ΣΗΜΑΤΑ

… κοιτάξεις, θα δεις ανθρώπους που κάποτε αγωνίζονταν για τον κομμουνισμό να
διευθύνουν μεγάλες εταιρίες και να πετυχαίνουν ως μάνατζερ του κεφαλαίου. Το
σημειώνει σ’ ένα καυστικό σχόλιό του στη «Ρεπούμπλικα» ο Μικέλε Σέρρα. Αυτοί
οι παλαιοί κομμουνιστές, λέει, έχουν στρογγυλοκαθήσει σε πολλές μεγάλες
επιχειρήσεις, και το ωραίο είναι ότι τα καταφέρνουν περίφημα με τον
καπιταλισμό. Ακόμη και ο Μπερλουσκόνι, παλαιό κομμουνιστή προσέλαβε για
διευθυντή στην εταιρία του, τη Μεντιασέτ: τον πρώην κομματάρχη του ιταλικού ΚΚ
στην περιοχή της Βενετίας. «Μόνο η Φίατ και το Βατικανό δεν έχουν αλωθεί ακόμη
­ γράφει ο Σ. ­ Αυτό το σουξέ των κομμουνιστών αποτελεί φαινόμενο εθνικό, άξιο μελέτης».

… προσπαθεί να το εξηγήσει. «Αυτό το είδος ανθρώπου έχει μια τρομερή ευκολία
προσαρμογής. Φαίνεται ότι σε μια χώρα που ξεχειλίζει από κουλτούρα, όπως η
δική μας, οποιαδήποτε σχολή που προετοιμάζει στελέχη (άσχετο τι διδάσκει,
μαρξισμό ή ικεμπάνα) και διαθέτει μέθοδο, κάνοντας μάλιστα αυστηρές επιλογές,
είναι σίγουρο ότι θα πιάσει». Οι παλιοί μας δάσκαλοι το ήξεραν, λέει ο Σ. Μας
έλεγαν: «Μάθε λατινικά και αρχαία ελληνικά. Από πρακτική άποψη είναι άχρηστα,
κανένας δεν τα μιλά. Μελετώντας τα όμως αποκτάς ένα τρόπο σκέψης, μια μέθοδο.
Στο τέλος, αυτό θα σου μείνει». Κάτι τέτοιο ισχύει και για τους παλιούς
κομμουνιστές, λέει ο Σ. «Τα περί υπεραξίας και αλλοτρίωσης τα ‘χουν ξεχάσει
από καιρό. Όσο για το “Κεφάλαιο”, οι περισσότεροι από περιλήψεις το ‘χουν
διαβάσει. Τώρα, στην αλαζονεία ­ το προπατορικό αμάρτημα των κομμουνιστών ­
υποκαθιστούν ταπεινά τον ωφελιμισμό». Κι έτσι, η παλιά παρέα είναι έτοιμη
πλέον για τις γνωστές συγκεντρώσεις σε ταβέρνες, όπου όλοι περιγράφουν τις
ζωές τους με συγκίνηση και την «κατάπληξή» τους για το πώς άλλαξαν.

.

.. το «βιβλίο του επιβάτη» (commuter book) εισάγεται και στην Αγγλία. Ο
εκδότης Αλεξάντερ Ουώ ανήγγειλε ότι θέτει σε κυκλοφορία έργα που «διαβάζονται
σε μία ώρα», το μίνιμουμ των διαδρομών που πραγματοποιεί κάθε μέρα ο μέσος
επιβάτης. Τα βιβλία θα πωλούνται από κερματομηχανές στις στάσεις και τις
αφετηρίες. Η αγγλική καινοτομία βρίσκεται στο σχήμα: Το βιβλίο είναι μία και
μόνη κόλλα χαρτί, διπλωμένη όπως οι χάρτες πόλεων. «Έτσι μπορείς να το
διαβάσεις και όρθιος κρατώντας το με το ένα χέρι». Για ν’ αποφευχθούν οι
δύσκολοι χειρισμοί, έχουν απλουστευθεί και οι υποσημειώσεις και παραπομπές.
Βέβαια υπάρχει πάντα το όριο της έκτασης. Τα μακροσκελή μυθιστορήματα δεν
μπορούν να γίνουν commuter books. Αλλά υπάρχουν πολλά ευσύνοπτα
αριστουργήματα. «Κι έπειτα ­ σχολιάζουν οι “Τάιμς” ­ ο Έλληνας ποιητής
Καλλίμαχος έλεγε: “Μέγα βιβλίον, μέγα κακόν”».

… ναυάγιο του «Αντρέα Ντόρια» σφηνώθηκε τις προάλλες ένας ακόμη καταδύτης
που θέλησε να το περιεργαστεί. Κολλημένο στον βυθό, πενήντα μίλια ανατολικά
της αμερικανικής ακτής στο ύψος της νήσου Ναντάκετ, από τις 25 Ιουλίου του
1956, το «Ντόρια» παραμένει ένα από τα καλύτερα διατηρημένα ναυάγια στον κόσμο
(«Μπορείς ακόμη σήμερα να πιεις μπύρα στο μπαρ του πλοίου», λένε
χαριτολογώντας οι δύτες που πλησίασαν το καράβι. Αλλά είναι και από τα πιο
επικίνδυνα. Κάθε χρόνο, όλο και παγιδεύει επίδοξους εξερευνητές. Μικρός
«Τιτανικός», το «Ντόρια» παρέσυρε στα βάθη του Ατλαντικού 51 ανθρώπινες ζωές.
Αριθμός επισκεπτών που το «Ντόρια» έχει σκοτώσει μετά το ναυάγιο: 56.