Το ευρώ θα «σβήσει» το δολάριο;

Ο δρόμος προς την ευρωπαϊκή οικονομική και νομισματική ένωση είναι στρωμένος
ακόμη με πολλά αγκάθια. Όμως, η καθιέρωση του ευρώ μπορεί να σημάνει το τέλος
της κυριαρχίας του δολαρίου.

Τον Ιανουάριο του 1999, το ευρώ θα τεθεί στις διεθνείς αγορές αντιμέτωπο με το δολάριο και τα άλλα νομίσματα και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα καθορίζει τις ισοτιμίες του

Η ιδέα ενός κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη
δεκαετία του 1960, όταν η Ευρώπη βρέθηκε στη δίνη μιας παγκόσμιας νομισματικής
κρίσης. Την ίδια ώρα, η αμερικανική οικονομία αισθανόταν τις πιέσεις από τον
πόλεμο στο Βιετνάμ. Τότε, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πρότειναν το «πάντρεμα» των
ευρωπαϊκών νομισμάτων ως αντίβαρο στο αμερικανικό δολάριο.

Η ιδέα προωθήθηκε από τη Γαλλία και τη Γερμανία, αλλά χρειάστηκαν δεκαετίες
διαπραγματεύσεων, έως το 1991, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπήκε σε σταθερή πορεία
προς τη νομισματική ένωση με τη σύνοδο κορυφής του Μάαστριχτ.

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

Θεωρητικά, το ευρώ θα εξασφαλίσει πολλά πλεονεκτήματα στις χώρες που θα το
καθιερώσουν. Απαλλαγμένο από τις αλλεπάλληλες συναλλαγματικές μετατροπές, το
ενιαίο νόμισμα θα διευρύνει τις εμπορικές συναλλαγές και θα διευκολύνει τα
ταξίδια στο εσωτερικό της Ευρώπης. Τα συμβόλαια μεταξύ ευρωπαϊκών εταιρειών ­
που τώρα συνομολογούνται σε δολάρια ­ θα συνάπτονται με βάση το πιο προσιτό
ευρώ. Οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι το ενιαίο νόμισμα θα παροτρύνει τους
Ευρωπαίους επενδυτές να αγοράζουν περισσότερες ευρωπαϊκές μετοχές, δεδομένου
ότι οι συγκρίσεις των οικονομικών επιδόσεων θα είναι πιο εύκολες με το ενιαίο νόμισμα.

Κάτι τέτοιο θα μεταβάλει σημαντικά την ισορροπία του παγκόσμιου οικονομικού
συστήματος. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η άνοδος του ευρώ θα σημάνει το τέλος της
κυριαρχίας του δολαρίου, με αρνητικές συνέπειες τόσο για τις αμερικανικές
χρηματοπιστωτικές αγορές όσο και για τα επιτόκια. Κάποιοι πιστεύουν ότι η
κατάληξη θα είναι μία σημαντική επιβράδυνση της ανάπτυξης στις ΗΠΑ.

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

Πάντως, στον δρόμο προς την ευρωπαϊκή νομισματική ενοποίηση υπάρχουν ακόμη
πολλά αγκάθια. Οι οικονομίες των χωρών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης
παραμένουν κατακερματισμένες, ενώ οι πολιτισμικές παραδόσεις τους είναι πολύ
διαφορετικές μεταξύ τους. Για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της
νομισματικής ένωσης, πολλές χώρες θα πρέπει να εγκαταλείψουν εθνικές πολιτικές
που είναι βαθιά ριζωμένες μέσα στα χρόνια. Κάποιες από αυτές, θα χρειαστεί να
περιορίσουν τα προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας για να μπορέσουν να
ισοσκελίσουν τον προϋπολογισμό τους και να μειώσουν το εξωτερικό χρέος.

Πολλοί Ευρωπαίοι ανησυχούν μήπως χάσουν την κυριαρχία τους. Η κεντρική τράπεζα
των ΗΠΑ μπορεί όποτε θέλει να μειώνει τα επιτόκια για να ενθαρρύνει τις
επενδύσεις και την οικονομική δραστηριότητα. Όμως, οι κεντρικές τράπεζες της
Ευρώπης θα έχουν πολύ πιο περιορισμένο ρόλο μόλις υιοθετηθεί το ευρώ. Τα
κεντρικά εκδοτικά ιδρύματα των χωρών – μελών θα υποκατασταθούν από την
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που θα καθορίζει την πολιτική όλων των χωρών που θα
μετέχουν στο ευρώ, έστω και αν καθεμιά από αυτές βρίσκεται σε διαφορετικό
οικονομικό κύκλο (ύφεσης, ανάκαμψης ή ανάπτυξης).

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

Στη μεταβατική προσπάθειά τους προς τη νομισματική ένωση, οι χώρες – μέλη
άρχισαν να συνδέουν τα νομίσματά τους από τα μέσα της δεκαετίας του 1990,
χρησιμοποιώντας ένα σύστημα συναλλαγματικών ισοτιμιών. Έκτοτε, πάντως, η
νομισματική συνεργασία αντιμετώπισε κάποια προβλήματα. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες
έχουν παραπονεθεί ότι η Γερμανία επιδεικνύει υπερβολικό ζήλο στη διατήρηση της
αξίας του μάρκου, κάτι που περιορίζει τα περιθώρια των άλλων χωρών να μειώσουν
τα επιτόκιά τους και να επιταχύνουν την οικονομική ανάπτυξη. Αυτή η διαφωνία
δεν αποκλείεται να ενταθεί όσο πιο κοντά πλησιάζουν οι χώρες στο κοινό νόμισμα.

Από φόβο μήπως χάσουν μέρος της κυριαρχίας τους, η Βρετανία, η Δανία και η
Σουηδία έχουν αποφασίσει να παραμείνουν προς το παρόν εκτός νομισματικής
ένωσης. Παρά τα ενδεχόμενα μειονεκτήματα, έντεκα ευρωπαϊκές χώρες έκαναν ένα
μεγάλο βήμα προς τη νομισματική ένωση τον Μάιο του 1998, όταν προσυπέγραψαν
επισήμως την εφαρμογή του ευρώ.

Το 2002 θα κυκλοφορήσουν στις χώρες – μέλη χαρτονομίσματα και κέρματα του
ευρώ, ενώ θα αποσυρθούν τα εθνικά νομίσματα.