ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κόσμε χρυσέ!

Η οικονομική μας πολιτική καθορίζεται από ένα στόχο: «να πιάσουμε» τα κριτήρια
του Μάαστριχτ! Αυτό συνεπάγεται καθήλωση των μισθών και των ημερομισθίων (2,2
εκατ. Έλληνες ζουν με μέσο εισόδημα 67.940 δρχ.), σκληρή δραχμή που άμεσα
πλήττει τους μισθωτούς και έμμεσα τους μικρομεσαίους, στασιμότητα της
οικονομίας και, εν τέλει, υπονόμευση της ίδιας της φετιχοποιημένης
(καπιταλιστικής) ανάπτυξης.

Γιατί όλα αυτά; Για να μπούμε στην Ευρώπη! Και γιατί να μπούμε στην Ευρώπη;
Επειδή έτσι μπαίνουμε σε μια αγορά εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων, και
θωρακιζόμαστε από τον διεθνή ανταγωνισμό! Ωραία! Αλλά η Ευρώπη έχει 20
εκατομμύρια ανέργους, δεκάδες εκατομμύρια κάτω από το όριο φτώχειας, βρίσκεται
σε ηθική, πολιτισμική και υπαρξιακή κρίση, συνταράσσεται από απεργίες,
διαδηλώσεις και εξεγέρσεις (θυμηθείτε τι γίνεται στις δύο πλούσιες χώρες,
Γαλλία και Γερμανία). Γιατί όμως η πλούσια Ευρώπη ζει αυτή την πρωτοφανή
αντίθεση φτώχειας και πλούτου; Επειδή πρέπει να ενωθεί, και για να ενωθεί
πρέπει και αυτή να πιάσει τα δρακόντεια κριτήρια του Μάαστριχτ! Αλλά γιατί να
ενωθεί αν πρόκειται να πληρώσουν οι λαοί της τέτοιο αντάλλαγμα; Η απάντηση
είναι προφανής: πρέπει να ενωθεί για να αντιμετωπίσει ενωμένη τον ανταγωνισμό
των δύο άλλων μητροπόλεων του καπιταλισμού: των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας και ­
οσονούπω ­ των τίγρεων της Ανατολής, που επί του παρόντος πάσχουν από ασιατική γρίπη!

Και πάλι ωραία! Αλλά γιατί Ευρώπη εναντίον ΗΠΑ, ΗΠΑ εναντίον Ευρώπης, Ευρώπη
εναντίον Ιαπωνίας, ΗΠΑ εναντίον Ιαπωνίας και το αντίστροφο; Γιατί αυτή η
γενικευμένη βαρβαρότητα και παράνοια;

Παράνοια; Λάθος! Σκληρή, άτεγκτη, ψυχρή, αδυσώπητη λογική του καπιταλισμού.
Πώς και γιατί φτάσαμε λοιπόν στον γενικευμένο οικονομικό πόλεμο, που
συνεπάγεται για την ώρα μόνο τοπικούς πολέμους; Κάποτε οι άνθρωποι παρήγαγαν
αγαθά – αξίες χρήσης, όπως λεν οι οικονομολόγοι. Σήμερα παράγουν εμπορεύματα.
Αλλά τα εμπορεύματα πρέπει να πουληθούν. Και για να πουληθούν πρέπει να βρουν αγορές.

Εδώ ξεμυτίζει η αντίφαση: με τη σημερινή αναπτυγμένη τεχνολογία, η ανθρωπότητα
θα μπορούσε να παράγει τόσα αγαθά ώστε να εξασφαλίσει ένα αξιοπρεπές βιοτικό
επίπεδο για ολόκληρο τον πληθυσμό του πλανήτη. Αλλά σκοπός της σημερινής
γενικευμένης εμπορευματικής παραγωγής δεν είναι αυτός. Σκοπός της είναι το
κέρδος, που προέρχεται από την υπεραξία (την απλήρωτη εργατική δύναμη) που
δημιουργείται στον χώρο της παραγωγής.

Η περίοδος των κυκλικών (περιοδικών) κρίσεων ανήκει στο παρελθόν. Η σημερινή
κρίση είναι παγκόσμια, δεν αφορά μόνο τις «αναπτυγμένες» χώρες. Δεν είναι
περιοδική αλλά μόνιμη. Δεν οδηγεί σε εκρήξεις ­ είναι έρπουσα, με εξάρσεις και
υφέσεις. Το ανεξέλεγκτο, κυρίαρχο και παρασιτικό χρηματιστικό κεφάλαιο,
προκαλεί με τη σειρά του κρίσεις που συγκλονίζουν την παγκοσμιοποιημένη
οικονομία του καπιταλισμού. Αυτές τις ημέρες ζούμε μια τέτοια έξαρση, που
άρχισε από τα Χρηματιστήρια της Άπω Ανατολής και εξαπλώθηκε σαν σεισμικό κύμα
σ’ ολόκληρο σχεδόν τον πλανήτη.

Οικονομία στην υπηρεσία του κέρδους! Αυτό συνεπάγεται: τη φθορά των δύο
μόνιμων πηγών του πλούτου, της γης και της εργατικής δύναμης, ανεργία και
φτώχεια στις «αναπτυγμένες» χώρες. Καταλήστευση των πρώτων υλών, της εργατικής
δύναμης και του πλούτου του λεγόμενου Τρίτου κόσμου. Κατασπατάληση και
εξάντληση των φυσικών αποθεμάτων. Μόλυνση της ατμόσφαιρας, της λιθόσφαιρας και
της υδρόσφαιρας. Πόλεις της μόλυνσης, του εγκλήματος και της μοναξιάς.

Η ανθρωπότητα έχει εισέλθει σε μία νέα περίοδο μετα-νεωτερικής βαρβαρότητας. Η
πορεία της μοιάζει σαν ένα τυφλό γλίστρημα σε μια καθοδική έλικα. Τι θα
απογίνει ένας πολιτισμός στηριγμένος στο πετρέλαιο όταν αυτό θα τείνει να
τελειώσει; Ο πόλεμος του Κόλπου έχει δώσει ήδη την απάντηση. Ο
παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός αγγίζει ήδη τα ιστορικά του όρια και τείνει να
παρασύρει την ανθρωπότητα σε μια ολοκληρωτική καταστροφή. Θυσία στον νέο Μολώχ
της «ανάπτυξης».

Η ανθρωπότητα θα επιβιώσει μόνον αν στον «διεθνισμό» του κεφαλαίου αντιταχθεί
ο διεθνισμός των εργαζομένων. Αν η παραγωγή ξαναγίνει παραγωγή αγαθών για τις
ουσιαστικές ανάγκες των ανθρώπων. Σοσιαλισμός στην εποχή της χολέρας; Είναι
και αυτή μία δυνατότητα! Εν τω μεταξύ εμείς στήσαμε το υψηλότερο δέντρο της
Ευρώπης και προβληματιζόμαστε μεταξύ Αβραμόπουλου και Δαμανάκη!

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.