ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ «Της Αμύνης τα παιδιά»

Ο εκάστοτε πρωθυπουργός, «φύσει και νόμω» προϊστάμενος του κυβερνητικού
σχήματος, είθισται να εγγυάται την άψογη οργάνωση και λειτουργία των δύο
κρίσιμων «υπουργείων Εθνικής Στρατηγικής», δηλαδή των υπουργείων Άμυνας και Εξωτερικών.

Ο ΑΝΔΡΕΑΣ Παπανδρέου, υπενθυμίζεται, το 1981 ανέλαβε ο ίδιος το υπουργείο Άμυνας.

Ως γνωστόν, το μεγαλύτερο πρόβλημα του σύγχρονου ελληνικού βίου είναι ο
παραγοντισμός, φαινόμενο το οποίο διαφθείρει το πολιτικό σύστημα και καταργεί
την αξιοκρατία.

Για παράδειγμα, μετατροπή ενός υπουργείου Άμυνας μιας χώρας σε «εστία
κομματικού παραγοντισμού» δυνατό να σημαίνει, τελικά, πλήρη διάλυση, ηθική
αποσύνθεση, διασπάθιση του δημοσίου χρήματος και τροχιά προς πολεμική σύρραξη.

Για το υπουργείο Άμυνας κάθε κράτους, υπάρχουν κλασικού χαρακτήρα
προδιαγραφές, μερικές από τις οποίες θα μπορούσα να αναφέρω.

Πρώτον, στο υπουργείο Άμυνας ανήκει η ευθύνη για τη βέλτιστη σχέση των δαπανών
με τη στρατιωτική ικανότητα. Η στρατιωτική ηγεσία προσφέρει την
εμπειρογνωμοσύνη και η πολιτική ηγεσία το πολιτικό κριτήριο.

Αμφότεροι εγγυώνται ότι ούτε «μία δραχμή» δεν ξοδεύεται περισσότερο από το
ποσό το οποίο απαιτείται για την αντιμετώπιση των απειλών. Γι’ αυτό, είθισται
να προηγείται ο προσδιορισμός της «απειλής».

Δεύτερον και ίσως συναφές, απαιτείται ακεραιότητα και αρτιότητα στον
προσδιορισμό και στην εκτέλεση των εξοπλιστικών προγραμμάτων. Το δημόσιο χρήμα
διασφαλίζεται και η στρατιωτική ικανότητα αναβαθμίζεται, εάν υιοθετούνται
βέλτιστες επιλογές. Αυτό επιτυγχάνεται εάν η πολιτική ηγεσία, μεταξύ άλλων,
φροντίζει ούτως ώστε η πόρτα του υπουργείου Άμυνας να είναι κλειστή σε
«δούρειους ίππους», αδιαφανή πελατειακά κυκλώματα κάθε μορφής και «ειδικούς
των ποσοστών».

Τρίτον, η πολιτική ηγεσία ενός υπουργείου Άμυνας έχει απόλυτη ανάγκη διαρκούς
«επαγγελματικής συμβουλής» επί ειδικών θεμάτων που αφορούν τη διαμόρφωση και
εφαρμογή του στρατηγικού δόγματος της χώρας.

Εδώ, λάθη οδηγούν μέχρι και σε πόλεμο. Για μεν τα θέματα στρατιωτικής
στρατηγικής αρμόδιοι είναι, πρωτίστως, οι αξιωματικοί των ενόπλων δυνάμεων.
Για θέματα πολιτικής στρατηγικής, αρμόδια είναι τα ανώτατα στελέχη των Ενόπλων
Δυνάμεων και μόνιμοι ή «εξωτικοί» επιστήμονες με επιβεβαιωμένη έξωθεν καλή μαρτυρία.

Τέταρτον και συναφές, κομματικά ή προσωπικά παιχνίδια και επιπόλαιες
συμπεριφορές ή ενέργειες, στα αμυντικά ζητήματα σημαίνει: «παίζω με τη φωτιά».
Εκτός και εάν πρόκειται για μετάδοση συγκεκριμένων «μηνυμάτων», τόσο για τον
υπουργό, όσο και για οποιοδήποτε άλλο διατηρεί θεσμική σχέση με το υπουργείο
Άμυνας, ισχύει ο χρυσός κανόνας της «απόλυτης σιωπής». Αλλαγές στρατηγικού
δόγματος στο πόδι σημαίνει καταποντισμό της αξιοπιστίας μας. Αθυρόστομες και
ασυνάρτητες δηλώσεις ή «αναλύσεις» που διατυπώνονται εκτός κάθε στρατηγικής
λογικής ισοδυναμούν με πρόσκληση για στρατιωτικές και διπλωματικές
«σφαλιάρες». Οποιοσδήποτε ­ καλώς ή κακώς ­ έχει οποιαδήποτε θεσμική σχέση με
το υπουργείο Άμυνας, εάν είναι αθυρόστομος, είθισται να αποπέμπεται.

Ο λόγος είναι ο εξής: το σημαντικότερο ζήτημα (ουσιαστικά, η αιχμή των
χειρισμών) στην ανάπτυξη στρατηγικής, ιδιαίτερα ως προς τη στρατιωτική
ικανότητα, είναι η δημιουργία παραστάσεων σοβαρότητας, αυτοπεποίθησης, γνώσης,
ειδημοσύνης και απόλυτης εποπτείας των πρακτικών χειρισμών καθώς και γνώσης
των θεωρητικών ζητημάτων στρατηγικής ανάλυσης που σχετίζονται με αυτούς τους
χειρισμούς. Τα «μηνύματα» περί την άμυνα, εξάλλου, είθισται να τυγχάνουν
βασανιστικής και εξαντλητικής μελέτης για να αποφασιστούν οι λέξεις, ο χρόνος,
ακόμη και οι μορφασμοί του προσώπου στη δημόσια εκδήλωση ενός επίσημου προσώπου.

Εάν η συντρέχουσα προσπάθεια εκσυγχρονισμού της αμυντικής μας ικανότητας και
αποκατάστασης της ισορροπίας δεν επιτύχει, η γεωπολιτική και γεωστρατηγική
τρωτότητα της Ελλάδας θα καταστεί ανεπίστροφη και η κυριαρχική μας συρρίκνωση,
αναπόφευκτη. Πρόκειται για την τελευταία ευκαιρία και ο πρωθυπουργός έχει τόσο
το πάνω χέρι όσο και την υπέρτατη / ύστατη πολιτική ευθύνη.

Ο Παναγιώτης Ήφαιστος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και
Στρατηγικών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.