Εκλέκτορες για τον Πρόεδρο

Τέθηκε από το ΠΑΣΟΚ ­ και ψηφίστηκε ήδη κατά πλειοψηφία στην κοινοβουλευτική
Επιτροπή Αναθεώρησης ­ η πρόταση για αναθεώρηση του άρθρου 32 του Συντάγματος,
με στόχο την κατάργηση της προβλεπόμενης υποχρεωτικής διάλυσης της Βουλής κάθε
φορά που η τελευταία αδυνατεί να εκλέξει Πρόεδρο της Δημοκρατίας (ΠτΔ) με τις
ισχύουσες αυξημένες πλειοψηφίες (2/3 στις δύο πρώτες και 3/5, δηλαδή 180
ψήφους, στην τρίτη και τελευταία ψηφοφορία).

ΣΤΗΝ πρόταση αυτή ­ την οποία υποστήριξα στην Επιτροπή Αναθεώρησης ως ειδικός
εισηγητής της πλειοψηφίας ­ καταλήξαμε με το σκεπτικό ότι είναι θεσμικά
παράλογο να ανακόπτεται η ομαλή ροή του κοινοβουλευτικού μας πολιτεύματος ­ με
την πρόωρη αναγκαστική διάλυση της Βουλής, που έχει ωστόσο εκλεγεί κυρίαρχα
από τον λαό για τέσσερα ολόκληρα χρόνια ­ για μόνο τον λόγο ότι δεν κατέστη
δυνατή η συγκέντρωση του μαγικού αριθμού των 180 ψήφων, προκειμένου να εκλεγεί
ένα ατομικό πολιτειακό όργανο το οποίο, μολονότι κορυφαίο, δεν έχει κατά το
πολίτευμά μας καμιά ουσιαστική αρμοδιότητα. Όλες οι λαμπρές πράγματι εξουσίες
του είναι ηθελημένα τυπικές για να κρατηθεί ο ΠτΔ ανεύθυνος και να επωμισθεί
το σύνολο των ευθυνών της εκτελεστικής εξουσίας η υπεύθυνη κυβέρνηση.

Λάβαμε ακόμη υπόψη τις παρενέργειες που μπορεί να έχει η τεχνητή κάθε φορά
προσπάθεια εξασφάλισης των 180 βουλευτών (τα παραδείγματα του 1980 και του
1985 δεν περιποιούν ασφαλώς τιμή στα κοινοβουλευτικά μας ήθη), καθώς και τον
κίνδυνο αδόκητου πολλαπλασιασμού «προεδρικών» εκλογών συνεπεία ατυχημάτων στο
πρόσωπο του ΠτΔ ή, ακόμη, και αδικαιολόγητης ή σκόπιμης παραίτησής του.

Δεν μπορεί να είναι, τέλος, τυχαίο ότι σε καμία άλλη ανεπτυγμένη χώρα δεν
υπάρχει ανάλογη συνταγματική ρύθμιση.

Και μετά την προταθείσα και ψηφισθείσα ήδη στην επιτροπή αποδέσμευση ­ θα
τολμούσα να πω απεξάρτηση ­ της μη εκλογής ΠτΔ από τη διάλυση της Βουλής,
παραμένει φυσικά η ανάγκη αναζήτησης και θεσμοθέτησης άλλων τρόπων επίλυσης
του γόρδιου προβλήματος της εκλογής του ανώτατου άρχοντα της Δημοκρατίας μας.
Αυτό θα το κάμει αδέσμευτα και κυρίαρχα ο αναθεωρητικός νομοθέτης της επόμενης
Βουλής, με φαντασία, ευρηματικότητα και ευρύτερες συναινέσεις.

Ποιες θα μπορούσαν άραγε να είναι οι πιθανές μελλοντικές ρυθμίσεις, ανάμεσα
στις οποίες θα γίνει η τελική επιλογή από την αναθεωρητική Βουλή;

α) Η άποψη που είχε δημόσια προβληθεί ήταν η μείωση του απαιτούμενου ελάχιστου
αριθμού ψήφων στο επίπεδο της απόλυτης πλειοψηφίας.

