ΑΥΤΟΙ

… δεν πηγαίνει καλά, και οι αναλυτές ερίζουν μόνο για το αν η κρίση
επέρχεται ή έχει ήδη αρχίσει. Κατά την «Έκθεση Τανκάν» της Τράπεζας της
Ιαπωνίας «δεν είναι σαφές» σε ποιο στάδιο βρισκόμαστε. Θέμα ερμηνείας των
σημείων. Η «Υπηρεσία Επενδυτών Μούντυς» θεωρεί ότι «η κρίση δεν έχει ξεσπάσει
ακόμη αλλά πλησιάζει… και δεν έχουν ληφθεί καν τα αναγκαία διορθωτικά
μέτρα». Πρώτη φορά ύστερα από μισόν αιώνα αναπτυξιακής φρενίτιδας, οι Ιάπωνες
συλλαμβάνονται αμελείς, απορρυθμισμένοι. Το θαύμα τελειώνει, η οικονομία τους
δεν γεννά πια κέρδη ούτε θέσεις εργασίας ούτε αισιοδοξία.

… είναι όλοι στο κόκκινο: Η ανάπτυξη πέρυσι ήταν ένα θλιβερό 0,5%. Το ΑΕΠ
έπεσε 0,8%. Καταγράφεται ανεργία ­ που ήταν σχεδόν άγνωστη. Οι πωλήσεις Ι.Χ.
έπεσαν 20%. Κατηφορίζουν επίσης: η βιομηχανική παραγωγή, τα εταιρικά κέρδη, οι
οικογενειακές δαπάνες, οι μισθοί, οι επενδύσεις, η ζήτηση αγαθών, οι τιμές
χονδρικής. Μόνο ο πληθωρισμός συγκρατείται, αλλά προς τι; Ακόμα και ο σκληρός
έλεγχος των τιμών ελάχιστο νόημα έχει όταν η αγορά δεν κινείται. Πώς έφτασαν
σ’ αυτό το σημείο; Πού έσφαλαν οι ακούραστοι τερμίτες της Άπω Ανατολής, αυτοί
που ως τώρα έσπαζαν όλα τα ρεκόρ σε δουλειά, σε επινοητικότητα, σε κέρδη;

… του Ειρηνικού αποκάλεσαν μερικοί αναλυτές το υπερωκεάνιο Ιαπωνία.
Φορτωμένο με 130 εκατομμύρια ζωές, σε εμβαδόν μόλις 2,6 φορές αυτού της
Ελλάδας, πλέει προς τα παγόβουνα του κραχ. Τέσσερις τράπεζες κατέβασαν τα
ρολλά, άλλες τρεις ετοιμάζονται. «Φταίνε τα λάθη και τα παιχνίδια των
πολιτικών», αποφάνθηκε ο πρόεδρος της Σόνυ, Νορίο Όγκα. «Το μεγαλύτερο
πρόβλημα της ιαπωνικής οικονομίας βρίσκεται στο άρρωστο τραπεζικό της
σύστημα», λέει η έκθεση της Μούντυς. Το Τόκιο αγωνίστηκε να κρατήσει χαμηλά τα
επιτόκια και τις τιμές. Το κατάφερε, αλλά στο τέλος άρχισε να βουλιάζει η
εσωτερική αγορά. Ατυχή κρίνονται τώρα και τα μέτρα λιτότητας που εισήχθησαν
πέρυσι τέτοιον καιρό: γενναία περιστολή των δημοσίων δαπανών και επενδύσεων,
δρακόντειος ΦΠΑ, κατάργηση ελαφρύνσεων. Η οικονομία στέγνωσε. Άλλη συμφορά:
Χάθηκαν τα πρωτεία στους τομείς αιχμής, ηλεκτρονική και πληροφορική. Ο Μπιλ
Γκέητς, η Φίλιπς, ακόμα και οι Ινδοί και οι Κινέζοι, πέρασαν στην αντεπίθεση…

… ­ αν επέλθει ­ δεν θα είναι όπως εκείνο του Τιτανικού, το 1912. Θα είναι
τύπου 1929, όπως το κραχ της Νέας Υόρκης. Οι Ιάπωνες αναλυτές πιστεύουν ότι το
Τόκιο είχε αψηφήσει την παγκοσμιοποίηση. Τα τελευταία εφτά χρόνια ­ όσο κρατά
η παρακμή ­ λειτουργούσε με «τοπικό» πνεύμα, απέφευγε τις διεθνείς
συνεργασίες. Υποτιμούσε τους ανταγωνιστές αλλά και τους κανόνες χρηστής
διοίκησης. Ο νεπωτισμός και το ρουσφέτι απλώθηκαν στα υπουργεία και στις
τράπεζες ­ που έχουν ήδη άνοιγμα 600 δισ. δολλαρίων. Ο διεθνής διατραπεζικός
«χρυσός κανόνας του Κουκ» («Φύλαγε πάντοτε απόθεμα ίσο τουλάχιστον προς το 1/8
των υποχρεώσεών σου») παραβιάστηκε επανειλημμένα. Και άρχισε το ντόμινο. Κάθε
στεναγμός της Ιαπωνίας αναστατώνει τους γείτονες, ταράζει τις ΗΠΑ, αντηχεί
στην Ευρώπη. Μαζί με το Χρηματιστήριο του Τόκιο, κατρακυλούσαν την περασμένη
βδομάδα και αυτά του Χονγκ Κόγκ, των Φιλιππίνων, της Μαλαισίας και της
Σινγκαπούρης. Ταπεινά, οι Ασιάτες ηγέτες στη Διάσκεψη του Λονδίνου ζήτησαν τη
στήριξη της Δύσης. Οι 15 έδειξαν κατανόηση. Στις ΗΠΑ, η Τράπεζα Αποθεμάτων
ετοιμάζει ένα μικρό πακέτο βοήθειας. Βοήθα τον αντίπαλό σου για να τον έχεις.