ΣΗΜΑΤΑ

… των ευρωπαϊκών χωρών θα γίνουν σύντομα μεγάλες αλλαγές, πιστεύει ο Ράλφ
Ντάρεντορφ. Προς το παρόν, γράφει ο γνωστός κοινωνιολόγος στη «Ρεπούμπλικα»,
επικρατεί μιά γενικότερη σύγχυση. «Υπάρχουν πολλές αμφιβολίες λόγου χάρη αν το
New Labour του Μπλαίρ και οι σοσιαλιστές του Ζοσπέν ανήκουν στην ίδια πολιτική
οικογένεια. Ο Βρεταννός πρωθυπουργός συμπλέει μάλλον με τους Δημοκρατικούς των
ΗΠΑ παρά με τους Ευρωπαίους σοσιαλιστές». Αλλά ο Μπλαίρ, κατά τον Ντ., είναι
καταλύτης.. 1

… ο Ντ. βλέπει ­ με μικρές παραλλαγές από χώρα σε χώρα ­ να διαμορφώνονται
δύο ευρείς σχηματισμοί. Ο ένας θα είναι των «Δημοκρατικών» τύπου ΗΠΑ και θα
περιλαμβάνει ένα μέρος των σημερινών σοσιαλιστών και ένα μέρος των ανηκόντων
στα φιλελεύθερα-δημοκρατικά κόμματα (όπως οι Ρεπουμπλικάνοι της Ιταλίας ή οι
Φιλελεύθεροι της Βρεταννίας ή της Γερμανίας). Το σχήμα αυτό ­ ούτε
σοσιαλιστικό με τη στενή έννοια ούτε ακριβώς «φιλελεύθερο» ­ θα βρει εύκολα
τις εκλεκτικές του συγγένειες στους Αμερικανούς Δημοκρατικούς. Ο άλλος
σχηματισμός της αριστεράς θα απαρτίζεται από τους καθαρόαιμους σοσιαλιστές:
Αυτούς που θα εξακολουθούν να αντλούν τις ιδέες και τη μεθοδολογία τους από
την «ορθόδοξη» σοσιαλιστική παράδοση.

… τα πράγματα θα είναι ανάλογα. Θα υπάρχει αφ’ ενός ένα κόμμα με τάσεις
μετριοπαθείς, όπως οι εκφραζόμενες σήμερα από τον Κόλ, τον Ασνάρ ή τον
Μπερλουσκόνι. Και αφ’ ετέρου ένα με σκληρότερη γραμμή, πιο «απόλυτα» δεξιό,
που θα προέλθει από σχηματισμούς όπως είναι οι σημερινοί Γκωλικοί στη Γαλλία
ή, ίσως, οι ανακυκλωμένοι ακροδεξιοί της Εθνικής Συμμαχίας στην Ιταλία. Θα
έχουμε λοιπόν ένα σύνθετο πολιτικό σκηνικό, λέει πάντα ο Ντ., και θα αποτραπεί
ο διπολισμός ­ η Ευρώπη δεν τον συμπαθεί. Θα έχουμε αντ’ αυτού μιά ζυγαριά με
δύο τάσια στην κάθε μεριά. Ώσπου να γίνουν όμως όλα αυτά, πιστεύει ο
κοινωνιολόγος, θα ζήσουμε αρκετούς σεισμούς. Η δεξιά στην Ευρώπη παραείναι
πολύμορφη και ετερόκλητη. «Η αριστερά πάλι, δεν θα είναι και τόσο πρόθυμη ν’
αποκρυσταλλώσει πολιτικές ταυτότητες με χροιά Τόνυ Μπλαίρ ­ ενός ηγέτη που τα
περισσότερα σοσιαλιστικά κόμματα της Ευρώπης αντιμετωπίζουν ακόμη με ψυχρότητα».

…(«Οι φωνές του κόσμου») έγραψε ένα ακόμη βιβλίο που το κλειδί του είναι η
νοσταλγία. Τι μπορεί να είναι αντικείμενο νοσταλγίας; Τα πάντα. Και προπάντων,
κατά βάθος, «νοσταλγεί κανείς τον αληθινό εαυτό του». Το πρόβλημα είναι ότι
στους Τεύτονες, στον γερμανικό κόσμο, λειτουργεί ένα ταμπού για τον ναζισμό ­
δεν νοείται να νοσταλγήσεις εκείνα χρόνια. Και για να μη γίνει κανένα λάθος,
έχει δημιουργηθεί ένας αποκλείων μηχανισμός που μπλοκάρει κάθε τι παρελθόν. Ο
Γερμανός, ο Αυστριακός λαοί που η φιλολογία τους, η τέχνη, η μουσική, η ψυχή
τους υπήρξαν κατ’ εξοχήν νοσταλγικές ­ έχει απαγορευθεί να νοσταλγούν. Αλλά
στη «Μάουντι, το κορίτσι που πετούσε στα σύννεφα», η ηρωίδα είναι όλο
νοσταλγίες. Αθώα, άτρομη, αψευδής, έτοιμη να επιτεθεί ­ αλλά και να δοθεί ­
στον καθένα, γίνεται μάρτυρας και οσία σ’ ένα αλπικό χωριό 50 κατοίκων, ίδιο
μ’ αυτό όπου, επίμονα, ζει χρόνια τώρα ο συγγραφέας. Οι κριτικοί ξενίστηκαν,
επέκριναν εν χορώ αυτό το «κιτς». Το κοινό ανταμείβει. Το βιβλίο έγινε
ανάρπαστο. Τον Σ. απασχολεί, προπάντων, ο κόσμος της ψυχής. Και δεν του
«βγήκε» διόλου εύκολα η «Μάουντι». «Ώρες ώρες ­ λέει ­ είχα την αίσθηση πως
έσκαβα σε στοά ορυχείου με κουταλάκι του γλυκού».