ΑΥΤΟΙ

… είναι άσσοι, υποτίθεται, στην κερδοσκοπία. «Τώρα μας συναγωνίζεστε και
σεις οι Ευρωπαίοι ­ λέει δηκτικά ο Τζων Κέννεθ Γκαλμπραίηθ. ­ Το ευρώ θα
ευνοήσει ένα οικονομικό τυχοδιωκτισμό όπως στην Αμερική του ’29, ή του ’87».
Αρνητικός, αρνητικότατος απέναντι στο ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα, ο 90χρονος
σοφός του Χάρβαρντ μίλησε στη «Ρεπούμπλικα» για τη θύελλα που βλέπει να
πλησιάζει, «όχι πια στις τίγρεις της Ασίας ή στη Γουώλ Στρητ αλλά στην ίδια
την Ευρώπη». Ούτε λίγο ούτε πολύ, «αρχίζει η παρακμή της ηπείρου». Μετά τους
φιλιππικούς του μονεταριστή Μίλτον Φρήντμαν κατά των ασυλλόγιστων Ευρωπαίων,
ιδού τώρα βολές και από την αριστερή πτέρυγα της αμερικανικής οικονομικής σχολής.

… υποστηρίζει πως η Ευρώπη κάνει συνέχεια λάθη. Το κακό άρχισε με τα
επιτόκια. «Οι Γερμανοί τα κρατούσαν χαμηλά για να ενισχυθεί η ανάπτυξη. Οι
άλλοι για να πετύχουν τα κριτήρια του Μάαστριχτ». Με το ευρώ, θα επέλθει
μοιραία μια χαλάρωση, πιστεύει ο Γκ. Όλοι θα θέλουν να πάρουν μια ανάσα. «Θα
ατονήσουν ορισμένα απ’ τα μέτρα λιτότητας, οι δαπάνες στους προϋπολογισμούς θα
εκτιναχθούν, τα επιτόκια θα ανέβουν, η κίνηση κρατικών τίτλων θα πέσει και τα
χρηματιστήρια σ’ όλη την Ευρώπη θα περάσουν κρίση». Μάντις δεινών, ο Γκ.
επιχειρεί ωστόσο μια αυτοαναίρεση: «Δεν κάνω ποτέ προφητείες! Ο κόσμος
συγκρατεί μόνο τις λαθεμένες!». Αλλά επιμένει ότι η Ευρώπη δεν έχει τα ατού
της Αμερικής. «Εμείς έχουμε και τους κροίσους. Θα ‘χετε ακούσει το βιβλίο των
Στάνλεϋ και Ντανκ “Ο Εκατομμυριούχος της Διπλανής Πόρτας”. Τα τελευταία χρόνια
πλούτισαν πολλοί. Όλοι αυτοί επενδύουν μόνιμα περίπου το 20% της περιουσίας
τους. Αυτό είναι μια διασφάλιση της σταθερότητας της αγοράς».

…(«Λαμέρικα») γυρίζει μια νέα ταινία, στο Τορίνο, «με συνεργό ολόκληρη την
πόλη», όπως είπε. Το «Έτσι γελούσαν τότε» είναι κι αυτό μια ιστορία που έχει
σχέση με μετανάστευση, τώρα όμως την εσωτερική, στην Ιταλία. Πρόκειται για
τους απόκληρους που έφταναν κατά κύματα, στην καμπή της δεκαετίας του ’60, από
τον πεινασμένο Νότο στον αναπτυγμένο Βορρά. Δεν είναι «διδακτική» ταινία,
σπεύδει να διευκρινίσει ο Α. Δεν ήθελε να πει «Κοιτάξτε, μην τυραννάτε τους
Αλβανούς, γιατί κάποτε ήμαστε κι εμείς έτσι, και μάλιστα στην ίδια μας τη
χώρα». Αλλά η παραβολή υπάρχει. Και μέσ’ από τις εικόνες «εποχής» ζωντανεύουν
αισθήσεις και συμπεριφορές, και μαζί μια ολόκληρη αλυσίδα από συγκρούσεις ­ με
τον Άλλο ή με τον εαυτό ­ από εκείνες που, ενώ έχουν πια ξεπεραστεί,
διαμόρφωσαν ουσιαστικά το σημερινό πρόσωπο της γειτονικής χώρας και
ανιχνεύονται στις καταβολές όλων των κατοίκων της.

… είναι μια περιπλάνηση στην ουτοπία, λέει ο Α. Ποτέ ο μετανάστης δεν
βρίσκει ακριβώς αυτό που προδοκά. Αλλά και ο ίδιος σπάνια είναι αυτός που
θαρρεί πως είναι. Όλα παίζονται, όλα ρέουν, παντού ενδημεί το ρίσκο. Αν η
ταινία πρέπει να έχει μήνυμα, λέει ο Α., αυτό είναι, ίσως, ότι «δεν νοείται να
κλείνεσαι, να περιχαρακώνεσαι, να στερείς τον εαυτό σου από τον πλούτο που
κουβαλά μέσα του ο Άλλος». Όσο για τον τίτλο, είναι από μια στήλη της παλιάς
«Ντομένικα ντελ Κορριέρε», όπου δημοσιεύονταν ακόμη πιο παλιές ιστορίες και
ανέκδοτα με τα οποία όμως δεν μπορούσες πια να γελάσεις. Μπορούσες μόνο, μέσ’
από τη γοητεία του παρωχημένου χιούμορ, να ξανακάνεις νοερά τη διαδρομή: να
δεις πού ήσουν, πού έφτασες, και τι αυτό μπορεί να σημαίνει.