ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Καλοκαιρινά

Γενικά μιλώντας, το αστικό πράσινο δείχνει μάλλον εγκαταλειμμένο στην τύχη
του. Φυσικά υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Σ’ αυτές όμως δεν ανήκει ο Δήμος της
Αθήνας, αφού ούτε συντήρηση των κήπων και των αλσυλλίων γίνεται ούτε οι
επιλογές ανταποκρίνονται σε αυτό που θα απαιτούσε ένας σύγχρονος σχεδιασμός
βασισμένος στις αρχές της οικολογίας του τοπίου.

Η ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ όμως αυτή έχει και τις θετικές πλευρές της. Καθώς η πρασινάδα
φυτρώνει και αναπτύσσεται ανεξέλεγκτα, δημιουργεί συν τω χρόνω και ανάλογα με
τις εποχές, ενδιαφέρουσες συνυπάρξεις άγριας και καλλιεργούμενης χλωρίδας.
Αυτή είναι άλλωστε και η γοητεία της μεσογειακής βλάστησης.

Όμως αυτή η συνύπαρξη φαίνεται να ενοχλεί τα συνεργεία του δήμου, οπότε αυτά
αποφασίσουν να δικαιολογήσουν τον μισθό τους. Με πρόσχημα την τήρηση του
πρωτοκόλλου, που Κύριος οίδε πότε κατασκευάστηκε, κατακρεουργούν οτιδήποτε
τείνει να παραβιάζει το άκαμπτο σύστημα αξιών που με θρησκευτική ευλάβεια
επαναλαμβάνουν στις άτακτες εξορμήσεις τους. Έτυχε να βρεθώ μάρτυρας σε μία
τέτοια επιχείρηση «εξυγίανσης» πολύ πρόσφατα. Στις διαμαρτυρίες μου, η
απάντηση ήταν «ότι ακολουθούν πιστά τις εντολές του γεωπόνου και ότι στο κάτω-
κάτω τα ζιζάνια έπρεπε να καθαριστούν». Ζιζάνια, σύμφωνα πάντα με τη θεωρία
των υπαλλήλων του δήμου, είναι όλα εκείνα τα ζωντανά που δεν υπακούουν στις
απαιτήσεις μιας προκρούστειας τεχνολογίας, που θέλει να φέρει τη φύση στα
μέτρα της, να την αποστειρώσει, να την κάνει ελέγξιμη. Είναι ακριβώς η ίδια
λογική που προτείνει τον «καθαρισμό» των δασικών υπορόφων από τους θάμνους και
τα νεκρά φύλλα με πρόσχημα τον κίνδυνο της πυρκαγιάς, είναι η νοοτροπία που
θεωρεί τις φυκώδεις ακτές συνώνυμο της αισθητικής και περιβαλλοντικής
υποβάθμισης. Τελικά, μήπως έχουμε το περιβάλλον που μας αξίζει;

Γιατί το πράσινο δεν είναι μόνο θέμα αισθητικής. Δημιουργεί καταστάσεις
μικροκλίματος που είναι απαραίτητες ανάσες σε μία πόλη, η οποία το καλοκαίρι
φλέγεται και πνίγεται στο νέφος. Αρκεί κανείς να περάσει, ιδίως τη νύχτα, από
την περιφέρεια των λιγοστών πάρκων της Αθήνας, για να καταλάβει τη διαφορά.
Δεν είναι μόνο οι χαμηλότερες θερμοκρασίες, αλλά και αυτή η αίσθηση ευφορίας
την οποία διαχέει η βλάστηση στο γειτονικό της μικροπεριβάλλον. Αντίθετα, η
κάλυψη του εδάφους με μπετόν και τσιμέντο, η καθ’ ύψος δόμηση και η
ακαταλληλότητα των δομικών υλικών, ανεβάζουν τη θερμοκρασία του αστικού
συγκροτήματος της πρωτεύουσας κατά 3-4 βαθμούς. Η διαπίστωση αυτή δεν είναι
μόνο εμπειρική. Μετρήσεις του Πανεπιστημίου της Αθήνας που έγιναν με από αέρος
θερμοφωτογραφίες, πιστοποίησαν την ύπαρξη «νησίδων» χαμηλής θερμοκρασίας,
δυστυχώς ελαχίστων, μέσα σε ένα «πέλαγος» παγίδων θερμότητας που δημιουργούν
ασφυκτικές συνθήκες στην έτσι κι αλλιώς δύσκολη πόλη.

Βέβαια, οι υψηλές θερμοκρασίες των ημερών δεν είναι σωστό να αποδοθούν μόνο
στη δομή της πόλης. Οι κλιματικές διαταραχές από τις αλλοιώσεις που έχουν
προκληθεί στην ατμόσφαιρα, δεν αποκλείεται να έχουν ήδη ξεκινήσει. Το γεγονός
ότι η φετινή χρονιά προβλέπεται να είναι η θερμότερη των τελευταίων 100 ή και
1.000 χρόνων, μας επιτρέπει να κάνουμε συσχετίσεις, τις οποίες άλλωστε δεν
αποκλείει πια κανείς από την επιστημονική κοινότητα. Το φαινόμενο του
θερμοκηπίου είναι εδώ και εμείς το τροφοδοτούμε κανονικότατα. Όχι μόνο δεν
περιορίζουμε τη σπατάλη της ενέργειας, αλλά συνεχίζουμε μέσα από καταναλωτικές
συμπεριφορές, τις οποίες βέβαια ενισχύει και η δομή της αγοράς, να
αναπαράγουμε τον φαύλο κύκλο.

Για παράδειγμα τα κλιματιστικά. Μας υπόσχονται έναν προσωρινό και τεχνητό
παράδεισο, όμως κάπου αλλού, στο εργοστάσιο ηλεκτροπαραγωγής πληρώνουμε το
τίμημα. Δεν είναι μόνο η ανάγκη της διατήρησης σταθμών υψηλής ισχύος για την
κάλυψη των εποχικών αιχμών, δεν είναι μόνο η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας με
περισσότερους ρύπους, είναι και οι διακοπές του ρεύματος από την υπερφόρτωση
του δικτύου. Μία εξέλιξη, για την οποία δεν φταίει βέβαια το υπουργείο ­
αφορισμός με τον οποίο ξεμπλέκει εύκολα η αντιπολίτευση ­ αλλά ένας ολόκληρος
πολιτισμός που συνεχίζει να αγνοεί τις επιταγές της θερμοδυναμικής και τις
απλές αρχές της οικολογίας. Ένας πολιτισμός που ήδη αγγίζει τα όριά του.