Το παιδί του Οδυσσέα

Όταν ο Χάρος αρχίζει να καλεί την κλάση σου, τότε μετράς τους διπλανούς σου να
δεις πόσοι έχουν απομείνει και ποια πιθανότατα θα ‘ναι η δική σου σειρά. Με
τον Άρη Φακίνο κάναμε μαζί στρατιωτικό. Υπήρξαμε, ως γαλλομαθείς, στην τότε
ΣΕΑΠ (Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών Πεζικού), στο Ηράκλειο της Κρήτης με την
ειδικότητα του «διερμηνέα». Αργότερα υπήρξαμε συστρατιώτες στον αντιχουντικό
αγώνα με έδρα το Παρίσι και τελικά, με τη Μεταπολίτευση, συνάδελφοι εν όπλοις
στη λογοτεχνία

.

Ο ΑΡΗΣ Φακίνος, που τόσο απρόοπτα χάσαμε, είχε δύο καριέρες. Η πρώτη ξεκίνησε
στη Γαλλία, όπου τα βιβλία του κυκλοφορούσαν σε πολλές χιλιάδες αντίτυπα,
χωρίς να έχουν πρώτα κυκλοφορήσει στα ελληνικά (γιατί γράφονταν πάντα στα
ελληνικά). Ο φανατισμός του για την ελληνική γλώσσα ήταν συνώνυμο της
ελληνικής του ταυτότητας. Είχε δικό του κοινό, φανατικό, στη Γαλλία, κυρίως
εκτός Παρισιού, όπου συχνά περιόδευε, που τον παρακολουθούσε από βιβλίο σε
βιβλίο και μέσω αυτών των βιβλίων μάθαινε για την ιστορία της νεώτερης Ελλάδας.

Αργότερα, όταν αποφάσισε να κυκλοφορήσει τα βιβλία του και στα ελληνικά (από
τις Εκδόσεις Καστανιώτη, όπου μόλις πριν από το ξαφνικό έστειλε και το
τελευταίο χειρόγραφο), η επαρχιακή ελληνική ιντελιγκέτσια δεν νομίζω ότι τον
πήρε ποτέ στα σοβαρά, γιατί δεν συνέπιπτε στα μιμητικά της Δύσης πρότυπά της.

Ο Φακίνος, ζώντας στη Δύση, πριν ακόμα από τη χούντα, από τους πιο
περιζήτητους παραγωγούς της γαλλικής ραδιοφωνίας, είχε μάθει να γράφει για ένα
κοινό που, όπως και του ομολόγου του στη Σουηδία Θεόδωρου Καλλιφατίδη, δεν
υπέφερε από το σύμπλεγμα του «ανήκωμεν εις την Δύσιν».

Ωστόσο ξεκίνησε από την Ελλάδα και κάτι που ελάχιστοι γνωρίζουν, το πρώτο του
βιβλίο βγήκε στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Φέξη» με τον τίτλο «Εκέκραξα». Η
πολύ άσχημη υποδοχή του βιβλίου τον έκανε, αντί να κάθεται στην Ψωροκώσταινα
και να διδάσκει γαλλικά, σ’ αυτούς που ήδη προτιμούσαν τα αμερικάνικα, να
μετοικήσει στη Γαλλία για να διδάξει την Ελλάδα, μέσα από τα μυθιστορήματά
του, στους ξένους.

Μα ήρθε η χούντα κι έπρεπε πρώτα τον άμεσο εχθρό να πολεμήσει. Έτσι, αφιέρωσε
μεγάλο κομμάτι της δημιουργικής του πνοής στον αντι-χουντικό αγώνα. Παράλληλα,
η απόσταση από τον τόπο του, που συνεχίστηκε και μετά τη Μεταπολίτευση, του
έδινε πάντα την ευκαιρία ν’ ασχολείται με τα ουσιαστικά αποθέματα του
Ελληνισμού, με τις μνήμες του και όχι τόσο με το κακοφορμισμένο παρόν του. (Αν
και ένα βιβλίο του είναι εμπνευσμένο από την απόφαση της κυβέρνησης του ’89 να
καούν τα αρχεία της Ασφάλειας).

