1985-1998: Ασυμβατότητες

Η απόφαση – καρμπόν του Μονομελούς Πρωτοδικείου για την απεργία της ΓΣΕΕ –
Ιονικής, ως παράνομη και καταχρηστική, ήταν και απαράδεκτη αλλά και
αναμενόμενη. Βεβαίως το ζήτημα δεν είναι δικαστικό, είναι ιδιαίτερα πολιτικό.
Θέλω όμως να επικεντρώσω την προσοχή μας στην σύγκρουση που, με αφορμή την
Ιονική, προέκυψε στην ίδια την ΓΣΕΕ. Πρόκειται για τη θρυλούμενη
ανατροπή της πλειοψηφίας στη ΓΣΕΕ. Συνειρμικά ο νους πηγαίνει,
αλλά και πάμπολλες αναλύσεις των τελευταίων ημερών εκεί οδηγούσαν, σε ένα άλλο
«ιστορικά» ανάλογο πριν από 13 χρόνια. Το 1985, που ήταν η αρχή μιας επώδυνης
πορείας για το συνδικαλιστικό κίνημα της χώρας με διάρκεια 3,5 χρόνων.

Είναι γεγονός ότι και στη μια και στην άλλη περίοδο επρόκειτο για «στροφές»
των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ σε σχέση με τις ακολουθούμενες μέχρι τη στιγμή αυτή πολιτικές.

Βίαιη ανακατανομή των εισοδημάτων εις βάρος των μισθωτών, τότε.

Γενικευμένη διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων, τώρα.

Καταγγελλόμενος κυβερνητικός αυταρχισμός, επιστράτευση των ΜΑΤ για «απώθηση»
απεργών, καταφυγή σε δικαστικές αποφάσεις τότε και τώρα.

Δεν θέλω να προχωρήσω στη σύγκριση και να εξάγω συμπεράσματα για το μέγεθος
των επιπτώσεων στους εργαζόμενους, στην οικονομία, στην κοινωνία, από τις
εκάστοτε πολιτικές, για την ποιότητα της καταστολής, για την προοπτική των
εφαρμοζόμενων τότε και σήμερα μεθόδων διακυβέρνησης.

Το κύριο που θέλω να κρατήσω είναι ότι, και τότε και τώρα, τα συνδικαλιστικά
στελέχη ήσαν, στην πλειοψηφία τους, διαπαιδαγωγημένα ιδεολογικά και πολιτικά
σε άλλη κατεύθυνση και εντελώς διαφορετικές εμφανίστηκαν οι πολιτικές
αποφάσεις ­ στροφή της κυβέρνησής τους.

Να κρατήσουμε επίσης το γεγονός ότι τότε υπήρξε ένα μεγάλο σοκ στον
συνδικαλιστικό χώρο, αποχωρήσεις κεντρικών συνδικαλιστικών στελεχών,
διαμόρφωση μιας νέας συνδικαλιστικής παράταξης της ΣΣΕΚ, που ματαίως
επιχείρησε να εξελιχθεί και σε πολιτικό μόρφωμα. Μολαταύτα οι ευρύτατες
αντιδράσεις δεν κλόνισαν τη συνοχή της τότε κυβέρνησης και της πλειοψηφίας
της. Δεν «πέρασαν» στον πολιτικό και κυρίως στον κοινοβουλευτικό χώρο.

Σήμερα, θα έλεγε κανείς, έχουν προηγηθεί οι έντονες συγκρούσεις στον κομματικό
– κοινοβουλευτικό χώρο του ΠΑΣΟΚ, που επιδρούν στον συνδικαλιστικό χώρο και
παροξύνουν καταστάσεις. Βεβαίως, ξεκινώντας από υπαρκτά ζητήματα, από λάθη
επιλογών και κυβερνητικών πρακτικών. Αποτελούν παρακολούθημα μάλλον, παρά
γενεσιουργό αιτία. Γι’ αυτό είναι και περισσότερο «δυνάμει» εκρηκτική η
κατάσταση και με εξελίξεις που δεν θα καθορίζονται πάντα από συνδικαλιστικούς
λόγους, όσο και αν η περίοδος είναι τέτοια που οι περιορισμοί για την πορεία
προς την ΟΝΕ, με τις συνακόλουθες αυτοδεσμεύσεις και επιλογές της κυβέρνησης,
θα δίνουν συνεχώς αφορμές.

