Η επιλογή των εκπαιδευτικών

Η ΕΠΙΛΟΓΗ των εκπαιδευτικών που θα διδάξουν στα σχολεία δεν είναι απλά μια
σοβαρή υπόθεση. Έχει καθοριστική σημασία για την αγωγή των νέων και το μέλλον
του τόπου. Έτσι, οι συζητήσεις που γίνονται τον τελευταίο καιρό για τον τρόπο
διορισμού τους και κατανοητές είναι και θεμιτές.

Όλοι, νομίζω, συμφωνούμε ότι για την μετάδοση της γνώσης απαραίτητη προϋπόθεση
είναι η κατοχή αυτής της γνώσης και ακόμα ότι ο εκπαιδευτικός πρέπει να είναι
ενημερωμένος πάνω σε θέματα ψυχολογίας, παιδαγωγικής και διδακτικής μεθοδολογίας.

Τρία είναι τα κυριότερα θέματα πάνω στα οποία έχουν επικεντρωθεί οι συζητήσεις:

* Αν οι γνώσεις που αποκτούνται στο πανεπιστήμιο είναι αρκετές και επομένως
δεν χρειάζεται κανένας έλεγχος σε ό,τι αφορά την κατοχή του γνωστικού αντικειμένου.

* Αν στα πανεπιστήμια διδάσκονται θέματα παιδαγωγικών και διδακτικής των
μαθημάτων του σχολείου.

* Ο τρόπος διορισμού των εκπαιδευτικών.

Σε προηγούμενο άρθρο μου (εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» 19-2-98 «Η Επετηρίδα και οι
εξετάσεις») έγραφα: «Τα γνωστικά αντικείμενα που θα διδάξουν οι εκπαιδευτικοί,
καθώς και τα βασικά στοιχεία παιδαγωγικών και διδακτικής του αντικειμένου
έχουν διδαχτεί οι υποψήφιοι στα τμήματα από τα οποία αποφοίτησαν». Πάνω σ’
αυτό διατυπώθηκαν κάποιες αντίθετες απόψεις.

Ο κύριος Γεωργουσόπουλος (εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ», 3-3-98, «Η τάξη βγάζει δάσκαλο»)
βεβαιώνει κατηγορηματικά ότι «Διδακτική των μαθημάτων του εγκυκλίου
προγράμματος ουδείς ουδαμού εν Ελλάδι διδάσκει». Με εκπλήσσει αυτή του η
βεβαιότητα και τον παραπέμπω στους οδηγούς σπουδών των πανεπιστημίων που ο
ίδιος προσκομίζει ως ντοκουμέντα. Εκεί θα διαπιστώσει ότι σε όλα τα
προγράμματα σπουδών των μαθηματικών τμημάτων υπάρχουν μαθήματα Παιδαγωγικών
και Διδακτικής των Μαθηματικών.

Στο Μαθηματικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών υπάρχει και Τομέας Διδακτικής
των Μαθηματικών. Επίσης στα τμήματα φυσικών, φιλολογικών, θεολογικών μαθημάτων
διδάσκονται μαθήματα Ψυχολογίας, Παιδαγωγικής και Διδακτικής Μεθοδολογίας.

Π.χ. στον οδηγό σπουδών του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας του Πανεπιστημίου
Αθηνών, υπάρχουν τα μαθήματα: Παιδαγωγική – Διδακτική (Β’ εξάμηνο), Εισαγωγή
στην Ψυχολογία (Στ’ εξάμηνο) και Διδακτική του μαθήματος των Θρησκευτικών (Στ’ εξάμηνο).

