ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Σαν παλιό σινεμά…

Η Ολυμπιακή Αεροπορία ήταν για τους σεναριογράφους του ελληνικού
κινηματογράφου της δεκαετίας του ’60 το nec plus ultra του εκσυγχρονισμού.

Πόσες ταινίες δεν ξεκίνησαν μ’ ένα πλάνο στο κοσμοπολίτικο αεροδρόμιο, την
αναγγελία μιας πτήσης από τα μεγάφωνα, έναν συγγενή να κατεβαίνει τη σκάλα
ενός τετρακινητήριου ή μια κόρη να επιστρέφει, με την Ολυμπιακή βεβαίως, από
τις σπουδές στο εξωτερικό;

Οι πέντε κύκλοι της Ολυμπιακής ήταν στο πανί του ελληνικού κινηματογράφου κάτι
σαν σήμα κατατεθέν μιας Ελλάδας μοντέρνας και εύπορης. Της Ελλάδας του ’60,
που ήθελε να πάρει τις αποστάσεις της από την Ελλάδα της λατέρνας, της
φτώχειας και του φιλότιμου, από την Ελλάδα των δύσκολων «φίφτις». Της Ελλάδας
που ήθελε να βγάλει την τραγιάσκα του Αυλωνίτη για να φορέσει το κομψό
σταυρωτό σακάκι του Κωνσταντάρα και να εγκαταλείψει το παλιό νεοκλασικό στην
Κολοκυνθούς για ένα τριάρι αντιπαροχής με δανέζικα έπιπλα στην Μαυρομματαίων.

Ήταν από τότε η παράξενη μοίρα της Ολυμπιακής να παράγει σύμβολα προς
κατανάλωση από την ελληνική βιομηχανία ονείρων. Άλλοτε στο πρόσωπο μιας Τζένης
Καρέζη να κατεβαίνει από τη σκάλα της Ολυμπιακής ως επιστρέφουσας από
επιτυχείς σπουδές στο εξωτερικό Σταχτοπούτας και άλλοτε στο πρόσωπο της
Δήμητρας Λιάνη στην ίδια σκάλα ως επιστρέφουσας από το Χέρφιλντ
Σταχτοπούτας-Πρώτης Κυρίας.

Είναι η ίδια αυτή μοίρα που κάνει τώρα, για άλλη μια φορά, τον εθνικό μας
αερομεταφορέα σύμβολο του «εκμοντερνισμού».

Όπως οι σεναριογράφοι του Φίνου χρησιμοποιούσαν τα αεροπλάνα της Ολυμπιακής ως
σύμβολα του μοντέρνου, έτσι και οι σεναριογράφοι του κυβερνώντος
εκσυγχρονισμού διάλεξαν την παραπαίουσα Ολυμπιακή ως πιλότο και σύμβολο των
αλλαγών που μας μέλλονται.

Ο πολιτικός λόγος διάλεξε κι αυτός τα φτερά της Ολυμπιακής για να μας
ταξιδέψει ­ αυτή τη φορά όχι στο πανί του σινεμά, μα στο γυαλί της τηλεόρασης
­ από μια Ελλάδα «παλιά» σε μια Ελλάδα «μοντέρνα». Εν προκειμένω: από την
Ελλάδα του κρατισμού και του κορπορατισμού, στην Ελλάδα της ΟΝΕ, του ευρώ και
των αγορών, από την Ελλάδα του κράτους-πατέρα, κινητοποιού και προστάτη,
ιδιοκτήτη και πελάτη, στην Ελλάδα των χρηματιστών δίχως σύνορα, από τον
διεφθαρμένο, πελατειακό κρατισμό της δεκαετίας του ’80, στον απαστράπτοντα και
αδιάφθορο ευρωπαϊσμό, κι από τις υπερχρεωμένες ΔΕΚΟ των ρετιρέ στις
μετοχοποιημένες και αποκρατικοποιημένες διαδόχους των.

Όπως στο σινεμά, βέβαια, έτσι και στην πολιτική, αυτοί οι συμβολισμοί
περισσότερο προβάλλουν επιθυμίες παρά αντανακλούν πραγματικότητες. Η Ελλάδα
που περίμενε στην πίστα της Ολυμπιακής την Καρέζη να γυρίσει από το εξωτερικό
δεν είχε και μεγάλη σχέση με την καθημερινή ζωή των ανθρώπων στην δεκαετία του
’60. Προέβαλλε, όμως, ένα κυρίαρχο ιδεολογικό πρότυπο. Ένα ιδεολογικό πρότυπο
προβάλλει επίσης και η επιλογή της Ολυμπιακής ως εικόνες-κλειδιά στο σενάριο
του συγκαιρινού μας εκσυγχρονισμού.

Μόνο που αλλιώς παράγονται τα όνειρα και τα πρότυπα στην σκοτεινή αίθουσα του
κινηματογράφου κι αλλιώς στον ολόφωτο και διάφανο κόσμο της πολιτικής.

Πολύ περισσότερο που το όνειρο του ’60 ήταν το όνειρο μιας καταναλωτικής
ευωχίας δίχως όρια, ενώ το όνειρο του ’90 μοιάζει να είναι η λιτότητα δίχως τέλος.

Τουτέστιν, για να κοινωνήσουν οι πολίτες του εκσυγχρονιστικού ονείρου, τα
φτερά της Ολυμπιακής δεν αρκούν. Χρειάζεται κάτι παραπάνω: αυτό που κάποτε
βαπτίστηκε ρεαλιστική ουτοπία ­ δηλαδή μια πειστική υπόσχεση ότι η αποδόμηση
του όντως αδιέξοδου κρατισμού της μεταπολίτευσης δεν γίνεται στο όνομα της
ελευθερίας της αγοράς απλώς, αλλά στο όνομα μιας νέας σχέσης οικονομίας και
πολιτικής, όπου η πολιτική με νέους τρόπους και από νέους δρόμους συνδυάζει
αγορά και αλληλεγγύη, οικονομική αποτελεσματικότητα και κοινωνική συνοχή,
διεθνή ανταγωνιστικότητα και προστασία των όντως αδυνάτων μέσω ενός κοινωνικού
κράτους που είναι αυτή τη φορά λιγότερο άδικο, πελατειακό και διεφθαρμένο από
εκείνο που εκμετρά το ζην.