγχρονου Έλληνα.

Για να γίνει, ωστόσο, έγκυρη η ανωτέρω διαπίστωση, πρέπει να αξιολογηθεί με
βάση δύο κριτήρια:

Πρώτον: τι ποσοστό βιβλίων του επιπέδου «Νόρα» περιλαμβάνει ο διαρκώς
αυξανόμενος πίνακας των εκδιδόμενων τίτλων;

Το στοιχείο αυτό δεν το έχω, όμως η κάθε διαπίστωση για την άνοδο του επιπέδου
του σύγχρονου Έλληνα πρέπει να το εντοπίσει και να το αξιολογήσει.

Δεύτερον: πώς μπορεί να συμβαδίσει η ένδειξη για την άνοδο του πολιτιστικού
και, συνεπώς, του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων, όταν από παντού έρχονται τα
μηνύματα για την υποβάθμιση του δημόσιου σχολείου και την αύξηση των μαθητών
που τελειώνουν τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση με τον δυναμισμό που δίνει η άγνοια
και που εστιάζεται στο χαμογελαστό «δεν ξέρω»;

Κι επίσης, πώς μπορούμε να κάνουμε λόγο για άνοδο του επιπέδου κ.ο.κ. όταν
αποτελεί κοινό τόπο η πολιτική ανάγκη αναβάθμισης της δημόσιας εκπαίδευσης,
που αποτελεί τη νέα προϋπόθεση για την προσέγγιση της κοινωνικής ισότητας;

Μόνο η σύμφωνη με τα παραπάνω μελέτη των στοιχείων του «Ιχνευτή» θα μας δώσει
έγκυρα αποτελέσματα. Περιορίζομαι, λοιπόν, στην καταγραφή μιας υπόθεσης εργασίας.

Η αύξηση των βιβλίων μπορεί να μην αφορά αναλογικώς όλη την ελληνική κοινωνία,
αλλά, κυρίως, κάποια συγκεκριμένα μεσοαστικά στρώματα.

Ταυτοχρόνως, η ευρύτατη κατανάλωση των υποπροϊόντων των ΜΜΕ, αλλά και του
περιοδικού Τύπου, του οποίου οι τίτλοι αυξάνονται, αλλά ελάχιστοι από αυτούς
προσφέρουν κάτι (όπως τα εξειδικευμένα περιοδικά ή τα περιοδικά life style που
δημιουργούν ή μεταφέρουν τις μόδες), μας δείχνουν, ίσως, κάτι καινούριο: ότι η
παλαιά αντίθεση ανάμεσα στη γνώση και στην άγνοια εμπεδώνεται και
πολλαπλασιάζεται σε ένα νέο και πολύ πιο επικίνδυνο επίπεδο. Από τη μια πλευρά
η κοινωνία των εκπαιδευμένων, των μορφωμένων και των εχόντων προσεγγίσει στον
έναν ή στον άλλο βαθμό την Παιδεία.

Και από την άλλη πλευρά, η κοινωνία των ημιμαθών και βαυκαλιζομένων με τα
προϊόντα της υποκουλτούρας, που όχι μόνο δεν έχει καμία επαφή με την πρώτη
κοινωνική κατηγορία, αλλά και δεν καταλαβαίνει καν προς τα πού βαδίζει
οικονομικώς, πολιτιστικώς και πολιτικώς η χώρα.

Έχω την εντύπωση πως, αν δεν κινητοποιηθούμε γρήγορα, η αντίθεση αυτή θα
εκφραστεί και στο επίπεδο της γλώσσας.

Θα συμβεί, δηλαδή, αυτό που επί δεκαετίες έχουμε αποφύγει: να μιλά, δηλαδή, η
κοινωνία των αδυνάμων τη γλώσσα της, τα ελληνικά νούμερο δύο.

Ο καιρός που όλα τα Ελληνόπουλα, είτε τελείωναν ιδιωτικό σχολείο είτε Δημόσιο
είτε φοιτούσαν στην Αθήνα είτε στο τελευταίο χωριό της χώρας, μιλούσαν τα ίδια
ελληνικά δυστυχώς πέρασε.

Και για να μη φθάσουμε σε σημείο χωρίς επιστροφή, πρέπει να στρέψουμε όλη μας
την προσοχή στο δημόσιο σχολείο. Δεν έχουμε άλλο χρόνο να χάσουμε.

Ο Ανδρέας Ν. Λοβέρδος είναι αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο
Πάντειο Πανεπιστήμιο.