Ένα «τανκάν» σαν χαρακίρι…

Οι αυτοκτονίες έχουν πληθύνει, επιχειρήσεις κλείνουν η μία μετά την άλλη, το
γιεν παραπαίει και οι Ιάπωνες έχουν πάθει κατάθλιψη. Η οικονομική κρίση στη
χώρα η οποία άλλοτε αποτελούσε το πρότυπο για όλους τους Ασιάτες γείτονές της
χαράζει βαθιά ίχνη σε κάθε τομέα της οικονομικής και της κοινωνικής ζωής.

«Τράπεζα-γέφυρα». Ο Ριουτάρο Χασιμότο, πλάι στον σκυθρωπό υπουργό Οικονομικών Χικάρου Ματσουνάγκα, αναπτύσσει στους δημοσιογράφους τα σχέδιά του για τη διάσωση των άρρωστων τραπεζών, με τη δημιουργία ενός νέου «εποπτικού» πιστωτικού ιδρύματος

«Ποτέ άλλοτε ο λαός μας δεν είχε χάσει σε τέτοιο βαθμό το ηθικό του», δήλωσε
τραπεζίτης του Τόκιο.

Η αγωνία κορυφώθηκε τα τελευταία 24ωρα, καθώς πλησιάζει η αυριανή ημέρα, που
θα είναι η ημέρα των μεγάλων αποφάσεων. Λίγο πριν από το μεσημέρι, πρόκειται
να συνέλθει το λεγόμενο Συμβούλιο Πολιτικών Μελετών του κυβερνώντος
Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος. Τα στελέχη του, μαζί με τον πρωθυπουργό
Ριουτάρο Χασιμότο, θα συζητήσουν το θέμα των τραπεζών και θα πάρουν αποφάσεις
για την εξυγίανσή τους.

Η συνεδρίαση θα γίνει υπό την σκιά του τελευταίου «τανκάν», δηλαδή της έκθεσης
την οποία η Τράπεζα της Ιαπωνίας δίνει στη δημοσιότητα κάθε τρίμηνο. Το
«τανκάν» περιέχει πάντοτε και έναν δείκτη ψυχολογικής κατάστασης, όπως θα
μπορούσε να ονομασθεί.

Πρόκειται για έναν και μόνο αριθμό. Η Τράπεζα καταγράφει το ποσοστό των
επιχειρήσεων των οποίων οι διευθυντές δηλώνουν ότι περιμένουν θετικές
εξελίξεις και είναι αισιόδοξοι ως προς την πορεία των εργασιών τους. Κατόπιν
καταγράφεται το ποσοστό εκείνων που τα βλέπουν όλα μαύρα: Δεν περιμένουν κάτι
καλό στο άμεσο μέλλον και δεν ελπίζουν ότι οι δουλειές τους θα πάνε καλά σύντομα.

Ο ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑΣ

Η Τράπεζα αφαιρεί κατόπιν το μικρότερο ποσοστό από το μεγαλύτερο και η διαφορά
που προκύπτει αποτελεί τον κρίσιμο αριθμό του «ψυχολογικού» δείκτη. Ο
τελευταίος τέτοιος δείκτης, ο οποίος δόθηκε στη δημοσιότητα μαζί με το
«τανκάν» που κυκλοφόρησε στις αρχές Ιουνίου, ήταν μείον 38. Τρεις μήνες πριν,
ήταν μείον 31.

Η Τράπεζα, με θαυμαστή ειλικρίνεια, ανέφερε στην έκθεσή της κάτι που χωρίς
δισταγμό παραδέχθηκε και ο διοικητής της, ότι η Ιαπωνία «έχει εισέλθει σε
περίοδο οικονομικής κρίσης».

Η αυριανή σύσκεψη θα γίνει επίσης στον απόηχο ενός ακόμη τραπεζικού σεισμού,
που εκδηλώθηκε αυτές τις ημέρες με την κατάρρευση της Τράπεζας Μακροπρόθεσμων
Πιστώσεων. Η Τράπεζα αυτή είχε χορηγήσει μεγάλο αριθμό δανείων, τα οποία
αδυνατούσε να εισπράξει.

Την τελευταία στιγμή, η τράπεζα-γίγας Σουμιτόμο αγόρασε τη ναυαγισμένη τράπεζα
και όλοι ένιωσαν ανακούφιση. Αλλά το πρόβλημα του υπερβολικού ανοίγματος
υπάρχει και σε πολλές ακόμη ιαπωνικές τράπεζες, που ζητούν τώρα από την
κυβέρνηση να τις βοηθήσει να κρατηθούν, «για να μην το πληρώσουν και οι
ευσυνείδητοι πελάτες εκτός από τους αναξιόπιστους».

«ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΓΕΦΥΡΑ»

Ο Χασιμότο άφησε προ ημερών να εννοηθεί ότι, για να αποτρέψει και νέες
καταρρεύσεις και για να βελτιώσει το ψυχολογικό κλίμα στον επιχειρηματικό
κόσμο της Ιαπωνίας, μελετά την ίδρυση μιας Τράπεζας-Γέφυρας, όπως την
αποκαλούν, η οποία θα βοηθάει τις υπερχρεωμένες ιδιωτικές τράπεζες να καλύψουν
μερικές από τις πιο επείγουσες υποχρεώσεις τους.

Γίνεται λόγος για «προίκιση» της καινούργιας αυτής τράπεζας με εξαιρετικά
μεγάλα κονδύλια, ώστε να καλυφθεί ένα σημαντικό μέρος των αναγκών των
ημιχρεοκοπημενων τραπεζών ­ που φθάνουν τα 77 τρισεκατομμύρια γιεν.

Οι Ιάπωνες οικονομολόγοι, πάντως, είναι λιγότερο απαισιόδοξοι από τους
εμπόρους και τους άλλους επιχειρηματίες. Δηλώνουν ότι τα πράγματα θα μπορούσαν
να είναι ακόμη χειρότερα και πιστεύουν ότι η ιαπωνική οικονομία έχει αρκετή
αντοχή και πολλές ασφαλιστικές δικλείδες.

Το τελευταίο «τανκάν» αποκάλυψε, μεταξύ άλλων, μια σημαντική διαφορά μεταξύ
μεγάλων και μικρών επιχειρήσεων. Οι μεγάλες βιομηχανίες δεν έχουν και πολλά να
φοβηθούν από την οικονομική κρίση.

Αυτές θα επωφεληθούν των δημοσιονομικών μέτρων και των ποικίλων ελαφρύνσεων
που μηχανεύεται η κυβέρνηση του Τόκιο για να τις ανακουφίσει.

Οι μικροί όμως, και ως ένα σημείο οι μεσαίοι, που ούτως ή άλλως δεν πλήρωναν
και πολλούς φόρους, δεν υπάρχει τρόπος να ανακουφισθούν. Ειδικά στην περίπτωση
των επιχειρήσεων αυτών, ο δείκτης «αισιοδοξίας» βρίσκεται στο μείον 49, είναι
δηλαδή ο χαμηλότερος από την εποχή της μεγάλης πετρελαϊκής κρίσης, το 1975.