Θύελλα για τα πανωτόκια

Στον αέρα τινάζει το καθεστώς των τραπεζικών πανωτοκίων ο Άρειος Πάγος,
προκαλώντας θύελλα στο τραπεζικό σύστημα, που καλείται τώρα να αντιμετωπίσει
χιλιάδες αγωγές από υπερχρεωμένους δανειολήπτες, οι οποίοι απαιτούν την
επιστροφή δεκάδων δισεκατομμυρίων δραχμών.

ΚΑΝΟΝΤΑΣ στροφή 180 μοιρών, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου ανέτρεψε χθες τη
νομολογία της, κρίνοντας ότι ο μονομερής ανατοκισμός που μπορούν να επιβάλουν
από το 1980 οι Τράπεζες, χωρίς χρονικούς ή άλλους περιορισμούς, είναι
παράνομος. Και, με μεγάλη πλειοψηφία, αποφαίνεται ότι τόκος στους
καθυστερούμενους τόκους μπορεί να επιβληθεί μόνον αν υπάρχει ρητή συμφωνία
ανάμεσα στα συμβαλλόμενα μέρη μιας δανειοδότησης (Τράπεζες και δανειολήπτες),
ως προς το ύψος και τον χρόνο κατά τον οποίο θα αρχίσει να «τρέχει» ο ανατοκισμός.

Με τη νέα απόφασή της, η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου ανοίγει τον δρόμο
για την υποβολή σωρείας προσφυγών από την πλευρά δανειοληπτών που έχουν
καταβάλει υπέρογκα ποσά λόγω των πανωτοκίων που επέβαλαν μονομερώς οι
Τράπεζες, ενώ καθίστανται μετέωρες όλες οι σχετικές απαιτήσεις που υπάρχουν
από τα πιστωτικά ιδρύματα, ερήμην των δανειζόμενων.

Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου κατά τη χθεσινή διάσκεψή της υιοθέτησε με
πλειοψηφία 15-5 την εισήγηση κατά των πανωτοκίων, όπως ισχύουν σήμερα, που
είχε υποβάλει ο αρεοπαγίτης Εμμ. Αντωνίου και την πρόταση του εισαγγελέα του
Ανωτάτου Δικαστηρίου Παν. Δημόπουλου. Και δέχθηκε ότι το σημερινό καθεστώς
ανατοκισμού «είναι επικίνδυνο για τον οφειλέτη που είναι το ασθενέστερο μέρος
στην οικονομική συναλλαγή, με μία Τράπεζα και οδηγεί σε υπερχρέωση και
καταδυνάστευσή του…».

Με την απόφαση, με την οποία συντάχθηκε και ο πρόεδρος του Αρείου Πάγου Στέφ.
Ματθίας και η οποία είναι πιθανόν να δημοσιευθεί έως το τέλος Ιανουρίου,
κρίνεται παράνομη η απόφαση της Νομισματικής Επιτροπής της Τραπέζης της
Ελλάδος 289/80, που παρείχε τη δυνατότητα στις Τράπεζες να προχωρούν σε
ανατοκισμό μονομερώς ακόμη και από την πρώτη ημέρα καθυστέρησης στην καταβολή
των τόκων. Η επίμαχη απόφαση της Νομισματικής Επιτροπής είχε κριθεί νόμιμη το
1988 από την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, αλλά το ίδιο δικαστήριο με την νέα
απόφασή του σημειώνει ότι ο ανατοκισμός «έτσι όπως ερμηνεύθηκε και εφαρμόσθηκε
από τις Τράπεζες δημιούργησε σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα».

Ουσιαστικά, η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου οδηγεί σε επιστροφή στο
καθεστώς που ίσχυε προ του 1980 για τον ανατοκισμό (βάσει του άρθρου 296 του
Αστικού Κώδικα) και παρείχε τη δυνατότητα στις Τράπεζες να επιβάλουν πανωτόκια μόνον:

* Όταν υπάρχει ρητή συμφωνία ανάμεσα στην Τράπεζα και τον δανειολήπτη για τον
ανατοκισμό καθυστερούμενων τόκων και τους όρους του (ύψος τόκου και χρόνος
καθυστέρησης που θα αρχίσει ο τόκος επί του τόκου να καταλογίζεται).

* Όταν η Τράπεζα τα αξιώσει με αγωγή της, για καθυστερούμενους τόκους ενός
έτους, εάν πρόκειται για συναλλαγή με ιδιώτη, ή έξι μηνών εάν πρόκειται για
συναλλαγή με έμπορο ή εμπορική επιχείρηση.

Με την χθεσινή απόφασή της η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου δικαίωσε βιομηχανική
επιχείρηση που αντιδίκησε με την Τράπεζα Πίστεως για πανωτόκια που είχαν
επιβληθεί μονομερώς και είχαν πενταπλασιάσει το αρχικό ποσό δανειοδότησης, σε
διάστημα έξι ετών.

Παράλληλα, απέρριψε την παρέμβαση της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών, κρίνοντας ότι
δεν έχει έννομο συμφέρον μια ένωση επαγγελματιών να παρεμβαίνει σε δίκη μέλους
της με τρίτον.