Τον θυμάμαι στον στρατό ΥΕΑ (Υποψήφιο Έφεδρο Αξιωματικό, που έγινε στο βιβλίο
μου, τ’ «Αγγέλιασμα», υποψήφιος έφεδρος άγγελος), μαζί με τους άλλους της
κλάσης μας, τον Τάσο Ρούσσο, τον Διαμαντή Φλωράκη, τον Τάκη Σαλκιτζόγλου (για
να μείνω μόνο στους συγγραφείς), να διαβάζει στα χαρακώματα Εμανουέλ Ρομπλές,
αυτόν που κατόπιν γνώρισε στη Γαλλία κι έγινε ο μέντοράς του στις Εκδόσεις του
Seuil, όπου κυκλοφόρησαν και τα περισσότερα βιβλία του.

Και όταν έφθασε, Νοέμβρη του 1957, η ημέρα της κηδείας του Καζαντζάκη στο
Ηράκλειο, απαγορευμένη από την επίσημη Εκκλησία, μαζί πηδήξαμε το
συρματόπλεγμα του στρατοπέδου της ΣΕΑΠ, που βρισκόταν κοντά, για να
παραβρεθούμε με τα πολιτικά μας.

Ο θάνατός του στο Νοσοκομείο Intercommunale του Montreuil, ­ της άλλοτε
κόκκινης συνοικίας του Παρισιού ­ μας ήρθε ξαφνικά, Κυριακή τα ξημερώματα. Από
οξύ πνευμονικό οίδημα.

Είχα ήδη συντάξει το άρθρο μου για τη στήλη αυτή, που τούτη τη φορά δεν
μπορούσε να περιμένει. Ήταν επείγον να μιλήσω για τον φίλο μου, που, αν και
δεν τον έβλεπα πολύ συχνά τελευταία, ωστόσο, ξέροντας πως είχε βρει την
ιδανική ισορροπία ανάμεσα στην Κρήτη και στη Γαλλία, τον ένιωθα ευτυχισμένο
και ήρεμο, με τη Ροζαλίν Μαζεστέ – Λαρουί, γυναίκα του, ηγερία του,
μεταφράστρια και μοναδική αγάπη. Τώρα χήρα.

Πρωτοξάδερφος του Μιχάλη Φακίνου και της Ευγενίας, αποτελούσαν μοναδική
περίπτωση στα γράμματα, όπου τα βιβλία και των τριών συναγωνίζονταν σε
αναγνωσιμότητα και συναρπαστικότητα.

Όμως, λίγοι γνωρίζουν τη φήμη του Άρη στη Γαλλία. Μέσα σ’ αυτά τα τελευταία
τριάντα χρόνια που έζησα κι εγώ, πηγαινοερχόμενος εκεί, πάμπολλοι Γάλλοι ήρθαν
να μου εξομολογηθούν τη λατρεία τους γι’ αυτόν τον συγγραφέα.

Ήταν συνήθως άνθρωποι απλοί, γιατί σ’ αυτούς απευθυνόταν ο Άρης. Είχαν έρθει
στον τόπο μας, ίσως σαν τουρίστες, και δεν είχαν καταλάβει τίποτα. Διαβάζοντας
όμως τα βιβλία του Φακίνου, έμαθαν τη νεώτερη ιστορία του τόπου μας, που με
τόση τέχνη ήξερε να την περιπλέκει με την παλιά.

Από τους δύο, κυρίως, που έμαθαν κάτι για τη νεώτερη Ελλάδα, μου έλεγαν, ήταν
από τον Καζαντζάκη και τη δεκάδα των βιβλίων του Άρη Φακίνου.

Η μεταφορά της σορού του από το Παρίσι στην Αθήνα θα γίνει με τη φροντίδα του
υπουργού Πολιτισμού κ. Ευ. Βενιζέλου και η κηδεία θα γίνει την Πέμπτη ή την
Παρασκευή στο Νεκροταφείο του Δήμου Αμαρουσίου, όπου ο δήμαρχος Αμαρουσίου θα
παραχωρήσει τάφο, δίπλα στον παππού του Άρη Φακίνου, μόνιμη πηγή της έμπνευσης
των βιβλίων του.