ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το Θεατρικό Μουσείο

Πού να το φανταζόμουν πριν από σαράντα χρόνια που μαθήτευα κοντά στον
αείμνηστο δάσκαλό μου Γιάννη Σιδέρη και βοηθούσα, μαθαίνοντας ταυτόχρονα
μέθοδο, τεκμηρίωση και μουσειολογία, στη συγκρότηση του Θεατρικού Μουσείου,
πως αυτό σήμερα θα εξετίθετο σαν ορφανό στα σκαλοπάτια του υπουργείου
Πολιτισμού εις αναζήτησιν γονέων!

ΑΠΟ ΤΟ 1958 που το Μουσείο στεγαζόταν στο κτίριο της Ε.Ε. Θεατρικών Συγγραφέων
έως την προσωρινή μεταστέγασή του στην οδό Καβαλόττι (απρόσιτο στην έρευνα), ο
Σιδέρης ονειρευόταν με πάθος την ανάπτυξη του σπάνιου υλικού (βιβλία,
χειρόγραφα, προγράμματα, αφίσες, φωτογραφίες, επιστολές, δίσκοι,
μαγνητοταινίες, μακέτες, κοστούμια, καπέλα, μάσκες) σ’ έναν άνετο χώρο,
σύμφωνα με τις σύγχρονες μουσειολογικές θεωρίες. Η ιδέα του για τα «καμαρίνια»
είναι πρωτοποριακή διεθνώς· υλοποίηση της νέας οργανικής των εκθεμάτων
μουσειακής λογικής.

Το υπόγειο του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου διετέθη από τον δήμαρχο της
χούντας Ρίτσο, ας λέμε την αλήθεια. Το Μουσείο πραγματοποιήθηκε, αλλά στα
εγκαίνια του 1976 ο Σιδέρης είχε αναπαυθεί, δεν το πρόλαβε να χαρεί η ψυχούλα
του. Έκτοτε, η κάτοχος του υλικού Ε.Ε. Θεατρικών Συγγραφέων παρεχώρησε ως
χρησιδάνειο τα πάντα σε μιαν ένωση προσώπων, μη κερδοσκοπική εταιρεία που
σήμερα φέρει τον τίτλο «Κέντρο μελέτης και έρευνας του ελληνικού θεάτρου –
Θεατρικό Μουσείο». Από το 1976 έως το 1997 το διηύθυνε, το οργάνωσε και το
προέβαλε ο αείμνηστος Μανόλης Κορρές. Το ανέδειξε ως πρότυπο μουσειακό και
ερευνητικό χώρο και αξιομίμητο διεθνώς.

Από τη δεκαετία του ’80 με κοινοτική στήριξη ξεκίνησε η μηχανοργάνωση του
υλικού. Από το 1990 η μοναδική ειδικευμένη βιβλιοθήκη μετεφέρθη στο κτίριο
Παλαμά και με σύμβαση το Πανεπιστήμιο Αθηνών ως αντιπαροχή την κατέστησε το
κύριο εργαλείο μελέτης και έρευνας του νεοπαγούς Τμήματος Θεατρικών Σπουδών.
Χωρίς τη Βιβλιοθήκη του «Κέντρου», χωρίς το αρχείο του θεατρική επιστήμη στην
Ελλάδα δεν υπάρχει.

Θεατρολόγοι, μεταπτυχιακοί φοιτητές, σπουδαστές, μαθητές, δημοσιογράφοι,
επιμελητές θεατρικών προγραμμάτων βρίσκουν στο «Κέντρο» και αξιοποιούν ποικίλα
δεδομένα. Ειδικευμένο προσωπικό στη βιβλιοθηκονομία, την αρχειοθέτηση, την
εκθετική λογική, τη μηχανοργάνωση και τη βιντεοσκόπηση (βιντεοσκοπούνται το
αρχαίο δράμα, όλα τα ελληνικά έργα και οι σημαντικότερες παραστάσεις από το
παγκόσμιο δραματολόγιο), ασκεί παράλληλα και καθήκοντα γραμματείας και
εξυπηρέτησης του κοινού.

