Και γεωγραφική ανισότητα

Προνομιούχα σχολεία και μη προνομιούχα. Η διάκριση αυτή άλλοτε αφορά τον
τελείως διαφορετικό εξοπλισμό και την υποδομή, που μπορεί να έχουν σχολεία
μεταξύ τους και άλλες φορές δημιουργείται από τυχαία περιστατικά. Συχνά, όμως,
προέρχεται και από την ίδια την περιοχή, τη γειτονιά ή το προάστιο, της Αθήνας
όπου βρίσκεται το σχολείο. Τότε, φαινομενικά άσχετοι με το σχολείο
κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες κάνουν την εμφάνισή τους και γεννούν
διακρίσεις.

Όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση του 1ου Λυκείου Παπάγου και του 1ου
Γυμνασίου Ρέντη. Το πρώτο είναι ένα από τα σχολεία με τις περισσότερες
επιτυχίες στα ΑΕΙ, ενώ στο δεύτερο οι καθηγητές αγωνίζονται ολομόναχοι να
συγκρατήσουν τα παιδιά από την εγκατάλειψη του σχολείου.

ΣΤΟ ΕΥΡΥΧΩΡΟ σχολικό συγκρότημα, ακριβώς απέναντι από ένα άλσος, στη
διασταύρωση των οδών Κύπρου και Ιωνίας, στην περιοχή του Παπάγου, στεγάζονται
τρία δημόσια σχολεία: το 1ο Λύκειο Παπάγου, το 2ο Λύκειο Παπάγου και το 1ο
Γυμνάσιο Παπάγου. Σε πρώτη ματιά, ο επισκέπτης θα περνούσε το συγκρότημα για
ένα καλό ιδιωτικό σχολείο…

Χώροι αστραφτερά καθαροί, αίθουσες προσεγμένες και ευήλιες, γήπεδα πολλά.
Πέραν των εξωτερικών εντυπώσεων, το 1ο Λύκειο Παπάγου κατέχει τον ζηλευτό
«τίτλο» ενός σχολείου που έχει από τα μεγαλύτερα ποσοστά επιτυχίας μαθητών
στις Πανελλήνιες Γενικές Εξετάσεις. Πέρυσι ήρθε 33ο ως προς τις επιτυχίες
μαθητών του στις Πανελλήνιες Γενικές Εξετάσεις.

«Ναι, είναι αλήθεια πως το Λύκειό μας είναι πράγματι πολύ καλό» λέει ο
Δημήτρης Θεοδώρου, μαθητής της Γ’ Λυκείου του 1ου Λυκείου Παπάγου, καθώς
περιμένει, μπροστά από το σχολείο του, ταξί να φύγει, μαζί με τον συμμαθητή
και φίλο του Στέργιο Μικρούτσικο. «Ξεκίνησε αυτό ως Πρότυπο Σχολείο» συνεχίζει
ο Δημήτρης, «πρότυπο και ως προς τις εγκαταστάσεις αλλά και ως προς το επίπεδο
μαθημάτων. Τώρα… ε, καλό είναι. Και ο λυκειάρχης είναι καλός και
συνεννοήσιμος και οι περισσότεροι καθηγητές σωστοί είναι και το επίπεδο
μαθημάτων καλό. Απλά, δεν κάνουμε τίποτε το ιδιαίτερο ως προς τα μαθήματα,
όπως για παράδειγμα, να συμμετέχουμε σε κάποιο πρόγραμμα πληροφορικής. Αλλά,
όλα καλά είναι, γενικά. Ηρεμία υπάρχει, προβλήματα ναρκωτικών δεν έχουμε μέσα
στο σχολείο, όσο για βία ανάμεσα σε μας τους μαθητές, ούτε συζήτηση!».

Και τα αυξημένα ποσοστά επιτυχίας που έχει το Λύκειό τους στις Πανελλήνιες
Εξετάσεις πού τα αποδίδουν οι ίδιοι αυτοί μαθητές; «Κοιτάξτε, και οι καθηγητές
μας είναι καλοί αλλά και τα φροντιστήρια της περιοχής ­ κυρίως ­ είναι πολύ
καλά», λέει γελώντας ο Στέργιος, ο οποίος είναι υποψήφιος της Δ’ Δέσμης για
τις Πανελλήνιες Εξετάσεις. «Γενικά, πάντως, και η περιοχή που είναι αρκετά
καλή και έχει ορισμένα πλεονεκτήματα είναι ίσως που δίνει τον τόνο και κάνει
το σχολείο μας να είναι τόσο καλό».

