ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Έμποροι ψευδαισθήσεων

Επαγγελματικές αρχές. «Όσο δεν κυκλοφορούν πλαστά ευρώ, εγώ στο ενιαίο νόμισμα δεν πιστεύω» (του Αλτάν, από το «Εσπρέσσο»)

Παλιότερα, όσοι τολμούσαν να ασκήσουν κριτική στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο
και την Παγκόσμια Τράπεζα χαρακτηρίζονταν «εξτρεμιστές της Αριστεράς». Έκτοτε
οι επικριτές έχουν πολλαπλασιαστεί επικίνδυνα.

«ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ Νομισματικό Ταμείο μοίρασε και στην πρόσφατη ασιατική κρίση τα
κλασικά του φάρμακα: λιτότητα και μεγάλη άνοδος των επιτοκίων. Τα φάρμακα όμως
είναι χειρότερα από την αρρώστια, αφού μετατρέπουν έναν απλό πανικό των
τραπεζών σε ύφεση καταστρεπτική για τις οικονομίες αυτές». Η εκτίμηση αυτή δεν
ανήκει σε κανένα βετεράνο αμφισβητία της καθεστηκυίας τάξης, αλλά στον άνθρωπο
που είχε κληθεί στο παρελθόν να σώσει τη Ρωσία, τον πολύ Τζέφρυ Σακς, υπεύθυνο
σήμερα του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Ανάπτυξης. Μα δεν είναι ο μόνος έγκυρος
οικονομολόγος που επιτίθεται σήμερα κατά της ασιατικής πολιτικής του ΔΝΤ και
του διευθυντή του Μισέλ Καμντεσύ. «Αντί να σπρώχνουν αυτές τις χώρες στην
ύφεση και να προβάλλουν απαιτήσεις που περιπλέκουν την κατάσταση, θα έπρεπε να
αναζητήσουν τα αίτια της κρίσης», έγραφε πρόσφατα στην «Ουώλ Στρητ Τζέρναλ» ο
Τζόζεφ Στίγκλιτς, επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας και πρώην
σύμβουλος του Μπιλ Κλίντον.

Παρ’ όλο που το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο διέθεσε πάνω από 100 δισεκατομμύρια
δολάρια (το ένα τρίτο των οποίων προερχόταν απευθείας από τα ταμεία του) για
να «βοηθήσει» τη Νότια Κορέα, την Ινδονησία και την Ταϊλάνδη, τα αποτελέσματα
δεν ήταν τα αναμενόμενα. Η εξάπλωση της κρίσης δεν απετράπη, η έξοδος των
κεφαλαίων δεν σταμάτησε, η εμπιστοσύνη δεν αποκαταστάθηκε, τα νομίσματα δεν
σταθεροποιήθηκαν. Οι επικρίσεις και οι επιθέσεις δεν άργησαν να εκδηλωθούν.
Και προέρχονταν από δύο στρατόπεδα. Οι πρώτοι χαρακτηρίζουν το ΔΝΤ
«νεο-ιμπεριαλιστή χωροφύλακα» και το κατηγορούν ότι με τις συνταγές του
(μείωση των κυβερνητικών δαπανών, αύξηση των επιτοκίων, μείωση του χρέους)
παίζει το παιγνίδι των πλούσιων δυτικών μελών του. Η Κορέα και η Ινδονησία,
λένε, δεν πάσχουν από υπέρμετρες κυβερνητικές δαπάνες αλλά από την υπερχρέωση
του ιδιωτικού τομέα και οι θυσίες που καλούνται να κάνουν οι πληθυσμοί τους θα
οδηγήσουν αργά ή γρήγορα σε κοινωνική έκρηξη.

Οι νεοφιλελεύθεροι, από την άλλη πλευρά, κατηγορούν το Ταμείο ότι διαταράσσει
με τις παρεμβάσεις του τη λειτουργία των αγορών. Με το στρατόπεδο αυτό, γράφει
η «Λιμπερασιόν», έχει συμμαχήσει παραδόξως και η Αριστερά, που επισημαίνει ότι
η χρηματοδότηση των προγραμμάτων «σωτηρίας» του Τρίτου Κόσμου από τους
φορολογουμένους γλιτώνει συχνά τους επενδυτές από τη χρεοκοπία.

Για τους «εμπόρους ψευδαισθήσεων» μιλάει και η Κάθριν Κώφιλντ στο ομώνυμο
βιβλίο της («Masters of Illusion») που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις
Macmillan. Η συγγραφέας αναφέρεται εδώ στην Παγκόσμια Τράπεζα, έναν οργανισμό
με τεράστια δύναμη και προνόμια χάρις στην παντελή έλλειψη δημοσίου ελέγχου.
Έναν οργανισμό ­ γράφει ­ που με τα πολυετή πειράματά του για τη μείωση της
φτώχειας έχει καταστρέψει εκατομμύρια ανθρώπινες ζωές και τεράστιες εκτάσεις
δασών, εδαφών, ακτών και ποταμών. Έναν οργανισμό που πουλάει ανάπτυξη αλλά
παράγει φτώχεια.