Όμως, το κύριο θέμα δεν είναι αυτό. Με τη ραγδαία εξέλιξη των επιστημών και
των επιστημών της Αγωγής, οι γνώσεις που προσφέρονται στο πανεπιστήμιο πολύ
σύντομα ξεπερνιούνται. Δεν είναι δυνατόν ένας πτυχιούχος που αποφοίτησε πριν
από 15 χρόνια και ενδεχομένως δεν ασχολήθηκε όλο αυτό το διάστημα με την
επιστήμη του και με θέματα εκπαίδευσης να ανταποκριθεί σωστά στο έργο του
δασκάλου σήμερα. Επίσης, τα προγράμματα σπουδών στα σχολεία δεν είναι στατικά,
αλλά δυναμικά, που συνεχώς μεταβάλλονται. Έτσι, οι όποιες γνώσεις διδακτικής
του αντικειμένου που προσφέρονται στα πανεπιστήμια δεν είναι δυνατόν να είναι
προσαρμοσμένες στην ύλη των εγκυκλίων μαθημάτων των σχολείων μιας δεδομένης
χρονικής στιγμής.

Επομένως, για το διορισμό των εκπαιδευτικών είναι ανάγκη να ελέγχονται και η
κατοχή του γνωστικού αντικειμένου και οι γνώσεις πάνω σε θέματα Ψυχολογίας,
Παιδαγωγικής και Διδακτικής του αντικειμένου.

Συμφωνώ με την άποψη του κ. Γεωργουσόπουλου ότι «άλλο πράγμα ο φιλόσοφος, ο
γλωσσολόγος, ο αγγλομαθής και άλλο ο εκπαιδευτικός που θα διδάξει
Φιλοσοφία…» και ότι τα πανεπιστήμια πρέπει να διαμορφώσουν έτσι τα
προγράμματά τους, ώστε όποιος φοιτητής επιθυμεί να ασχοληθεί με την εκπαίδευση
να έχει τη δυνατότητα και την υποχρέωση να παρακολουθεί μαθήματα σχετικά με
την εκπαίδευση.

Αυτό θα βοηθούσε στη λύση του προβλήματος των διορισμών για τους μελλοντικούς
πτυχιούχους. Όμως το πρόβλημα είναι ότι υπάρχουν σήμερα χιλιάδες πτυχιούχοι
που περιμένουν να διοριστούν στην εκπαίδευση. Αυτή τη στιγμή η πολιτεία είναι
υποχρεωμένη να καθορίσει τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες θα επιλεγούν οι καταλληλότεροι.

Θεωρώ ότι είναι άμεση ανάγκη να λειτουργήσουν στα πανεπιστήμια διατμηματικά
προγράμματα ετήσιας διάρκειας, στα οποία θα εγγράφονται οι απόφοιτοι που
επιθυμούν να διοριστούν στην εκπαίδευση για να αποκτήσουν πιστοποιητικό
παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας και να ενημερωθούν πάνω στα νεώτερα
επιτεύγματα της επιστήμης τους.

Μέχρι όμως να ολοκληρωθούν αυτές οι διαδικασίες, ο διορισμός με αξιόπιστες και
αδιάβλητες εξετάσεις παραμένει η μόνη λύση.

Είναι αλήθεια ότι η ειδική φύση του εκπαιδευτικού επαγγέλματος προϋποθέτει ή
ζητεί και άλλες ιδιότητες, που δεν είναι δυνατό να διαπιστωθούν με εξετάσεις.
Για την παρούσα φάση όμως δεν υπάρχει άλλος τρόπος.

Σημείωση. Ο κ. Γεωργουσόπουλος δηλώνει ότι δεν γνωρίζει ούτε ένα διδακτορικό
που να επεξεργάστηκε προβλήματα διδακτικής των μαθημάτων της δευτεροβάθμιας
εκπαίδευσης.

Είμαι πρόθυμος, εφόσον το επιθυμεί, να του στείλω έναν εκτενή κατάλογο τέτοιων
διδακτορικών, που έχουν εκπονηθεί σε Τμήματα Μαθηματικών, Φυσικών Επιστημών,
καθώς και σε Τμήματα των Φιλοσοφικών Σχολών.

Ο Θ. Εξαρχάκος είναι καθηγητής Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο
Αθηνών, πρόεδρος του Παιδαγωγικού Τμήματος Δ.Ε.
του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.