ΣΤΗΝ περιοχή του Ρέντη, λίγο μετά την κεντρική πλατεία, βρίσκεται το 1ο
Γυμνάσιο, το οποίο συγκεντρώνει τα αρνητικά πρωτεία στη «διαρροή» μαθητών:
48,3% ­ η μεγαλύτερη στην Αθήνα ­ ήταν η εγκατάλειψη (το 1987-1992), σύμφωνα
με τα στοιχεία του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Οι καθηγητές του σχολείου μιλούν
για «εικονική» εγκατάλειψη, ωστόσο δεν είναι τυχαίο ότι η κοινωνική σύνθεση
της περιοχής αυτής, όπως και των άλλων που εμφανίζουν μεγάλη «διαρροή» (Αγ.
Βαρβάρα, Μενίδι, Κερατσίνι κ.λπ.), είναι τελείως διαφορετική εκείνη των
περιοχών με τις υψηλές επιτυχίες στα Δημόσια Λύκεια, όπως του Παπάγου, της
Φιλοθέης, των Βριλησσίων, του Μαρουσίου κ.ά. Εδώ, υπάρχουν πολλά παιδιά με
εντονότερα οικογενειακά και κοινωνικά προβλήματα, αλλά είναι εμφανής και η
μεγάλη προσπάθεια αναβάθμισης των σχολείων, παρ’ ότι η Πολιτεία δεν βοηθά.

Στο σιδηρόφρακτο σχολικό συγκρότημα στεγάζονται πλέον τρία σχολεία: το 1ο
Γυμνάσιο, το 1ο Λύκειο και το 2ο Γυμνάσιο Ρέντη. Χτυπώντας ένα ειδικό
κουδούνι, ο μοναδικός επιστάτης ανοίγει την κεντρική πόρτα. «Είναι θέμα
ασφάλειας…», λένε καθηγητές. Μέσα στο κτίριο επικρατεί η ίδια κατάσταση:
σιδηρόφρακτες πόρτες και, παντού, διπλές κλειδαριές…

«Εικονική είναι η εγκατάλειψη που αναφέρουν για το σχολείο μας», λέει
φιλόλογος του 1ου Γυμνασίου ­ ο μόνος από τους διδάσκοντες που δέχθηκε να
μιλήσει. «Πριν από δέκα χρόνια, το Γυμνάσιό μας είχε 16 τμήματα. Τώρα, έχει 10
τμήματα. Αυτή η ελάττωση του αριθμού των παιδιών δεν οφείλεται όμως στο ότι οι
μαθητές εγκαταλείπουν το σχολείο.

Απλούστατα, παλαιά, το σχολείο ήταν πρωινό-απογευματινό. Τώρα είναι μονάχα
πρωινό. Επίσης, πάμπολλες οικογένειες έχουν εγκαταλείψει ­ και συνέχεια
εγκαταλείπουν ­ την περιοχή του Ρέντη, για να πάνε κάπου καλύτερα. Και μαζί με
τους γονείς πάνε, φυσικά, και τα παιδιά».

Κοινή διαπίστωση όλων των διδασκόντων του 1ου Γυμνασίου Ρέντη φαίνεται να
είναι μία: «Η Πολιτεία μάς έχει ξεχάσει. Τόσο την περιοχή όσο και το σχολείο
μας. Το υπουργείο ποτέ δεν έχει σκύψει πάνω μας. Διαθέτουμε τα τυπικά
στοιχεία: υπολογιστές, μηχανοργάνωση, λοιπή υποδομή. Χρειαζόμαστε όμως
ουσιαστικότερη βοήθεια. Για παράδειγμα, συχνά έχουμε μεμονωμένες περιπτώσεις
παιδιών με πολύ άσχημη συμπεριφορά. Εκ των υστέρων, μαθαίνουμε ότι τα παιδιά
αυτά είναι κακοποιημένα ή προέρχονται από άσχημο οικογενειακό ή κοινωνικό
περιβάλλον. Η περιοχή, επειδή ακριβώς είναι υποβαθμισμένη, γεννά τέτοια
φαινόμενα. Εμείς οι καθηγητές, όμως, όσο μεράκι και διάθεση κι αν έχουμε, δεν
μπορούμε πάντα να τα αντιμετωπίζουμε αποτελεσματικά, όσο θα θέλαμε. Ουσιαστική
βοήθεια θα είχαμε από το υπουργείο, αν μας διέθετε κάποια κοινωνική λειτουργό,
αν φρόντιζε να επιβάλλεται ο νόμος που απαγορεύει την εγκατάλειψη του σχολείου
σε μαθητές Γυμνασίου. Τότε, όλα θα ήταν πολύ καλύτερα».