Προς την Ευρώπη του 21ου αιώνα

Μια νέα Ευρώπη γεννιέται το Σαββατοκύριακο. Οι «15», σε μια ιστορική Σύνοδο
Κορυφής, στις Βρυξέλλες, θα δώσουν το «πράσινο φως» για τη δημιουργία του ευρώ
και την έναρξη της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Αν και δεν λείπουν τα
αγκάθια, οι αρχηγοί των κρατών – μελών επιθυμούν να δώσουν ένα θετικό πολιτικό
μήνυμα για το νέο, πρωτόγνωρο για την ήπειρο, εγχείρημα.

Η ΕΛΛΑΔΑ φιλοδοξεί να ενταχθεί κι αυτή στην ΟΝΕ τον Ιανουάριο του 2001,
έτσι ώστε τα ευρωνομίσματα να κυκλοφορήσουν και στη χώρα μας ταυτόχρονα με τις
άλλες χώρες, το 2002, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά χθες ο Κώστας Σημίτης.
Μιλώντας στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ, ο Πρωθυπουργούς υπογράμμισε ότι
είναι απαραίτητη η συνέχιση της ίδιας πολιτικής, «προκειμένου να πετύχουμε την
είσοδο της χώρας στην ΟΝΕ τον Ιανουάριο του 2001, δηλαδή πριν τεθούν σε
κυκλοφορία τα ευρωκέρματα και τα ευρωτραπεζογραμμάτια σε φυσική μορφή».

«ΑΣΤΕΙΟΤΗΤΕΣ»

Ταυτοχρόνως, ο κ. Κ. Σημίτης «έκλεισε» τη σεναριολογία περί υποτίμησης της
δραχμής το Σαββατοκύριακο, κάνοντας λόγο για «ανόητη φημολογία» και
«αστειότητες», που αποδίδονται σε κερδοσκοπικά παιχνίδια. Την εκτίμηση της
κυβέρνησης ότι η Ελλάδα θα ενταχθεί στην ΟΝΕ μέχρι το 2001 φαίνεται να
συμμερίζονται και οι διεθνείς αγορές, σύμφωνα με χθεσινό τηλεγράφημα του
πρακτορείου Ρώυτερ. Εμπειρογνώμονες της σουηδικής S-e-Banken, της Merrill
Lynch και της JP Morgan εκτιμούν ότι η Ελλάδα θα ενταχθεί προ του 2002 στην
ΟΝΕ ­ και κατά πάσα πιθανότητα προ των υπολοίπων τριών χωρών που μένουν τώρα
εκτός Νομισματικής Ένωσης. Οι ίδιοι παράγοντες, πάντως, αναγνωρίζουν ότι
μένοντας εκτός νυμφώνος σε αυτήν τη φάση, οι τέσσερις χώρες ενδέχεται να
απολέσουν την επιρροή τους στις ευρωπαϊκές οικονομικές υποθέσεις και να έλθουν
αντιμέτωπες με υψηλότερα επιτόκια και μείωση των ξένων επενδύσεων.

ΚΑΙ ΚΑΒΓΑΣ

Την ίδια στιγμή, η ιστορική Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν
στερείται προβλημάτων: «Δεν αποκλείεται οι φωνές των “15”, με πιο δυνατές
αυτές του Χέλμουτ Κολ και του Ζακ Σιράκ, να ακουστούν μέχρι κάτω στη rue de la
Loi», έλεγε πεπειραμένος διπλωμάτης, αναφερόμενος στην επικείμενη Σύνοδο
Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ΟΝΕ ­ και διευκρίνιζε πως όπως και να
έχει, ο… καβγάς δεν πρόκειται να θέσει αν αμφιβόλω τη γέννηση του ευρώ.

Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ

Κύριο αντικείμενο τής ­ πολλοστής στην ευρωπαϊκή ιστορία ­ γαλλογερμανικής
σύγκρουσης είναι το πρόσωπο που θα καταλάβει τη θέση του διοικητή της
πανίσχυρης από τη Δευτέρα Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η Βόννη ­ και μαζί με
αυτήν η πλειοψηφία των εταίρων ­ θεώρησε δεδομένο πως τη θέση θα πάρει ο
«εκλεκτός της», ο νυν πρόεδρος, του προπομπού της Τράπεζας, του Ευρωπαϊκού
Νομισματικού Ινστιτούτου, Βιμ Ντούισενμπεργκ ­ γνωστός απλά ως «Βιμ». Στο
παραπέντε, ωστόσο, το Παρίσι προέβαλε τη δική του υποψηφιότητα, αυτήν του
διοικητή της Γαλλικής Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν Κλοντ Τρισέ. Το θέμα πήγε από
αναβολή σε αναβολή και οι «15» δεν έχουν καταφέρει να το λύσουν. Σε περίπτωση,
μάλιστα, που η Σύνοδος του Σαββατοκύριακου δεν καταλήξει σε κάποιο συμβιβασμό,
η Ένωση θα βρεθεί στη δυσάρεστη θέση να ξεκινήσει το σημαντικότερο εγχείρημα
στην ιστορία της ­ την ΟΝΕ ­ με την αξιοπιστία της λαβωμένη ενώπιον αγορών και πολιτών.

Προσπάθειες συμβιβασμού έχουν ήδη γίνει, αλλά απέβησαν άκαρπες. Η πρόταση για
«μοίρασμα» της θητείας ­ τέσσερα χρόνια για τον Ολλανδό και τέσσερα για τον
Γάλλο ­ απερρίφθη από όλους σχεδόν, ενώ προσκρούει και στην ίδια τη Συνθήκη
του Μάαστριχτ, που αναφέρεται ρητώς σε οκτώ χρόνια. Δεν προχώρησαν επίσης
μέχρι σήμερα οι ιδέες για επιλογή ενός τρίτου προσώπου.

ΔΥΟ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ

Βάσει του προγράμματος, οι «15» πρόκειται το Σαββατοκύριακο να εγκρίνουν τις
δύο αποφάσεις για την έναρξη της ΟΝΕ: Η πρώτη αποτιμά τα επιτεύγματα τής κάθε
χώρας και συνιστά ποιες χώρες πρέπει να ενταχθούν στη Νομισματική Ένωση. Εδώ
δεν αναμένονται ιδιαίτερες εκπλήξεις ­ 11 χώρες θα ενταχθούν σε πρώτη φάση,
δύο χώρες (η Ελλάδα και η Σουηδία) δεν εντάσσονται διότι δεν πληρούν κάποια ή
όλα τα κριτήρια και δύο ακόμη χώρες (Βρετανία και Δανία) πληρούν μεν τα
κριτήρια, αλλά έχουν κατοχυρώσει το δικαίωμά τους, στη Συνθήκη του Μάαστριχτ,
να μην μετάσχουν στην ΟΝΕ. Η άλλη έκθεση αφορά το υπερβολικό έλλειμμα ­ όπου
θα διαπιστώνεται πως οι περισσότερες χώρες δεν έχουν πλέον πρόβλημα
ελλείμματος (η Ελλάδα δεν είναι ανάμεσα σε αυτές). Εδώ δεν αποκλείεται να
υπάρξουν τελικώς κάποιες σκληρές εκφράσεις για την Ιταλία και το Βέλγιο ­ τις
μόνες χώρες που εντάσσονται μεν στην ΟΝΕ, αλλά εξακολουθούν να έχουν
«προβληματικό» έλλειμμα.

«ΚΛΕΙΔΩΜΑ»

Το Σάββατο το βράδυ ­ προκειμένου να είναι και κλειστές οι χρηματαγορές ­ οι
υπουργοί Οικονομικών των «15» θα «κλειδώσουν» και τις ισοτιμίες των νομισμάτων
τους, δημιουργώντας το ευρώ. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ­ με την εξαίρεση του
δανέζικου και του ελληνικού νομίσματος ­ τα υπόλοιπα νομίσματα του ευρωπαϊκού
Μηχανισμού Συναλλαγματικών Ισοτιμιών θα καταργήσουν εντελώς τη διακύμανση του
«συν-πλην 15%» σε σχέση με τον μέσο όρο ­ και το 15% θα γίνει 0%. Βέβαια, το
πραγματικό «κλείδωμα» θα γίνει στις 31 Δεκεμβρίου ­ μέχρι τότε το ευρώ θα
δοκιμασθεί στις αγορές και θα κατακτήσει την ισοτιμία του έναντι του δολαρίου
και του γιέν. Μέχρι σήμερα, όλες οι ενδείξεις κατατείνουν σε ένα «κλείδωμα» το
οποίο δεν θα μεταβάλει ουσιαστικά τις υπάρχουσες ισοτιμίες ­ και ως εκ τούτου
υποστηρίζεται ότι δεν κινδυνεύει από πιέσεις ούτε η δραχμή. Όπως, όμως, λένε
οι πάντες στην Ευρώπη, «οι αγορές είναι αυτές που θα κρίνουν».

