Στροφή λίγο πριν τον γκρεμό

Την περασμένη Κυριακή οι ψηφοφόροι στην Ιαπωνία ψήφισαν αλλαγή. Και υποχρέωσαν
σε παραίτηση τον πρωθυπουργό της χώρας. Τη Δευτέρα το Διεθνές Νομισματικό
Ταμείο (ΔΝΤ) συμφώνησε να χορηγήσει στη Ρωσία έκτακτη οικονομική ενίσχυση.

Χασιμότο – Γιέλτσιν. Ο Ιάπωνας πρωθυπουργός δεν πρόλαβε. Ο Ρώσος πρόεδρος θα μπορέσει να γλιτώσει από τη δίνη της οικονομικής κρίσης; (Φωτό Ρώυτερ)

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ αλλαγή στην Ιαπωνία και η συμφωνία του Διεθνούς Νομισματικού
Ταμείου με τη Ρωσία γέμισαν με αισιοδοξία τις παγκόσμιες αγορές. Όμως δεν
έσβησαν τους φόβους ότι τόσο η Ιαπωνία όσο και η Ρωσία ίσως τελικά δεν
καταφέρουν να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων.

Αν η δεύτερη σε μέγεθος οικονομία του κόσμου και η πρώην υπερδύναμη δεν
μπορέσουν να λύσουν τα προβλήματά τους, οι συνέπειες θα είναι ολέθριες για την
παγκόσμια οικονομία. Ο κόσμος θα μπορούσε να βυθιστεί στην ύφεση και οι αγορές
στην παρακμή.

ΡΩΣΙΑ: ΣΤΟ ΧΕΙΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ

Επιχειρηματικοί κύκλοι χαιρέτισαν και τα δύο γεγονότα με ενθουσιασμό και με
την ελπίδα ότι η μεταπολεμική τάση της απελευθέρωσης των αγορών μπορεί να
συνεχιστεί. Όμως, η αντίδραση των αγορών ήταν κάπως πιο συγκρατημένη.

Από τις δύο αυτές οικονομίες, η ρωσική βρίσκεται πιο κοντά στο χείλος της
καταστροφής. Το δάνειο των 9 δισεκατομμυρίων που είχε χορηγήσει πριν από δύο
χρόνια το ΔΝΤ στη Ρωσία δεν στάθηκε αρκετό. Για το νέο δάνειο η ρωσική Βουλή
θα πρέπει πρώτα να συμφωνήσει στον εκσυγχρονισμό του φορολογικού συστήματος
και των δημόσιων οικονομικών.

Η οικονομική κατάσταση είναι χαώδης. Εκατομμύρια εργαζόμενοι παραμένουν
απλήρωτοι. Η κυβέρνηση δεν διαθέτει πόρους, λόγω της μεγάλης φοροδιαφυγής στην
οποία επιδίδονται πανίσχυροι οργανισμοί που ελέγχουν την οικονομία της χώρας ­
χαρακτηριστικό παράδειγμα η κρατική εταιρεία πετρελαίου.

Η σημερινή Ρωσία είναι μια σχετικά φτωχή χώρα, που το βιοτικό της επίπεδο
είναι χαμηλότερο της Ουγγαρίας και της Τσεχίας. Αν δεν μεταρρυθμιστεί το
φορολογικό σύστημα, αν η κυβέρνηση δεν μπορέσει να επιβάλει την άποψή της, το
ρούβλι θα καταρρεύσει, προβλέπουν οι ειδικοί. Και μαζί με αυτό και το
τραπεζικό σύστημα της χώρας.

Το οικονομικό και πολιτικό χάος από μια τέτοια κρίση θα υπέσκαπτε το κλίμα
εμπιστοσύνης μέσα στο οποίο διαμορφώνονται σήμερα οι οικονομίες και οι
πολιτικές των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης. Έτσι, η Δυτική Ευρώπη θα μπορούσε
να επιστρέψει στις αβεβαιότητες της ψυχροπολεμικής εποχής.

ΙΑΠΩΝΙΑ: ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΧΑΙΡΕΤΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ

Στην Ιαπωνία οι ψηφοφόροι απέρριψαν τους υποψηφίους του Φιλελεύθερου
Δημοκρατικού Κόμματος, που κυβερνά τη χώρα, σχεδόν συνεχώς, από το τέλος του
Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν μια ασυνήθιστη έκφραση του λαϊκού αισθήματος σε
μια χώρα που συχνά, αλλά λανθασμένα, θεωρείται ανεπίδεκτη αλλαγής. Πολιτικοί
παρατηρητές σημειώνουν την άνοδο της εκλογικής δύναμης του Ναότο Καν, που
έκανε σημαία του την κριτική της κυβερνητικής γραφειοκρατίας. Ο ηγέτης του
Δημοκρατικού Κόμματος είναι σήμερα ο πιο δημοφιλής πολιτικός στη χώρα.

Με την ψήφο τους οι Ιάπωνες άσκησαν πίεση στην κυβέρνηση για να λύσει το
πρόβλημα των μαζικών απωλειών που σημειώνουν οι τράπεζες και να μεταρρυθμίσει
το οικονομικό σύστημα της χώρας, ώστε να τονωθεί η εγχώρια ζήτηση.

Ο επιχειρηματικός κόσμος, που εδώ και καιρό ζητούσε οικονομικές αλλαγές,
χαιρέτισε το εκλογικό αποτέλεσμα. «Με γεμίζει ελπίδα», λέει ο Τακάσι Κιούτσι,
διευθυντικό στέλεχος της Mitsubishi Electric. «Δείχνει ότι τουλάχιστον δεν
είμαστε αδιάφοροι».

Σε γενικές γραμμές το πρόβλημα είναι αν η ιαπωνική οικονομία, που 50 χρόνια
στηρίχτηκε στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ και άλλες χώρες υπό αμερικανική
προστασία, μπορεί να μετατραπεί σε μια ανοιχτή αγορά η οποία θα υποδέχεται τα
αγαθά και τις υπηρεσίες των γειτονικών ασιατικών χωρών και του υπόλοιπου κόσμου.

Με ετήσιο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν αξίας 4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, η
Ιαπωνία είναι αναμφισβήτητα η μεγαλύτερη οικονομία της Ασίας και η μεγαλύτερη
πηγή επενδυτικών πόρων για τις αναπτυσσόμενες χώρες της περιοχής. Αν η
ιαπωνική οικονομία, που σήμερα βρίσκεται σε ύφεση ύστερα από επτά χρόνια
σχεδόν μηδενικής ανάπτυξης, αποδειχτεί ανίκανη να προχωρήσει σε
μεταρρυθμίσεις, θα συμπαρασύρει στην πτώση και τους Ασιάτες γείτονές της.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο η αμερικανική κυβέρνηση ασκεί πιέσεις στην Ιαπωνία
να μεταρρυθμίσει την οικονομία της και να γίνει η «ατμομηχανή» της Ασίας. Το
εκλογικό αποτέλεσμα της περασμένης Κυριακής ήταν λοιπόν ευπρόσδεκτο για την
κυβέρνηση Κλίντον.

«Μια υγιής ιαπωνική οικονομία είναι αποφασιστικής σημασίας για την περιοχή
της Ασίας και την παγκόσμια οικονομία», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου
Μάικ Μακέρι. «Και οι ΗΠΑ θεωρούν δεδομένο ότι η νέα ιαπωνική κυβέρνηση θα
προχωρήσει εσπευσμένα σε οικονομικές μεταρρυθμίσεις».