ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Πάταξη της σπατάλης

Από χθες ο προϋπολογισμός του 1998 περνάει «από σαράντα κύματα» με την κριτική
που δέχεται στη Βουλή. Αναμενόμενη και εν πολλοίς δικαιολογημένη η κριτική
αυτή για έναν προϋπολογισμό που επιβάλλει 13 φόρους και που εγκαινιάζει την
πιο αυστηρή εισοδηματική πολιτική των τελευταίων ετών.

Μέσα στα πολλά σωστά όμως που ακούγονται σαν κριτική στον προϋπολογισμό
διατυπώνονται και απόψεις που αν δεν είναι από άγνοια απλουστευτικές είναι
πάντως σαφώς παραπλανητικές. Π.χ. υπάρχει μια ενορχηστρωμένη προπαγάνδα που
προσπαθεί να πείσει ότι ως δια μαγείας όλα τα προβλήματα της οικονομίας μας θα
θεραπευθούν αν οι δημόσιες δαπάνες από 42% του ΑΕΠ μειωθούν στο 32%.

Κατ’ αρχήν πρέπει να σημειώσουμε ότι το 42% από μόνο του δεν λέει πολλά
πράγματα, αφού εκείνο που μετρά για τη δημοσιονομική ισορροπία που πρέπει να
έχει μια οικονομία δεν είναι μόνο οι δαπάνες αλλά και τα έσοδα, δεδομένου ότι
αν οι υψηλές δαπάνες αντισταθμίζονται από μεγάλα έσοδα το έλλειμμα που
προσδιορίζει τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη είναι μικρό. Απόδειξη ότι ο μέσος
όρος δαπανών στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 45,3%, ανώτερος δηλαδή του ελληνικού
και σε ισχυρές οικονομίες με κοινωνικό πρόσωπο ακόμη μεγαλύτερος. Στη Δανία
π.χ. είναι 58,2% του ΑΕΠ, στην Αυστρία 53,8%, στη Γαλλία 54%, στη Σουηδία
64,1% κ.λπ. Και όμως και οι τέσσερις αυτές χώρες επιτυγχάνουν εφέτος τα
κριτήρια του Μάαστριχτ για πληθωρισμό 2% και δημόσιο έλλειμμα κάτω από 3% του ΑΕΠ.

Εν πάση περιπτώσει, επειδή η ελληνική οικονομία είναι χαμηλής ανάπτυξης και
ανταγωνιστικότητας είναι σωστό ότι πρέπει σταδιακά να μειώσει τις δημόσιες
δαπάνες για να μην αναγκάζεται η κάθε κυβέρνηση να επιβάλει φόρους για την
κάλυψή τους. Προς την κατεύθυνση αυτή η παρούσα κυβέρνηση έχει κάνει αξιόλογα
βήματα και απόδειξη είναι ότι (σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής) οι δημόσιες δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ από 48,8% που τις παρέδωσε η
Ν.Δ. το 1993, έπεσαν στο 42,2% εφέτος. Είναι γνωστό επίσης ότι στα πλαίσια του
νόμου περί περιστολής των δημοσίων δαπανών που ψήφισε η κυβέρνηση θα
ολοκληρωθεί εντός του 1998 η κατάργηση ή συγχώνευση δημοσίων υπηρεσιών και ΝΠΔΔ.

Η αντιπολίτευση όμως δεν είναι ικανοποιημένη, ζητεί ταχύτερους ρυθμούς και
αξιώνει την άμεση μείωση των δημοσίων δαπανών από το 42% στο 32% του ΑΕΠ.
Ασφαλώς, υπάρχει ένα θέμα τόλμης για την κυβέρνηση και οπωσδήποτε θα έπρεπε να
προχωρεί με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα σε τομές και ρήξεις, ιδιαίτερα στο
χώρο του Δημοσίου. Όμως άλματα σαν και αυτά που προτείνουν ορισμένοι
παράγοντες της αντιπολίτευσης είναι ή ανέφικτα ή πήδημα στο κενό.

Για παράδειγμα, οι δημόσιες δαπάνες, τουλάχιστον αυτές που περιλαμβάνονται
στον προϋπολογισμό, χωρίζονται βασικά σε τρεις κατηγορίες. Το εν τρίτον των
δαπανών είναι τόκοι του μεγάλου δημοσίου χρέους που βαρύνει τη χώρα. Παρ’ ότι
γίνονται προσπάθειες, με την προσφορά νέων χρηματοοικονομικών προϊόντων και
ελκυστικών μακροπρόθεσμων τίτλων, να μειωθεί η σχετική δαπάνη, είναι γεγονός
αναμφισβήτητο ότι το ύψος των επιτοκίων στις νέες συνθήκες της
παγκοσμιοποίησης ρυθμίζεται από τις δυνάμεις της αγοράς, είναι δηλαδή πολλές
φορές εκτός ελέγχου από την κυβέρνηση.

Τα άλλα δύο τρίτα των κρατικών δαπανών μοιράζονται κατ’ ισομοιρία σχεδόν από
τους μισθούς και τις συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων και από τις επιδοτήσεις
του προϋπολογισμού προς τους μεγάλους ασφαλιστικούς οργανισμούς (ΙΚΑ, ΟΓΑ,
ΝΑΤ, ΤΕΒΕ κ.λπ.) που κι αυτές σε τελευταία ανάλυση είναι μισθοί και συντάξεις.

Αν λοιπόν η αντιπολίτευση θέλει να είναι πειστική στην κριτική της προς την
κυβέρνηση και προπαντός ωφέλιμη στον τόπο ­ που είναι και το σημαντικότερο ­
θα πρέπει να γίνει συγκεκριμένη επί του θέματος. Προτείνει απολύσεις στο
Δημόσιο; Εισηγείται πάγωμα μισθών και συντάξεων και περικοπή επιδοτήσεων;
Δικαίωμά της! Αλλά εκείνο που είναι σαφώς δημαγωγία είναι από την μία πλευρά
να προτείνονται περικοπές που είναι αδύνατες, τουλάχιστον σε μεγάλη έκταση,
και από την άλλη να καταγγέλλεται η κυβέρνηση για άγρια λιτότητα και εξαθλίωση
των μισθωτών.

Για να είμαστε πιο αντικειμενικοί, όμως, πρέπει να συμπληρώσουμε τις
παρατηρήσεις αυτές με την επισήμανση ότι στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, στις
δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς, υπάρχουν τεράστια περιθώρια για
περιορισμό του κράτους, για εξορθολογισμό των δαπανών και πάταξη της σπατάλης.
Οι περισσότεροι από τους οργανισμούς αυτούς είναι ελλειμματικοί και τα
ανοίγματά τους καλύπτονται από τον προϋπολογισμό, από χρήματα δηλαδή των φορολογουμένων.