Στην «ιστορική» αυτή Σύνοδο Κορυφής, η Ελλάδα επιδιώκει να αποσπάσει και
κάποια εύσημα για τις προσπάθειές της στην κατεύθυνση της Σύγκλισης.
Διεκδικεί, επίσης, και κάποια δέσμευση για τη δική της μελλοντική ένταξη στην
ΟΝΕ ­ κάτι μάλλον δύσκολο, δεδομένου ότι η Ένωση σπανίως αναλαμβάνει
δεσμεύσεις που προκαταλαμβάνουν τις οικονομικές εξελίξεις.

Ο ΓΑΛΛΟΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ… καβγάς είναι για κάτι πολύ ευρύτερο της «ταμπακέρας» ­
όπου «ταμπακέρα» είναι ο διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Στην
πραγματικότητα Βόννη και Παρίσι συγκρούονται διότι έχουν διαφορετικό «όραμα»
για τη λειτουργία της ΟΝΕ στην πράξη: Η Γερμανία είναι ο υπέρμαχος της
αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας με οποιοδήποτε σχεδόν κόστος. Γι’ αυτό
άλλωστε επέβαλε ουσιαστικά στους εταίρους της το Σύμφωνο Σταθερότητας ­ μια
πολιτική συμφωνία των «15» πως μεσοπρόθεσμα επιδιώκουν τον ισοσκελισμό των
προϋπολογισμών των μελών της ΟΝΕ και θα επιβάλλουν πρόστιμα στα «κακά παιδιά».
Τώρα η Βόννη επιδιώκει να κάνει ακόμη πιο δύσκολα τα πράγματα για τους
απείθαρχους ­ θέλει η σύνοδος κορυφής των Βρυξελλών να βγάλει μια απόφαση που
θα υποχρεώνει τα κράτη, ακόμη κι αν τα πάνε καλύτερα από ό,τι προβλέπουν τα
προγράμματα σύγκλισής τους, το πλεόνασμά τους να το δίδουν υποχρεωτικά για την
μείωση του ελλείμματος, δηλαδή να καταργηθεί στην πράξη η δυνατότητα των
κρατών να κάνουν κοινωνική πολιτική ανάλογα με τις ανάγκες τους. Οι γερμανικές
αντιλήψεις έρχονται σε αντίθεση με τις γαλλικές θέσεις. Το Παρίσι, κυρίως μετά
την ανάληψη την εξουσίας από τον Λιονέλ Ζοσπέν, δεν έχει παραιτηθεί της ιδέας
του πως ενδεχομένως, αν τα πράγματα γίνουν αφόρητα στο μέτωπο της ανεργίας και
των εν γένει κοινωνικών προβλημάτων, η δημοσιονομική πολιτική της ΟΝΕ θα
μπορούσε να χαλαρώσει. Για το λόγο αυτό οι Γάλλοι ήδη επιδιώκουν έναν
ισχυρότερο και διευρυμένο ρόλο για το EURO-Χ, το άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών
Οικονομικών των 11 της ΟΝΕ, το οποίο υποτίθεται ότι θα έχει την πολιτική
εποπτεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. «Δεν μπορούμε να αφήσουμε τους
τραπεζίτες να αποφασίσουν για τις τύχες μας ερήμην μας», λένε οι Γάλλοι. Την
ίδια στιγμή πάντως το Παρίσι ­ μέσα από τον «καβγά» του για τον διοικητή της
Τράπεζας ­ επιδιώκει ενδεχομένως να πάρει «κάτι» που θα το αποζημιώνει για το
γεγονός ότι οι Γερμανοί έχουν το πάνω χέρι στην ΟΝΕ. Αυτό το «κάτι», όπως λένε
στους διαδρόμους των Βρυξελλών, θα μπορούσε να είναι η αναλόγου κύρους θέση
του εκπροσώπου της Ένωσης για την κοινή εξωτερική πολιτική. «Εάν εσείς έχετε
τα οικονομικά, εμείς πρέπει να έχουμε τα πολιτικά», λένε με ένα στόμα Λιονέλ
Ζοσπέν και Ζακ Σιράκ.