ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Πατρίς, θρησκεία, Αριστερά

Αναρωτιέμαι αν βρέθηκε κανείς να ενημερώσει τον Μπλερ και τον Ζοσπέν πως, στο
όνομά τους, η Κεντρική Επιτροπή του πάντα εφευρετικού ΠΑΣΟΚ χωρίστηκε, σε
πρόσφατη συνεδρίασή της, σε δύο αντιμαχόμενες ομάδες ­ σε «Μπλερικούς» και «Ζοσπενικούς»…

Δεν ξέρω τι μπορεί να σημαίνει μια τέτοια ονοματοδοσία για ένα κόμμα σαν το
ΠΑΣΟΚ, ούτε αν οι ταμπέλες θα αντέξουν στο χρόνο τόσο, ώστε να περιληφθούν σε
μελλοντική επανέκδοση του λεξικού Μπαμπινιώτη. Το βέβαιο είναι πως ό,τι κι αν
σημαίνει η διάκριση εν Ελλάδι, εκτός των συνόρων μας Μπλερ και Ζοσπέν έχουν
περισσότερες ομοιότητες παρά διαφορές: Κυβερνούν και οι δύο, επικεφαλής
μεγάλων σοσιαλιστικών κομμάτων, δίχως να αποκλίνουν από τον «κανόνα» της
απαλλαγής των αγορών από το ζυγό της κρατικής παρέμβασης. Και αναρωτιούνται
και οι δύο, εξίσου μάταια, τι μπορεί να σημαίνει να είναι κανείς
«σοσιαλιστής», σε μια εποχή αποχαλινωμένων αγορών, ενιαίων κριτηρίων
οικονομικής πολιτικής και κοινών ευρωπαϊκών νομισμάτων.

Όσο για τις όποιες διαφορές στην πολιτική ή την προσωπικότητά τους
(ταμπεραμέντο αστέρα της ποπ ο ένας, στυλ καλβινιστή πάστορα ο άλλος), αυτές
δεν έκαναν κανέναν εκπρόσωπο της Αριστεράς του Εργατικού Κόμματος της
Βρετανίας να δηλώσει… «Ζοσπενικός». Άσε που δύσκολα θα έβρισκε κανείς κοινά
σημεία ανάμεσα στη φαντασμαγορική προσωπικότητα του Τόνι Μπλερ και τον
συγκρατημένο Σημίτη. Κι ακόμη δυσκολότερα θα έπειθε κανείς τον Λιονέλ Ζοσπέν
να υπερψηφίσει την τροπολογία Πεπονή κατά των ιδιωτικοποιήσεων ­ στις οποίες
και ο ίδιος έχει διακριθεί.

Τούτου λεχθέντος, και πέρα από τις ονοματοδοσίες, μια εξ αριστερών
αντιπολίτευση στους κυβερνώντες σοσιαλιστές είναι, όχι μόνο στην Αθήνα μα και
στο Παρίσι και το Λονδίνο, αίτημα, όνειρο και ανάγκη.

Στο Λονδίνο, αυτό το ρόλο τον διεκδικεί μια μικρή ομάδα στο εσωτερικό του
Εργατικού Κόμματος. Άνθρωποι συνεπείς προς την ιστορία και τις μαρξίζουσες
ιδέες τους, όπως ο Τόνι Μπεν, άνθρωποι που φορούν τριμμένα ρούχα περασμένης
μόδας και που ποτέ δεν ανέβηκαν σε πολυτελή βουλευτικά ή υπουργικά αυτοκίνητα
(μην κάνετε συγκρίσεις με τα καθ’ ημάς) αντιστέκονται στο διαχειριστικό
ρεαλισμό του Τόνι Μπλερ, και καλούν σε άμυνα απέναντι στην επέλαση της
παγκοσμιοποίησης και τη φιλελεύθερη αντι-μεταρρύθμιση.

Στο Παρίσι πάλι, με τους κομμουνιστές να μετέχουν στην κυβέρνηση Ζοσπέν, το
λόγο της αμφισβήτησης κηρύττουν οι εκπρόσωποι ενός γαλαξία μικρών οργανώσεων,
τροτσκιστών, οικολόγων, αντιρατσιστικών κινημάτων και οργανώσεων για άνεργους
ή άστεγους, που συγκέντρωσαν ένα όχι ευκαταφρόνητο 5% στις τελευταίες εκλογές.
Πρόκειται για μια νέα, εναλλακτική και ριζοσπαστική Αριστερά, που δεν μάχεται,
όμως, για τα δίκαια των εργατικών αριστοκρατιών ή τα προνόμια των
κρατικοδίαιτων, ούτε για την υπεράσπιση του παλιού κράτους πρόνοιας, που
μεταλλάχθηκε σε ένα άδικο, πελατειακό και διεφθαρμένο σύστημα παροχών τις
οποίες νέμονται οι σχετικώς προνομιούχοι και στερούνται οι πιο αδικημένοι, οι
αποκλεισμένοι. Αντίθετα, μάχεται για τα δίκαια αυτών ακριβώς των απόκληρων,
των άνεργων, των λαθρομεταναστών.

Μια «Απόλυτη Αριστερά» αντιπαρατίθεται στην «Αριστερά της Διαχείρισης», μια
Αριστερά της ηθικής αμφισβήτησης στην Αριστερά της αποτελεσματικότητας, μια
Αριστερά των αρχών στην Αριστερά των εκσυγχρονιστών, μια Αριστερά των
μειοψηφιών στην κυβερνητική Αριστερά. Κι αν ο πολεμικός λόγος αυτής της «άλλης
Αριστεράς» ακούγεται συχνά αρχαϊκός, ξύλινος ή περιορισμένος σε μια άρνηση που
δεν συντίθεται σε σχέδιο κοινωνικής αλλαγής ούτε σε πολιτική πρόταση, ο
διάλογος που προκαλεί είναι συχνά συναρπαστικός. Και η κοινωνική της δράση
θέτει ξανά το αίτημα μιας ηθικής στάσης, χωρίς την οποία Αριστερά δεν υπάρχει.

Αυτά, όμως, εκτός ελληνικών συνόρων. Γιατί εδώ, δυστυχώς, την ταμπέλα της
αριστερής αντιπολίτευσης μονοπωλούν άλλοτε παλαιοί κεντρώοι, παλαίμαχοι των
διμέτωπων του παρελθόντος, και άλλοτε παλαιοί «προεδρικοί». Και τον πνευματικό
τόνο, μέσα στη γενική σύγχυση, τον δίνουν οι αλεξιπτωτιστές μιας «αριστεράς»
δίχως παρελθόν και δίχως ήθος, που εμφανίζεται ως συνώνυμο της φοβικής,
εθνικής περιχαράκωσης και της υπεράσπισης του παλιού κράτους, και που
σερβίρεται ως τρίτο πιάτο ­ αρωματισμένο με ορθόδοξο λιβάνι, μπαρούτι
τουρκοφάγο και νοσταλγία ανδρεϊκής ρητορείας ­ ενός μενού που πρώτο του πιάτο
είναι η πατρίς και δεύτερο η θρησκεία…