ΑΥΤΟΙ

… τον κίνδυνο ανάφλεξης στο Κοσσυφοπέδιο, ο Μανουέλ Βάσκες Μονταλμπάν
δημοσίευσε στον ισπανικό Τύπο μια εκτίμησή του για τον σύγχρονο πόλεμο. Ως το
1945, γράφει, οι πόλεμοι απέβλεπαν στην απόκτηση εδαφών ή πρώτων υλών.
«Κατόπιν άρχισε ο Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος, με αντικείμενο την εξασφάλιση της
ηγεμονίας στο οικουμενικό σύστημα οργάνωσης της οικονομίας και της πολιτικής».
Το 1990, νέα αλλαγή: «Οι πόλεμοι έγιναν η έκφραση τοπικών διεκδικήσεων, με
κίνητρα “πολιτισμικά” ­ άσχετα αν, πάνω απ’ όλα, τους συντηρούσε η αχόρταγη
βιομηχανία όπλων». Κατά περίεργο τρόπο, όμως, η παγκοσμιοποίηση δεν ευνοεί
τους παγκόσμιους πολέμους.

… όπως αυτή του Κόσοβο απειλούν μόνο τους ντόπιους. Παραέξω, δεν έχουν
επιπτώσεις. «Στο Παγκόσμιο Χωριό, ο εμφύλιος ξεκινά πάντα με καταιγισμό
“πληροφοριών”. Γρήγορα, όμως, το κοινό βαριέται. Τα συνήθη κυρίαρχα μηνύματα,
λ.χ. τα σκορ των γηπέδων, ανακτούν το χαμένο έδαφος και οι λεπτομέρειες από το
μέτωπο καταντούν κουραστικές. Πριν από 20 ή 30 χρόνια, η απειλή πολέμου
προκαλούσε έξαψη γιατί αναγόταν στη μεγάλη αναμέτρηση μεταξύ Καλού και Κακού,
μεταξύ καπιταλισμού και κομμουνισμού. Σήμερα, ένας εμφύλιος είναι απλώς
υπόθεση “θεματικού πάρκου” των Μέσων Ενημέρωσης». Το Κόσοβο ανήκει στη
θεματολογία «Βαλκάνια», που τόσο πλουτίσθηκε από τις αιματοχυσίες μεταξύ
Σέρβων, Κροατών και Βοσνίων. «Οι ατυχείς Αλβανοί είναι και φτωχοί, πάμφτωχοι,
τόσο στο Κόσοβο όσο και στην ίδια την Αλβανία. Ο δικός τους πόλεμος θα ήταν
λιγότερο φωταγωγημένος, λιγότερο επικός, λιγότερο εξοπλισμένος από τους άλλους
της πρώην Γιουγκοσλαβίας». Μπορεί μάλιστα να μη βρεθούν ούτε καν διανοούμενοι
που να στήσουν δικαστήριο εγκληματιών πολέμου, προσθέτει ο Μ. «Οι
μεταμοντέρνοι εμφύλιοι είναι όλοι βρώμικοι, άγριοι και βλακώδεις. Όσο ακόμη
προλαβαίνουμε να ξεσκεπάσουμε αυτούς που θέλουν πόλεμο στο Κόσοβο, καλό θα
είναι να το κάνουμε ­ προτού παγκοσμιοποιηθεί η υπόθεση των ευθυνών και
αρχίσει η διάχυτη εγκληματικότητα να περιγράφεται ως ύψιστος ηρωισμός».

… είναι ο πιο θαρραλέος αντίπαλος του ισλαμικού φονταμενταλισμού στον
αραβικό κόσμο. Η τελευταία ταινία του, η «Μοίρα», που προβάλλεται στις
ευρωπαϊκές οθόνες, έχει ήρωα τον Αβερρόη, τον μεγάλο Άραβα φιλόσοφο,
μεταφραστή του Αριστοτέλη και κήρυκα της αμφιβολίας, που έζησε στην Ανδαλουσία
του 12ου αιώνα. Ο κακός δαίμονας του Αβερρόη ήταν ο χαλίφης Αλ Μανσούρ: Για να
ικανοποιήσει μια αίρεση φανατικών, διέταξε να καούν όλα τα έργα του φιλοσόφου.
Οι μαθητές του, όμως, δουλεύοντας σαν τρελοί, πρόλαβαν να τα αντιγράψουν πριν
ριχτούν στην πυρά, και έτσι το πνεύμα του «Άραβα Αριστοτέλη» διαδόθηκε παντού.
Ο μύθος δηλοί, προφανώς, ότι οι ιδέες δεν ηττώνται από τη βία, αλλά μόνο από
άλλες ιδέες.

…. αισθάνεται ίσως και ο Σ. Ο διασημότερος Άραβας σκηνοθέτης της Μέσης
Ανατολής δέχεται αδιάκοπα απειλές από τους φανατικούς μουσουλμάνους. Και ο
χαλίφης Μουμπάρακ, αντί να τον προστατεύσει τουλάχιστον στην ίδια την πατρίδα
του, την Αίγυπτο, απαγόρευσε τις ταινίες του Σ. Ας είναι καλά οι πειρατές:
εκατομμύρια κασέτες με τα 35 έργα του γνωστού σκηνοθέτη κυκλοφορούν σε όλη τη
Μέση Ανατολή, μεταφέροντας παντού την κοινωνική και θρησκευτική κριτική του.
«Οι φονταμενταλιστές είναι έμποροι της πίστης ­ λέει στο “Εσπρέσσο”. ­ Είναι
κοινό μυστικό: πληρώνουν τους νέους προσήλυτους. Πληρώνουν γυναίκες για να
φορούν το τσαντόρ. Και όλοι μαζί πληρώνονται από τη Σαουδική Αραβία».