Από το 1994 το «Κέντρο» αναβίωσε το έπαθλο Κοτοπούλη και εν συνεχεία με κύρος
και αποδοχή των πάντων καθιέρωσε έξι ακόμη ανά διετία απονεμόμενα έπαθλα (Φ.
Πολίτη, Βεάκη, Μητρόπουλου, Αραβαντινού, Πράτσικα, Παναθήναια).

Εν κατακλείδι το Κέντρο και το Μουσείο είναι καταξιωμένα στη συνείδηση των
ειδικών, του θεάτρου και του κοινού. Δεκάδες σχολεία το επισκέπτονται ετησίως.

Το «Κέντρο» δεν έχει άλλους πόρους από την επιχορήγηση του υπουργείου
Πολιτισμού η οποία καλύπτει έως τώρα τα λειτουργικά του έξοδα, το υλικό που
προστίθεται είναι δωρεές ηθοποιών, συγγραφέων, κληρονόμων και μόχθος
προσωπικός των υπαλλήλων που σαν μέλισσες τρυγούν (συχνά εκλιπαρώντας) υλικό
όπου υπάρχει. Χωρίς γενναία επιχορήγηση βέβαια, δεν μπορεί να οργανωθεί έρευνα
και δεν μπορεί να ολοκληρωθεί η μηχανοργάνωση. Αιφνιδίως πρόσφατα ο πρόεδρος
και το Δ.Σ. του «Κέντρου» από αμηχανία και πανικό (λόγω καθυστέρησης της
επιχορήγησης ­ κοινού προβλήματος δεκάδων επιδοτούμενων σωματείων και
ιδρυμάτων) έσπευσε να αναγγείλει κλείσιμο του Μουσείου, ολέθριος χειρισμός,
γκάφα ολκής. Ο υπουργός αιφνιδίασε, επίσης, προτείνοντας ως λύση την
παραχώρηση του υλικού σ’ έναν νεοϊδρυθησόμενο φορέα παρά τω Εθνικώ Θεάτρω.

Το Εθνικό Θέατρο εξήντα πέντε χρόνια δεν μπόρεσε να αρχειοθετήσει το δικό του
υλικό. Η Βιβλιοθήκη του κλειστή, σαπίζει. Οι δραματολόγοι του από το «Κέντρο»
αντλούν υλικό για τα προγράμματά του.

Μια τέτοια προοπτική θα είναι λάθος ασυγχώρητο. Το «Κέντρο» και το «Μουσείο»
έως τον Δεκέμβριο ήταν εκεί, έγκυρο, συνεπές, πρόθυμο, λειτουργικό για την
έρευνα, εργαλείο των ειδικών, επισκέψιμο. Μια πανικόβλητη απόφαση δεν μπορεί
ξαφνικά να το καταστήσει ορφανό, έκθετο, δύσχρηστο. Προσωπικά πιστεύω πως ως
Σωματείο πρέπει να συγκροτήσει γενική συνέλευση (με τροποποίηση καταστατικού)
από τη Συντεχνία ­ σωματειακά, να μετέχουν θεατρικοί συγγραφείς, ΣΕΗ, Ένωση
Κριτικών, θεατρολόγοι, Ένωση Μουσουργών, εικαστικοί, σκηνοθέτες και να
μετέχουν (όπως στο Δ. Ινστ. Θεάτρου) στο Δ.Σ. με ξεχωριστή λίστα στις
αρχαιρεσίες. Πρόεδρος πάντα θεατρικός συγγραφέας. Ως ιδρυτής το υπουργείο να
υπογράφει πενταετή προγραμματική σύμβαση και να ελέγχει ουσιαστικά τη
διαχείριση. Το Εθνικό Θέατρο ας μετέχει ως εταίρος και ας παραχωρήσει το υλικό
του στο κοινό Ταμείο Μνήμης του Θεάτρου, ώστε επιτέλους να αξιοποιηθεί.