Μονοπώλια στους αιθέρες

Η αμερικανική κυβέρνηση προσπαθεί να αποφύγει τη δημιουργία «καρτέλ» στον
τομέα των αερομεταφορών. Την ίδια ώρα, η ασιατική κρίση ρίχνει τη βαριά σκιά
της πάνω στις αεροπορικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή τού Ειρηνικού.

Η AMERICAN Airlines και η US Airways είναι οι δύο πρώτες αμερικανικές
αεροπορικές εταιρείες που έθεσαν σε εφαρμογή, το περασμένο Σάββατο, τη
συμφωνία συνεργασίας την οποία ανακοίνωσαν τον Απρίλιο. Οι δύο εταιρείες
αποφάσισαν να προχωρήσουν, παρά τις έρευνες που διεξάγουν οι αμερικανικές
αρχές, για να διαπιστώσουν αν οι συμφωνίες συνεργασίας που έχουν ανακοινωθεί
από έξι συνολικά αεροπορικές εταιρείες εμπίπτουν στη νομοθεσία περί ελεύθερου ανταγωνισμού.

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ

Το παράδειγμά τους θα ακολουθήσουν την 1η Σεπτεμβρίου η United και η Delta
Airlines. Για την ώρα, η Northwest και η Continental Airlines τηρούν στάση
αναμονής. Γιατί το δικό τους εγχείρημα περιλαμβάνει πολύ μεγαλύτερο ρίσκο,
αφού οι δύο εταιρείες ανακοίνωσαν ξεκάθαρα πριν από τρεις μήνες την πρόθεσή
τους να συγκροτήσουν μια «στρατηγική συμμαχία», στην οποία η Northwest θα
αναλάβει τον έλεγχο της Continental.

Πάντως, ύστερα από τις εντυπωσιακές ανακοινώσεις τους, οι αεροπορικές
εταιρείες εμφανίζονται τώρα πιο επιφυλακτικές. Οι αμερικανικές αρχές φοβούνται
ότι οι εγχώριες συμμαχίες δεν θα οδηγήσουν στον εξορθολογισμό του δικτύου και
ότι θα περιορίσουν τα δρομολόγιά τους σε πόλεις που είναι λιγότερο σημαντικές.

ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΙΜΑ

Έτσι, το αμερικανικό υπουργείο Μεταφορών αποφάσισε να παρέμβει με διορθωτικά
μέτρα σε έναν κλάδο που έχει απελευθερωθεί εδώ και είκοσι χρόνια. Θα επιβάλλει
πρόστιμα σε όσες εταιρείες διευρύνουν αθέμιτα τις δραστηριότητές τους ή
επιδίδονται σε πόλεμο τιμών με σκοπό να χτυπήσουν τις μικρότερες εταιρείες.
Πρόσφατα στατιστικά στοιχεία δικαιώνουν εκείνους που πιστεύουν ότι ο κλάδος
οδηγείται στη δημιουργία μονοπωλίων («καρτέλ»). Μολονότι η απελευθέρωση της
αγοράς επέτρεψε τη μείωση των τιμών των εισιτηρίων κατά 40%, το πρώτο εξάμηνο
του 1998 σημειώθηκε μέση αύξηση των τιμολογίων κατά 1,7%.

ΝΕΑ ΑΥΞΗΣΗ ΚΕΡΔΩΝ

Το παράδοξο είναι ότι η καλή οικονομική συγκυρία δεν βοηθάει τις αεροπορικές
εταιρείες να πείσουν τις αμερικανικές αρχές για την ορθότητα των προτεινόμενων
συμμαχιών. Η δημοσίευση των εξαμηνιαίων στοιχείων για τις εννέα μεγαλύτερες
αεροπορικές εταιρείες δείχνει νέα αύξηση κερδών κατά 16%, ύστερα από δύο
συνεχή χρόνια υψηλής κερδοφορίας. Τον περασμένο χρόνο ο κλάδος είχε κέρδη που
ξεπερνούσαν τα 5 δισ. δολάρια (περίπου 1,5 τρισ. δραχμές).

Η μείωση κατά 25% της τιμής των καυσίμων στο πρώτο εξάμηνο και η συνεχιζόμενη
αύξηση της πληρότητας των αεροσκαφών έφεραν κέρδη 54% στην American και
παραπάνω από 20% στην Continental. Το μέσο ποσοστό πληρότητας έφτασε στο ύψος
ρεκόρ του 76,5%. Ακόμη και η TWA, που εδώ και πολύ καιρό υφίσταται τις
συνέπειες από το τραγικό ατύχημα της πτήσης 800 Νέα Υόρκη – Παρίσι, κατάφερε
το δεύτερο τρίμηνο να ξεφύγει από το «κόκκινο».

Φέτος, όμως, αρχίζουν να γίνονται αισθητές οι συνέπειες της ασιατικής κρίσης.
Η United και η Northwest, οι δύο εταιρείες με τις περισσότερες πτήσεις στην
περιοχή του Ειρηνικού, είδαν τα εξαμηνιαία κέρδη τους να μειώνονται κατά 1,1%
και 40% αντιστοίχως. Η United μπόρεσε να ανακάμψει στο δεύτερο τρίμηνο, γιατί
επέκτεινε τις δραστηριότητές της και σε άλλες αγορές, όπως η υπερατλαντική.
Εκτός των άλλων, η Northwest επηρεάστηκε και από τις μισθολογικές διεκδικήσεις
των πιλότων της και άλλων εργαζομένων της.

ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΜΕΤΟΧΩΝ

Κάτι ακόμη που εξηγεί τη διστακτικότητα των αεροπορικών εταιρειών να θέσουν σε
εφαρμογή τις εγχώριες συμμαχίες τους, είναι οι κοινωνικές εντάσεις. Οι πιλότοι
τηρούν ιδιαίτερα εχθρική στάση. Φοβούνται ότι αυτές οι συμμαχίες θα καταλήξουν
σε συγχωνεύσεις πτήσεων και σε συρρίκνωση δρομολογίων.

Όλα αυτά, μαζί με τη νομοθετική αβεβαιότητα, ανησυχούν τους επενδυτές. Παρά
την υψηλή κερδοφορία, οι μετοχές των αεροπορικών εταιρειών πέφτουν στη Γουώλ
Στρητ. United, American, Delta και Continental έχουν χάσει 15-29% της
χρηματιστηριακής τους αξίας από τα μέσα Ιουλίου, ενώ η Northwest έχασε 50% από
τα μέσα Μαρτίου.