ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Και στην Πορτογαλία χρυσός των ναζί

Χρυσός ναζί. Παραβίασε ανοικτές πόρτες η έκθεση Άιζενστατ για τον ρόλο της Πορτογαλίας στο κλεμμένο χρυσάφι των ναζί

Η έκθεση του υφυπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Στιούαρτ Άιζενστατ, σε ό,τι
αφορούσε την Πορτογαλία, ήταν καταπέλτης μεν, παραβίασε ανοικτές πόρτες δε.

ΕΙΝΑΙ γνωστό εδώ και χρόνια ότι η «ουδέτερη» Πορτογαλία του Σαλαζάρ παρείχε
κάθε είδους εξυπηρετήσεις στη ναζιστική Γερμανία με την ίδια ευκολία που
συνεργαζόταν και με τους Συμμάχους. Άλλωστε, η Λισαβώνα κατά τη δεκαετία από
το 1935 έως το 1945 ήταν η ευρωπαϊκή πρωτεύουσα των κατασκόπων, γεμάτη από
Γερμανούς, Άγγλους, Αμερικανούς, Ισπανούς, Ρώσους πράκτορες.

Δεν είναι περίεργο ότι αμέσως μετά τον πόλεμο, η φτωχή Πορτογαλία βρέθηκε με
τεράστια αποθέματα χρυσού, ίσως τα μεγαλύτερα στη σχεδόν κατεστραμμένη Ευρώπη.
Σήμερα, όλοι γνωρίζουν την προέλευση του χρυσού αυτού, άσχετα αν οι έρευνες
των ειδικών επιτροπών που έχουν σχηματιστεί προσπαθούν να παράσχουν τις αποδείξεις.

«Ο χρυσός των ναζί» είναι ένα θέμα ευαίσθητο που κατά καιρούς απασχολεί τις
δημόσιες συζητήσεις των πολιτικών και των δημοσιογράφων, πάντα με
διακριτικότητα και χωρίς κραυγές, μια και κανείς δεν θέλει να δει τη χώρα του
στην ίδια άσχημη ηθικά θέση που βρίσκεται σήμερα η Ελβετία.

Επίσημα, η Λισαβώνα δεν αρνήθηκε ποτέ ότι συνεργάστηκε με το ναζιστικό
καθεστώς κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά τονίζει ότι δεν μπορούσε να κάνει
διαφορετικά μια και ήταν ουδέτερη χώρα. Ωστόσο, οι ποσότητες του χρυσού που
μπήκαν εκείνη την εποχή στα θεοσκότεινα υπόγεια της Κεντρικής Τράπεζας της
Πορτογαλίας παραμένουν ένα μεγάλο άγνωστο ζήτημα, στο οποίο προσπαθεί να
απαντήσει η ειδική επιτροπή, υπό τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας Μάριο
Σοάρες, που συνέστησε ο πρωθυπουργός Αντόνιο Γκουτέρες.

Ο χρυσός αυτός, όσος και να ‘ταν, αποτελούσε την πληρωμή της Λισαβώνας για τις
καθ’ όλα νόμιμες εμπορικές συναλλαγές που είχε με την εθνικοσοσιαλιστική
Γερμανία. Όπως και στην περίπτωση των άλλων «ουδέτερων» ­ Ισπανίας, Σουηδίας,
Ελβετίας και, φυσικά, της Τουρκίας ­ η Πορτογαλία προμήθευε το Βερολίνο με το
περίφημο μετάλλευμα του βολφραμίου, απαραίτητη πρώτη ύλη για τη γερμανική
στρατιωτική μηχανή, μια και χάρη σε αυτό οι ατσάλινες κεφαλές των γερμανικών
οβίδων αποκτούσαν την απαραίτητη ισχύ για να «πλήττουν» κάθε είδους συμμαχικά μέταλλα.

Το ίδιο ακριβώς έκανε και η γειτονική Ισπανία. Η μόνη διαφορά ανάμεσα στις δύο
ιβηρικές χώρες είναι ο τρόπος που η κάθε μια τους αντιμετωπίζει την ιστορική
αλήθεια και τη σημερινή πραγματικότητα. Αμέσως μετά τη δημοσιοποίηση της
«έκθεσης Άιζενστατ», ο Ισπανός υπουργός Εξωτερικών Αμπέλ Ματούτες δήλωσε,
αμυνόμενος, ότι η συμπεριφορά της Ισπανίας του δικτάτορα Φράνκο κατά τη
διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν «άψογη», διότι η χώρα πουλούσε μεν
βολφράμιο στους Γερμανούς (με αντάλλαγμα τον χρυσό), αλλά το ίδιο έκανε και με
τους Συμμάχους.

Πολλές πορτογαλικές εφημερίδες, πάντως, δεν άντεξαν στον πειρασμό και
σχολίασαν καυστικά την αντίδραση Ματούτες, ο οποίος, σε συζήτηση με Πορτογάλο
δημοσιογράφο, είπε: «Τα πάντα έγιναν άψογα. Το χρήμα δεν έχει χρώμα ούτε
ιδεολογία, πόσο μάλλον ο χρυσός, όταν μάλιστα έχει αξία 2,6 σημερινών
δισεκατομμυρίων δολαρίων».