Ευρώ για έντεκα

Το ευρώ. Από 1ης Ιανουαρίου 1999 αρχίζει η εφαρμογή του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος

Ο αγώνας δρόμου για το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα υποχρέωσε τις ευρωπαϊκές χώρες
να υποβάλουν τα δημόσια οικονομικά τους σε μία επίπονη εξαγνιστική διαδικασία.
Μετά το Καθαρτήριο του Μάαστριχτ, ορατός είναι τώρα ο παράδεισος του ευρώ. Τα
δημοσιονομικά αμαρτήματα ανήκουν πια στο παρελθόν. Όμως, πόση διάρκεια θα έχει
αυτή η πειθαρχία;

Η ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ εντός της οποίας έπρεπε να υποβάλουν στο Ευρωπαϊκό Γραφείο
Στατιστικής Eurostat τα βασικά οικονομικά τους στοιχεία οι χώρες που θέλουν να
ενταχθούν στο ευρώ, έληξε χθες. Και 11 από τις 15 χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής
Ένωσης φαίνεται να πέρασαν τις εξετάσεις. Αυστρία, Βέλγιο, Φινλανδία, Γαλλία,
Γερμανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Πορτογαλία και Ισπανία
μπορούν να ενταχθούν στην πρώτη φάση του ευρώ. Η επικύρωση της ένταξής τους θα
γίνει σε ειδική σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις 2 Μαΐου.

Τα στοιχεία που κατατέθηκαν στο Eurostat δείχνουν εντυπωσιακά αποτελέσματα
όσον αφορά τον έλεγχο του δημόσιου δανεισμού και του πληθωρισμού, ιδιαίτερα
στις χώρες τις Νότιας Ευρώπης, που κατά παράδοση μαστίζονταν από υψηλά
ελλείμματα. Ακόμη και η Ελλάδα κατάφερε να περιορίσει το δημόσιο έλλειμμα από
7,5% το 1996 σε 4% το 1997, με στόχο το 2,4% για το 1998. Πιο εντυπωσιακό
μοιάζει το επίτευγμα της Ιταλίας, που μέσα σε τέσσερα χρόνια μπόρεσε να
μειώσει το δημόσιο έλλειμμα από 10% σε 2,7%.

ΟΙ ΣΚΕΠΤΙΚΙΣΤΕΣ

Όπως συμβαίνει συνήθως, αυτή την ειδυλλιακή εικόνα έρχονται να χαλάσουν οι
σκεπτικιστές. Ήδη καταγγέλλουν όλα αυτά τα ρόδινα οικονομικά δεδομένα ως
τεχνητά, που προήλθαν από ειδικούς φόρους, εφάπαξ εισφορές ή λογιστικά κόλπα.
Είναι αλήθεια ότι πέρυσι η Ιταλία επέβαλε εφάπαξ «ευρωφόρο», που υποσχέθηκε να
επιστρέψει στους πολίτες της το 1999. Και η Γερμανία «έσβησε» 0,2% του
ελλείμματός της, αφαιρώντας το χρέος των νοσοκομείων από τον λογαριασμό του
δημόσιου τομέα.

Η απαστράπτουσα εικόνα των δημοσίων ελλειμμάτων θολώνει κάπως όταν έρχεται
κανείς στο κριτήριο του χρέους. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ δεν επιτρέπει να
ξεπερνάει το 60% του ΑΕΠ. Και όμως, στην Ιταλία και το Βέλγιο είναι υπερδιπλάσιο.

Πάντως, εκεί που οι σκεπτικιστές συγκεντρώνουν τα πυρά τους είναι η ουσία της
σύγκλισης: κατά πόσον θα αποδειχθεί πραγματική και πόσο θα διαρκέσει; Από την
Ολλανδία και τη Γερμανία ήδη εκφράζονται οι πρώτες ανησυχίες, κυρίως για τις
χώρες της λεγόμενης «μεσογειακής λέσχης». Τώρα που εξασφάλισαν, λένε, την
είσοδό τους στην πρώτη φάση του ευρώ, μπορεί να χαλαρώσουν και να ξαναγυρίσουν
στις παλιές κακές συνήθειές τους. Βέβαια, ο γαλλογερμανικός ευρωπαϊκός πυρήνας
φρόντισε πέρυσι γι’ αυτό με το «σύμφωνο σταθερότητας» που απαγορεύει στο
διηνεκές την υπέρβαση του ορίου του 3% στο δημόσιο έλλειμμα επί ποινή
προστίμου. Όμως, αυτό δεν φαίνεται να καθησυχάζει περισσότερο τον Γερμανό
υπουργό Οικονομικών Τέο Βάιγκελ, που τον απασχολεί ιδιαίτερα η ικανότητα της
Ιταλίας να κρατηθεί στον δρόμο της αρετής και στο μέλλον. «Υπάρχουν ακόμη
πολλά ζητήματα ανοιχτά», λέει ο Γερμανός υπουργός σε συνέντευξή του στο
περιοδικό «Σπίγκελ». «Για παράδειγμα, πόσες από αυτές τις δημοσιονομικές
βελτιώσεις οφείλονται σε ειδικά μέτρα και πόση θα είναι η διάρκειά τους;».

ΥΠΟΣΤΑΣΗ στις ανησυχίες του Βάιγκελ ήρθε να δώσει μία δήλωση του ηγέτη της
Κομμουνιστικής Επανίδρυσης, την περασμένη Πέμπτη. Ο Φάουστο Μπερτινότι
προανήγγειλε ότι η κυβέρνηση Πρόντι θα έχει να αντιμετωπίσει ένα κρίσιμο
τρίμηνο, μετά την ανακοίνωση της απόφασης για τις χώρες που θα ενταχθούν στο
κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα.

Όταν πια οι χώρες θα έχουν επιλεγεί, τα συνδικάτα και τα πολιτικά κόμματα θα
πάρουν μια βαθιά ανάσα ανακούφισης. Αυτός είναι ο μεγάλος κίνδυνος, λένε οι
σκεπτικιστές. Γιατί τότε, ύστερα από τόσα χρόνια ευρωλιτότητας, μπορεί να
ξαναθυμηθούν τα αιτήματά τους για αύξηση των δημοσίων δαπανών και των αμοιβών
στον δημόσιο τομέα.