Από το Ρίο στο Κιότο

Από το Ρίο της Βραζιλίας στο Κιότο της Ιαπωνίας. Κατ’ αρχάς είναι ένα
θετικό γεγονός ότι η παγκόσμια κοινότητα ξανασυσκέπτεται για το μέλλον του πλανήτη.

ΥΠΑΡΧΟΥΝ βέβαια ουσιαστικές διαφορές από τις δύο διεθνείς διασκέψεις για το
περιβάλλον. Στο Ρίο υπήρξε μια μεγάλη και μαζική κινητοποίηση των οικολογικών
οργανώσεων, των πολιτικών με ευαισθησία στα προβλήματα του πλανήτη. Ήταν η
πρώτη ουσιαστική συνάντηση σε διεθνές επίπεδο, έπειτα από τη διάσκεψη της Στοκχόλμης.

Στο Ρίο, πέρα από τη διάσκεψη των ηγετών, δημιουργήθηκε ίσως η παγκόσμια
συνειδητοποίηση της οικολογίας. Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τις εργασίες
των ημερών εκείνων ένα «λαϊκό περιβαλλοντικό πανηγύρι» επηρεασμένο από το
ταμπεραμέντο των κατοίκων της Βραζιλίας. Από τις εκδηλώσεις, τις συζητήσεις
έγινε κατανοητό, κατεγράφη ο κίνδυνος που υπάρχει για τη Γη από τις ανθρώπινες
δραστηριότητες. Βέβαια, υπήρξαν και μεγάλα λόγια, μεγάλες αναλύσεις από
πολλούς ηγέτες, υπογράφηκαν πολλές συμφωνίες που έδιναν λύση, προοπτική στα
ζητήματα του περιβάλλοντος.

Στην πράξη όμως, στη ζωή, αποδείχθηκαν οι συμφωνίες αυτές υποκριτικές, γιατί
πέντε χρόνια μετά δεν είχαμε κάποια θετική εξέλιξη. Αντίθετα τα τελευταία
χρόνια οι πλημμύρες, οι ξηρασίες, οι καταστροφές των δασών έγιναν
καθημερινότητα σε παγκόσμιο επίπεδο. Γιατί αυτή η εξέλιξη; Την απάντηση έδωσαν
οι επιστημονικές συναντήσεις στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, οι οποίες πλέον
δεν αμφισβητούνται. Το φαινόμενο του θερμοκηπίου έγινε επικίνδυνο, γιατί η
συμφωνία για τις κλιματικές αλλαγές δεν ενεργοποιήθηκε ιδιαίτερα από τις
ανεπτυγμένες χώρες. Είναι βέβαια αλήθεια ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες
από το 1990 μέχρι σήμερα έχουν αυξήσει τις ρυπογόνες ουσίες μέχρι 30%, δεν
είχαν υπογράψει τη συμφωνία για το κλίμα. Αλλά και οι άλλες βιομηχανικές
δυνάμεις που είχαν συμφωνήσει και είχαν υπογράψει τη συμφωνία για το κλίμα,
στην πράξη δεν βοήθησαν. Υπήρξε λοιπόν απραξία απ’ όλους.

Στο Ρίο, λοιπόν, ζήσαμε σε θεωρητικό επίπεδο τα παγκόσμια περιβαλλοντικά
προβλήματα. Σημαντικό ρόλο έπαιξε το μαζικό οικολογικό κίνημα. Στο Κιότο της
Ιαπωνίας δεν είχαμε συζήτηση, αντιπαράθεση στα ζητήματα της οικολογίας.
Πρωταγωνιστής ήταν η οικονομία, η βιομηχανία. Η οικολογία πλέον είναι βασική
παράμετρος της παγκόσμιας οικονομίας. Η σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ Ηνωμένων
Πολιτειών, Ενωμένης Ευρώπης, Ιαπωνίας και των 77 χωρών με επικεφαλής την Κίνα
ήταν εμφανής. Να γιατί στο Κιότο η Αμερική συμμετείχε με τον «οικολόγο»
αντιπρόεδρο Γκορ, ενώ στο Ρίο ο τότε πρόεδρος Μπους δεν παραβρέθηκε την
τελευταία στιγμή.

Να γιατί στο Κιότο η Ευρώπη ήταν ενωμένη με συγκροτημένες προτάσεις, ενώ στο
Ρίο κάθε χώρα είχε τη δική της άποψη. Να γιατί οι 77 χώρες, οι λεγόμενες
αναπτυσσόμενες, έκαναν μέτωπο για να στηρίξουν ζωτικά οικονομικά τους
συμφέροντα. Το Κιότο σηματοδοτεί ότι οι σχέσεις που υπάρχουν στην παγκόσμια
οικονομία αλλάζουν. Υπάρχει σύγκρουση μεταξύ των παλιών και νέων δυνάμεων σε
βασικούς τομείς της διεθνούς οικονομικής πολιτικής.

Η συμφωνία του Κιότο, η οποία βέβαια είναι μία πολύ μικρή δέσμευση πρακτικής
για το μέλλον του πλανήτη, αφού θα μειώσει τις εκπομπές των 6 αερίων του
θερμοκηπίου από τα 38 ανεπτυγμένα κράτη μόνο κατά 5,2% μέχρι το 2008 ή το 2015
ανάλογα με τον ρύπο, δείχνει ότι κάτι αλλάζει και ότι οι κυβερνήσεις
συνειδητοποιούν το μέγεθος του προβλήματος. Πάντως, η συμφωνία δεν ικανοποιεί
τη διεθνή κοινή γνώμη. Προβληματίζει ότι τα βήματα που αποφασίστηκαν είναι μια
ασπιρίνη και όχι τα αντιβιοτικά που έχει ανάγκη το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Τέλος, πρέπει να σημειώσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπάθησε, αγωνίστηκε να
περάσει μια πιο αποφασιστική πολιτική, ήταν θετική η παρουσία της, ίσως πρώτη
φορά σε διεθνή διάσκεψη.

Το μάθημα, το μήνυμα από το Ρίο στο Κιότο είναι ότι τα προβλήματα του
περιβάλλοντος, το φαινόμενο του θερμοκηπίου δεν αφορά κάποιο αόριστο αστέρι,
αλλά αυτό τον κόσμο που ζούμε, ότι το οικολογικό ενδιαφέρον δεν είναι υπόθεση
μόνο των περιβαλλοντικών οργανώσεων, αλλά όλων των πολιτικών, όλων των
πολιτικών κομμάτων, όλων των χωρών του πλανήτη που ζούμε.

Ότι επιβάλλεται άμεσα η αναβάθμιση των επιλογών σε πολιτικό και κυβερνητικό
επίπεδο σε όλες τις χώρες.

Ο Ρούλης Κοκελίδης είναι πανεπιστημιακός, πρώην βουλευτής του ΠΑΣΟΚ στον Ν.
Κοζάνης, πήρε μέρος στη Διάσκεψη του Ρίο της Βραζιλίας και τώρα στο Κιότο της Ιαπωνίας.