Η ρύθμιση αυτή ­ η οποία είναι ασφαλώς παραδεκτή, αφού 151 βουλευτές αρκούν
για να στηρίξουν και νομιμοποιήσουν στην άσκηση της εξουσίας την κυβέρνηση που
έχει πολλαπλάσιες ουσιαστικές αρμοδιότητες σε σύγκριση με τον ΠτΔ ­ δεν είναι
ωστόσο, κατά τη δική μου γνώμη, η καλύτερη δυνατή. Και τούτο γιατί εάν η
κυβέρνηση, που έχει τους 151, γνωρίζει ότι με αυτόν τον αριθμό μπορεί να
επιβάλει ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας όποιον εκείνη νομίζει, τότε δεν θα έχει
κανένα λόγο να αναζητήσει πρόσωπο δυνάμενο να επιτύχει μείζονα αποδοχή και
ευρύτερες συναινέσεις. Και, βεβαίως, θα δοθεί η εντύπωση ­ και στην πολιτική
το φαινόμενο έχει ίση αξία με την ουσία ­ ότι πρόκειται για κομματικό Πρόεδρο,
ο οποίος για τον λόγο αυτό θα δυσχερανθεί στην άσκηση του υπερκομματικού
ρυθμιστικού του ρόλου ως ανωτάτου άρχοντος.

β) Υποστηρίχθηκε ακόμη η προσφυγή στον λαό, έτσι ώστε το εκλογικό σώμα να
προβεί στην τελική επιλογή μεταξύ των δύο υποψηφίων στους οποίους ακάρπως θα
έχει καταλήξει η διαδικασία της Βουλής. Κατά την άποψή μου, η μέθοδος αυτή με
την οποία λύνεται το πρόβλημα διατήρησης και της Βουλής και του κύρους του
ΠτΔ, παρουσιάζει μεγάλα μειονεκτήματα:

* Η οργάνωση λαϊκής εκλογής θα αναγκάσει τους δύο υποψηφίους να δώσουν
συνεντεύξεις, ενδεχομένως να μετάσχουν σε λαϊκές εκδηλώσεις και συγκεντρώσεις.
Τελικά, θέλοντας και μη, η δυναμική της λαϊκής εκλογής θα τους αναμείξει στις
κομματικές διαμάχες και θα τους αφαιρέσει την αίγλη του υπερκομματικού
ρυθμιστή του πολιτεύματος.

* Η νωπή και μαζική λαϊκή εντολή θα αποτελέσει επικίνδυνο πειρασμό ανάμειξης
του ΠτΔ στη διακυβέρνηση της χώρας και την πολιτική.

* Η προεκλογική εκστρατεία και η εκλογή, με την αναπόφευκτη αρρυθμία στην
οικονομία και τη ζωή της κοινωνίας, θα έχουν εκ των πραγμάτων κόστος
δυσανάλογο με τις πραγματικές εξουσίες του ΠτΔ.

γ) Για να αποφευχθούν τα μειονεκτήματα των δύο αυτών ρυθμίσεων, υποστήριξα
στην Επιτροπή Αναθεώρησης στις 25.11.1997 ­ και προηγουμένως στο διευρυμένο
ΚΤΕ του ΠΑΣΟΚ ­ την «αιρετική» προσωπική μου πρόταση για εκλογή του ΠτΔ από
ένα ειδικό εκλεκτορικό Σώμα που θα συγκαλείται σε μία εβδομάδα από την άκαρπη
προσπάθεια συγκέντρωσης των 180 ψήφων στη Βουλή και θα εκλέγει τον ΠτΔ μεταξύ
των δύο τελικών υποψηφίων της κοινοβουλευτικής διαδικασίας.

Το Σώμα αυτό θα πρέπει ­ κατά την πρότασή μου, που υιοθέτησε από την πρώτη
στιγμή ο υπουργός Δικαιοσύνης, καθώς και πολλοί άλλοι συνάδελφοι και
σημαντικοί καθηγητές πανεπιστημίου ­ να απαρτίζεται από τους 300 βουλευτές,
τους 25 ευρωβουλευτές, τους 54 νομάρχες και 221 δημάρχους των μεγαλυτέρων σε
αριθμό δημοτών πόλεων, δηλαδή από 600 εκλέκτορες που έχουν όλοι προέλθει από
καθολική ψηφοφορία σε πανελλήνιο ή τοπικό επίπεδο. Έτσι, ο ΠτΔ θα εκλεγεί από
αυξημένης αντιπροσωπευτικότητας όργανο και χωρίς τον παραμικρό κλυδωνισμό του
πολιτικού μας βίου.

Σημειώνεται ότι από ανάλογο εκλεκτορικό Σώμα εκλέκτηκε το 1958 ο Ντε Γκωλ,
Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας. Και ακόμη, ότι τον Πρόεδρο της Ιταλικής
Δημοκρατίας εκλέγει ­ και μάλιστα από την αρχή ­ εκλεκτορικό Σώμα, στο οποίο
μετέχουν οι βουλευτές, οι γερουσιαστές και κάποιοι αιρετοί εκπρόσωποι των
Περιφερειών (που αποτελούν τον 3ο βαθμό Τ.Α. στη γειτονική χώρα).

Ο Χρήστος Ροκόφυλλος είναι βουλευτής, πρώην υπουργός.