ΣΗΜΑΤΑ

… νόμους ­ τους αινιγματικούς ­ που έχουμε ακούσει ή υποψιαστεί, ο
Λαβύρινθος είναι εκείνος που τελευταία όλο και πιο επίμονα προτείνεται. Το
χάος, τα παίγνια, το εκκρεμές, η Ολικότητα, η εναντριοδρομία, όλα καλά είναι,
καθένα με την αξία του· αλλά ο Λαβύρινθος μοιάζει πολλά απ’ αυτά να τα
περιέχει. Και το χάος έχει μέσα του και το παιγνίδι (αυτήν την αιώνια επιδίωξη
του θριάμβου μέσ’ από αυξημένο τρόμο) και το πέρα δώθε και άλλα πολλά.
Προπάντων όμως το μυστήριο ­ και το άδηλο της έκβασης. Ιδέα πανάρχαιη, με τον
κυριότερο σταθμό της και την πληρέστερη επεξεργασία στον ελλαδικό χώρο (ο
Μινωικός Λαβύρινθος), ανακαλείται αιφνίδια, επί τη αφίξει θαρρείς του 2000, ως
πρόταση ερμηνείας. Ως κλειδί για μιά πραγματικότητα που όλο μάς ξεφεύγει, για
την ελπίδα μέσα στις καταστροφές.

… τα έχει όλα ο Λαβύρινθος, κάθε φορά που τα πράγματα γίνονται ζόρικα τον
αποζητάμε. Χιλιάδες βιβλία, άρθρα, εκπομπές, ομιλίες αφιερώνονται στην ιδέα
του Λαβυρίνθου. Βιβλίο σταθμός ήταν, πρόπερσι, η «Μελέτη του Λαβυρίνθου» του
Ζακ Ατταλί. Πολύ πιο πριν, ο Χόρχε Μπόρχες ήταν ερωτευμένος με τους
λαβυρίνθους. (Και δεν είναι τυχαίο φυσικά που ο Έκο στο «Όνομα του Ρόδου»
αναθέτει τη φύλαξη της δαιδαλώδους μοναστικής βιβλιοθήκης σ’ ένα τυφλό ονόματι
Χόρχε). Οι «λαβύρινθοι» καταμετρώνται και εξηγούνται σ’ ένα νέο βιβλίο του
Αμερικανού Πάτρικ Κόντυ. Τον «Ναυτικό Λαβύρινθο» ερευνά σ’ ένα άλλο βιβλίο ο
καθηγητής της Κλασικής Αρχαιολογίας στη Σιένα, Τζοακίνο Κιαρίνι. Λαβυρίνθους
χτίζει και το New Age, το κίνημα αυτό του νεοπνευματικισμού που ξεκινά απ’ την
εσχάτη φτήνεια στοχεύοντας όμως σε υψηλές υποψίες.

… είναι πολλά. Από αφελή ή αυταπάντητα έως βασανιστικά μέχρι τρέλας. Λόγου
χάρη, η ζωή μας είναι τελικά ο λαβύρινθος ­ ή μήπως αυτό που της πάει κόντρα;
Και πώς ξεκινάμε: Είμαστε απ’ έξω και πρέπει να μπούμε στο κέντρο, ή μέσα και
να βγούμε; Και γιατί σε όλους σχεδόν τους αρχέγονους λαβυρίνθους οι
διακεκομμένοι ­ περίβολοι είναι δώδεκα ­ και όχι πέντε ή είκοσι; Και τι είναι
ο λαβύρινθος πιο πολύ: αναγκαίο κακό, επιβαλλόμενο άνωθεν (άλλως, έσωθεν) ή
είδος γιατρικού ενάντια σ’ αυτό; Και αν οι ζωές μας είναι λαβυρίνθινες, τι
ακριβώς να σημαίνει αυτό: νομοτέλεια ή υψίστη ανομία;

… της Μινωικής Κρήτης ή του ευρωπαϊκού Μεσαίωνα (μαίανδροι της Σαρτρ του
1200), λαβύρινθοι ξεφυτρώνουν τώρα σε Ευρώπη και Αμερική, σε πάρκα, πλατείες
και εκκλησιές. Μερικοί είναι δαπεδογραφίες, άλλοι έχουν μάντρες, άλλοι κυλούν
εν μέσω φυτών. Αρχιέρεια της λαβυρινθολατρείας στις ΗΠΑ είναι η αιδεσιμωτάτη
Λώρεν Άρτρες, εμπνεύστρια και του περίφημου λαβυρίνθου στον ναό της Χάριτος,
τον μεγαλύτερο του Σαν Φρανσίσκο. Όπου και να κοιτάξεις, λέει ο Κιαρίνι,
βλέπεις τον Λαβύρινθο. (Και μαζί βεβαίως τον Μινώταυρο, τον Θησέα κ.λπ.). Και
μάλιστα με τα «δώδεκα κύματα»: Στους μήνες, που πάνω τους σκαμπανεβάζουμε.
Στους Αποστόλους και στους Ολύμπιους θεούς. Και βλέπεις και ένα παράξενο: Ότι
μέσα στον λαβύρινθο, είσαι ελεύθερος να πας προς όπου νομίζεις, προκειμένου να
ξεφύγεις. Αλλά και δεν είσαι.