ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Από το γιαπί στους Γιάπις

Αυτή την εποχή που σ’ όλο τον κόσμο επιχειρείται μια νοσταλγική ή μια κριτική,
μια ψυχρή και εν πολλοίς ιστορική επανατοποθέτηση των γεγονότων του Παρισινού
Μάη του ’68.

Οπως αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων αλλά και από τις προσωπικές καταθέσεις τών
τότε πρωταγωνιστών ή των αυτοπτών μαρτύρων, έρχεται συχνά στον νου μου μια
παλιά έμμονη ιδέα ότι κοντά στα άλλα σύνδρομα που περιέγραψε η ψυχολογία, η
ψυχανάλυση αλλά και η κοινωνιολογία και η πολιτική επιστήμη υπάρχει και το
Σύνδρομο Σαύλου-Παύλου.

Παρακαλώ να αποδεσμευτεί η ιδέα αυτή από κάθε θρησκευτική ή δογματική
παράμετρο. Σκοπός μου δεν είναι να σκανδαλίσω, αλλά να ερμηνεύσω. Ο Σαύλος
ήταν ένας φανατικός εθνικός που πρωτοστάτησε μαζί με άλλους ομόφρονες στον
λιθοβολισμό του πρωτομάρτυρα Στεφάνου. Μετά την αποκαλυπτική γι’ αυτόν
εμπειρία, πορευόμενος προς τη Δαμασκό, προσήλθε στον Χριστιανισμό ως Παύλος
και έγινε ο θεμελιωτής της φιλοσοφίας και του δόγματος μιας καταρχάς
βιωματικής πίστεως. Ο Παύλος, οργανωτικός νους, χαρισματικός οργάνωσε τον
Χριστιανισμό ως οικουμενικό κίνημα. Και χρειάστηκε πολλές φορές στις επιστολές
του – ντιρεκτίβες του προς τις περιφερειακές εκκλησίες-οργανώσεις να γίνει
αυστηρός, να καταγγείλει παρεκκλίσεις, να διαγράψει αποστάτες, να αφορίσει
παραβάτες των κανόνων και του δόγματος. Με τον ίδιο φανατισμό που έδειχνε ο
εθνικός Σαούλ.

Θέλω να πω ότι ο άνθρωπος (η διδασκαλία του Πιαζέ το βεβαιώνει) δομεί τον
χαρακτήρα του στα πέντε του χρόνια. Δογματικός ή αναρχικός, πειθήνιος ή
αντάρτης, διαλλακτικός ή αδιάλλακτος, φανατικός ή ανεκτικός ο άνθρωπος μένει ο
ίδιος, έστω κι αν αλλάξει στρατόπεδο, ιδεολογία, συμμάχους, ταυτότητα
κομματική ή μοίρα. Ο Οιδίπους τύραννος στη Θήβα, ο νέος ο λύτης των αινιγμάτων
είναι το ίδιο πεισματάρης, απόλυτος και άτεγκτος όσο και ο γέρος, τυφλός
Οιδίπους στον Κολωνό. Η πείρα και τα παθήματα δεν φαίνεται να επιδρούν στη
δομή του χαρακτήρα.

Ίσως γι’ αυτό σήμερα οι περισσότεροι πρωταγωνιστές του Μάη του ’68
ενοφθάλμισαν τον ενθουσιασμό τους, μπόλιασαν τις πολυεθνικές εταιρείες με τις
οργανωτικές τους ικανότητες, εκχώρησαν την ποιητική τους φαντασία στην εξουσία
του κεφαλαίου. Όντως η φαντασία ήρθε στην εξουσία, αλλά με τη μορφή της
τεχνοκρατικής ευφυΐας του κυβερνοχώρου που εξουσιάζει πια την αγορά των
εμπορευμάτων και των ιδεών. Η φαντασία αλλοτριωμένη έγινε ο κυρίαρχος σήμερα,
διάσπαρτος, διαβρωτικός, κυνικός, τερατώδης και φαυλεπίφαυλος
μεταμοντερνισμός. Ο Μεταμοντερνισμός, η ιδεολογία των Γιάπις είναι το φάντασμα
του Μάη του ’68 που περιφέρεται το ’98 ως σκέλεθρο, ως άταφος νεκρός, αλλά
διαχειριστής αυθεντικός και τυραννικός του παρόντος.

