ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Εις πολλά έτη

Το μεσημέρι του Σαββάτου συνέλαβα τον εαυτό μου να παρακολουθεί, με το αυτί
κολλημένο στο ραδιόφωνο, όχι από ευλάβεια μα από ενδιαφέρον μεγάλο, τον
ενθρονιστήριο λόγο του νέου Αρχιεπισκόπου.

ΚΙ ΗΤΑΝ, για εμένα τουλάχιστον, έκπληξη πρώτου μεγέθους η μετατροπή μιας
θρησκευτικής τελετής σε πολιτικό γεγονός και μάλιστα υψηλού ενδιαφέροντος.
Γιατί, όσο θυμάμαι τον εαυτό μου, εδώ και αρκετές δεκαετίες δηλαδή, η Εκκλησία
είχε μόνον τρεις αφορμές για να έλκει τα φώτα της δημοσιότητας και το
ενδιαφέρον ενός κοινού ευρύτερου από τον μαυροφόρο κόσμο των ιερέων, των
δεσποτάδων και των οργανωμένων σε παραεκκλησιαστικές οργανώσεις. Η μία αφορμή
ήταν οι αγώνες της για την υπεράσπιση δικαιωμάτων επί της αμυθήτου περιουσίας
της. Η άλλη ήταν οι οργίλες διαδηλώσεις ενός βιαίως ενθέου πλήθους εναντίον
της Συνθήκης Σένγκεν και άλλων συναφών σκανδάλων. Και η τρίτη ήταν τα ίδια
αυτής σκάνδαλα, οικονομικά ή σεξουαλικά.

Ήταν, λοιπόν, ξάφνιασμα αληθινό ο λόγος του νέου Προκαθημένου της, ο οποίος
αποφάσισε να μην μιλά για τα «δικά του», για τα interna corporis της
Εκκλησίας, αλλά για τα δημόσια πράγματα. Και ο οποίος δήλωσε, μάλιστα, πως
θεωρεί «ακριβό προνόμιο» αυτόν τον περί των κοσμικών λόγο.

Δικαιούται ο Αρχιερέας να ανακατεύεται στα του Καίσαρος, να θίγει θέματα
εξωτερικής πολιτικής ή να ασκεί λόγον αντιπολίτευσης; Το δικαιούται, πολύ
περισσότερο ο Προκαθήμενος μιας Εκκλησίας τόσο στενά αρμοσμένης στο κράτος,
από το οποίο αρνείται ακόμη με πείσμα κάθε διαχωρισμό ­ προς διάψευσιν πάσης
περί εκσυγχρονισμού της επαγγελίας του κ. Χριστόδουλου;

Το ερώτημα είναι πραγματικό. Και μπορώ πολύ καλά να καταλάβω και την ενόχληση
κάποιων κυβερνητικών που ανέκραξαν «αυτό μας έλειπε ­ ένας Αρχιεπίσκοπος
διασταύρωση Μαλβίνας, Σαμαρά και Παπαρήγα!».

Μα νομίζω πως θα ήταν λάθος να αντιμετωπιστεί έτσι, με αυτή την στενόκαρδη και
εκ της συγκυρίας υπαγορευόμενη αποστροφή, ο λόγος του νέου Αρχιεπισκόπου, ένας
λόγος προκλητικός και ενδιαφέρων, που θίγει μάλιστα όχι δευτερεύοντα θέματα,
αλλά το κύριο πρόβλημα που έχει τεθεί στον δημόσιο διάλογο: Το πρόβλημα της
θέσης μας στον νέο κόσμο της παγκοσμιοποίησης, των διεθνών αγορών, των
ξέφρενων χρηματιστών, των αδύναμων εθνικών κρατών και των παγκοσμιοποιημένων
πολιτιστικών προτύπων.

Η κριτική του Αρχιεπισκόπου δεν είναι, βέβαια, πρωτότυπη. Είναι πολλοί εκείνοι
που υποστηρίζουν ότι το χρέος ενός ευαίσθητου πολίτη, ενός καλού πατριώτη ή
ενός σωστού αριστερού ­ ανάλογα με τον θεό στον οποίο ο καθένας πιστεύει ­
είναι να αντισταθεί στην πανίσχυρη εξουσία των διεθνών χρηματαγορών και των
υπερεθνικών διευθυντηρίων, να αντισταθεί στη διεθνοποίηση, στο όνομα της
ιστορίας, του εθνικού μύθου, της θρησκευτικής ιδιαιτερότητας, της παράδοσης, ή
­ αν είναι συνδικαλιστής ­ στο όνομα των παλαιών προνομίων του παλαιού κράτους πρόνοιας.

Αυτό το σχήμα, που φέρει τον ελληνοχριστιανισμό ως αντίπαλο, ανάχωμα, πεδίο
αντίστασης στην ισοπεδωτική εξουσία των χρηματαγορών και των Βρυξελλών δεν το
εφηύρε ο νέος Αρχιεπίσκοπος. Το διακηρύσσουν στεντορεία τη φωνή
ραδιοαγιατολλάδες και πανεπιστημιακοί, πολιτευόμενοι και τηλεοπτικοί αστέρες.

Αλλά η ευλογία και εγκόλπωση αυτού του λόγου από τον νέο Αρχιερέα, μπορεί να
αποτελέσει μιαν ευπρόσδεκτη αναβάθμιση ενός διαλόγου ως τώρα συνθηματολογικού
και άνυδρου. Ευπρόσδεκτη πολύ περισσότερο αν συνοδευτεί, γενικότερα, από έναν
εκσυγχρονισμένο λόγο, που απευθύνεται στην κοινωνία και όχι στο ποίμνιο, και
μια εκσυγχρονισμένη πρακτική, που δεν θα περιορίζεται στην υπεράσπιση
ξεπερασμένων προνομίων και αναχρονιστικών και βλαβερών, για την ίδια την
Εκκλησία προπάντων, διαπλοκών με την κρατική εξουσία.