Υπάρχουν, σε συνδικαλιστικό επίπεδο, οι προϋποθέσεις για να διαμορφωθεί μια
νέα πλειοψηφία στη ΓΣΕΕ διαφορετική απ’ τη σημερινή; Υποστηρίζω πως όχι. Μην
ξεχνάμε πως το 1985 ήταν μόνο οι δυνάμεις της Αριστεράς (ΕΣΑΚ-Σ και ΑΕΜ, του
ΚΚΕ και του ΚΚΕ Εσωτερικού αντιστοίχως) εκτός της ΠΑΣΚΕ στη ΓΣΕΕ. Δεν υπήρχε
συγκεκριμένα η ΔΑΚΕ κεντρικά και δεν εκπροσωπείτο. Άρα ήταν εντελώς
«νομιμοποιημένη» απ’ τα αριστερά και με ακροατήριο στο ΠΑΣΟΚ η συγκρότηση μιας
πλειοψηφίας διαφορετικής που τότε θα αντιστοιχούσε περισσότερο προς το παλιό
ΠΑΣΟΚ, παρά το «υπό στροφήν», έστω και με ηγέτη τον Α. Παπανδρέου. Σήμερα όμως
δεν υπάρχει η νομιμοποιητική αυτή βάση. Η συντηρητική παράταξη συμμετέχει
ενεργά και είναι απαραίτητη η σύμπραξή της για συγκρότηση μιας άλλης
πλειοψηφίας. Και αν για μια στιγμή ή για λόγους σκοπιμότητας μπορεί να
συμπαραταχθεί, σε επί μέρους θέματα, με τις δυνάμεις της Αριστεράς, είναι
μάλλον δύσκολο να το πράττει σε σταθερή βάση. Θα αρνηθεί τον εαυτό της;

Περιστασιακά μπορεί να διαμορφώνεται μια πλειοψηφία, όπως στη συγκεκριμένη
περίπτωση της Ιονικής. Έτσι ακριβώς διαμορφώθηκε πάνω σε ένα ζήτημα που πολύ
δύσκολα μπορεί κανείς να ισχυριστεί πως δεν υπαγορεύεται από την τρέχουσα
συνδικαλιστική πρακτική και δεοντολογία. Το να «καλυφθεί» δηλαδή νομικά μια
απεργία που αποφασίζει το σωματείο, από τα υπερκείμενα όργανα και ήταν λάθος
της ηγεσίας της ΠΑΣΚΕ που προχώρησε σε μια τέτοια «κόντρα».

Συνέχεια δεν βλέπω παρά σε τέτοιες «οριακού χαρακτήρα» περιπτώσεις, γιατί δεν
έχει υπάρξει και διαφορετική συνολική συνδικαλιστική πρόταση. Η συνέχεια όμως
μπορεί να είναι ραγδαία στον βαθμό που ευρύτερες πολιτικές επιλογές ρήξεων
προκύψουν μέσα στον κομματικό – κυβερνητικό χώρο.

Για όσους και όσες θεωρούν ότι, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, μπορεί να
προκύψουν εξελίξεις, ευρύτερη κρίση στο συνδικαλιστικό κίνημα και ρήξη στην
κορυφή της ΓΣΕΕ, θα ήθελα να επισημάνω: είναι τέτοιας ισχύος η αυτοκριτική και
τόσο οδυνηρές οι ενθυμήσεις από την περίοδο του ’85 για το συνδικαλιστικό
κίνημα και τους εργαζόμενους, που όλες οι πλευρές είναι βέβαιο ότι θα
φροντίσουν να αποφύγουν. Πάντα βεβαίως με την προϋπόθεση ότι ακόμη όλοι
θεωρούν πως η ενότητα του συνδικαλιστικού κινήματος ­ έστω και τόσο
αμφισβητούμενη στην πράξη και τόσο σαθρή ­ εξακολουθεί να θεωρείται ως
κεντρικό βάθρο των συνδικαλιστικών δεδομένων της Ελλάδας.

Ο Δημήτρης Χατζησωκράτης είναι μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του Συνασπισμού.