Βλέπω γύρω μου τους φανατικούς αριστερούς του ’65 και του ’75, όλα εκείνα τα
παιδιά, φοιτητές, νέους επιστήμονες που με τις γροθιές υψωμένες απειλούσαν την
ησυχία των αστών και των μικροαστών. Τώρα καλοπληρωμένοι τεχνοκράτες
ανακάλυψαν τη χλιδή, την κατανάλωση, την αυθεντία του αφεντικού, τον κυνισμό
του χορτάτου.

Ήταν εκείνοι που τότε κατακεραύνωναν τον Τσίρκα των «Ακυβέρνητων πολιτειών»
για μικροαστισμό και ιδεολογική θολούρα, που συμβούλευαν τον Αναγνωστάκη των
«Συνεχειών» να πάει σπίτι του, να μη γράφει, αν πρόκειται να είναι
απαισιόδοξος. Που μας κατηγορούσαν για αντιδραστικούς, γιατί μας άρεσε ο
αμερικανικός κινηματογράφος, που θεωρούσαν παρακμία τον Γκίκα, τρελό τον
Νταλί, θρησκόληπτο καφεκούτι τον Παπαδιαμάντη, έκφυλο τον Καβάφη, παρακμία τον
Καρυωτάκη και χασισοπότες τον Βαμβακάρη, τον Τσιτσάνη. Και τώρα εκστασιάζονται
μπροστά στο αμερικανικό εμπορικό σινεμά, ειρωνεύονται τους κλασικούς (τους
βαρέθηκαν!), κορδακίζονται στα σκυλάδικα αφιερώνοντας σελίδες στις
σεισοπυγίδες της πασαρέλας. Αυτοί που μας λογόκριναν ακόμη και γραπτά, που
αναφέρονταν στον Σικελιανό και στον ερωτικό Βελουχιώτη τώρα μυθοποιούν τα
απομνημονεύματα των δύστυχων τραβεστί και αναδομώντας τον Θεοδωράκη θεοποιούν
τα χασικλίδικα. Αυτοί που κάποτε έλεγχαν τους έρωτές μας και καταδίκαζαν τα
πάθη μας (τη ρετσίνα στην Πλάκα και το τσιγάρο στις μπουάτ), τώρα κόπτονται
για τη νομιμοποίηση των μαλακών ναρκωτικών και την ανοχή στα πάντα. Με τον
ίδιο φανατισμό, τα ίδια σχεδόν «διαλεκτικά» επιχειρήματα.

Με μόνη διαφορά· τότε, ως κομματικοί κομισάριοι, ως δογματικές πένες
πληρώνονταν από τη συνδρομή του οικοδόμου και την προσφορά του εργάτη. Τώρα
πληρώνονται από αφεντικά που εισπράττουν την υπεραξία του εργάτη.

Ανθρώπινα, πολύ ανθρώπινα όλα αυτά, θα πείτε, εξάλλου το αγαπημένο μότο του
Μαρξ ήταν το παλιό εκείνο λατινικό «τίποτα δεν μου είναι ξένο από τα
ανθρώπινα». Κάτι ανάλογο έλεγε, πως τα πάντα δοκίμασε, κι ο Σαύλος-Παύλος. Και
ο ιερός Αυγουστίνος μετεστράφη. Και ο Μουσολίνι σοσιαλιστής άρχισε. Ο πολύς
και εγγράμματος αρθρογράφος της «Ελευθερίας» Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου
ξεκίνησε ως γραμματέας της ΟΚΝΕ και κατάντησε υπουργός Παιδείας της χούντας.

Ανθρώπινα, όλα αυτά ανθρώπινα. Όλοι αυτοί που μετεστράφησαν κάτι πλήρωσαν. Οι
μεταμοντέρνοι Γιάπις όμως ζητούν και τα ρέστα. Απαιτούν να λησμονούμε πως
κάποτε μας έλεγαν π.χ. υπηρέτες του κεφαλαίου γιατί γράφαμε στον «αστικό
Τύπο». Τώρα από τα καλοπληρωμένα πόστα των διαπλεκομένων μέσων πάλι μας
τρομοκρατούν, μόνο που τώρα όταν σηκώνεται το χέρι δεν είναι για να δείξουν τη
γροθιά τους, αλλά να επιδείξουν το Rolex τους.