Απειλές Γιλμάζ μετά το «Όχι» της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Σε απειλές και εκβιασμούς κατά της Ευρωπαϊκης Ένωσης και της Ελλάδας
προχωράει τώρα η Άγκυρα. Ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Μεσούτ Γιλμάζ μετά την
χθεσινή συνεδρίαση του υπουργικού του συμβουλίου, στο οποίο εξέτασε τα
αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής του Λουξεμβούργου, δήλωσε ότι η Τουρκία
διακόπτει τον πολιτικό διάλογο με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδιαίτερα στα θέματα
που αφορούν την Ελλάδα και την Κύπρο.

Ο Μ. ΓΙΛΜΑΖ πρόσθεσε προκλητικά ότι η Τουρκία θα ακολουθήσει τα σχέδιά της για
ενσωμάτωση της κατεχόμενης Βόρειας Κύπρου εφόσον η Ευρωπαϊκη Ένωση αρχίσει,
όπως αποφάσισε η Σύνοδος Κορυφής, τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την
Κυπριακή Δημοκρατία.

Ακόμη, ο Τούρκος πρωθυπουργός, σε μία εμφανή προσπάθεια να υποβαθμίσει τις
εντυπώσεις που δημιουργήθηκαν στην τουρκική κοινή γνώμη μετά την διπλωματική
ήττα που υπέστη στο Λουξεμβούργο, απέρριψε χτες την πρόσκληση της Ευρωπαϊκης
Ένωσης να μετάσχει η Τουρκία στην Ευρωπαϊκη Διάσκεψη.

«Η συμμετοχή της Τουρκίας στη διάσκεψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εξαρτώμενη
από την εκπλήρωση προϋποθέσεων. Η πρόσκληση αυτή δεν έχει την παραμικρή
σημασία για μας» είπε ο κ. Γιλμάζ, για να καταλήξει: «Δεν θα δεχθούμε
οποιουσδήποτε όρους».

Οι προκλήσεις της Άγκυρας ήταν εν πολλοίς αναμενόμενες από την ελληνική
πλευρά. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός προέβλεψε λίγο μετά το τέλος της Συνόδου ότι η
Τουρκία θα αντιδράσει με τον τρόπο που αυτή ξέρει να αντιδρά, ανεβάζοντας την ένταση.

Την ίδια στιγμή, πάντως, η Αθήνα ­ φανερά ικανοποιημένη από το αποτέλεσμα της
Συνόδου Κορυφής ­ ετοιμάζει τις επόμενες κινήσεις της τόσο προς την Ευρώπη όσο
και προς την Τουρκία.

Η ελληνική πλευρά θέλει να κάνει σαφές ­ όπως είπε και ο Πρωθυπουργός
παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής ­ ότι στόχος της Αθήνας δεν
είναι να κρατήσει την Τουρκία μακριά από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στόχος της
ελληνικής κυβέρνησης είναι να υπάρξει στενότερη συνεργασία Ευρώπης – Τουρκίας.
Συνεργασία, όμως, που θα πρέπει να διέπεται ­ όπως με όλες τις ευρωπαϊκές
χώρες ­ από κάποιους όρους που εγγυώνται την ειρηνική συνύπαρξη στην περιοχή.

Υπό αυτήν την έννοια, έλεγαν χτες κυβερνητικές πηγές, τα κριτήρια που ετέθησαν
για την ένταξη κάθε χώρας στην Ευρωπαϊκή Διάσκεψη αποτελούν μία «διαδικασία
ελέγχου», στην οποία υπόκεινται όλοι όσοι επιθυμούν συνεργασία με την
Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πάντως, η Αθήνα, μετά την ψυχρολουσία που έπαθε η Τουρκία στο Λουξεμβούργο, θα
επιδιώξει να κάνει ανοίγματα προς την Άγκυρα για να της δείξει τις πραγματικές
της προθέσεις, που σίγουρα δεν έχουν να κάνουν με την δημιουργία έντασης
ανάμεσα στις δύο χώρες.

Ύστερα από ελληνική πρόταση (εφόσον γίνει αποδεκτή από την Άγκυρα), οι Έλληνες
«σοφοί» (Αργ. Φατούρος και Θ. Κουλουμπής) και οι Τούρκοι ομόλογοί τους
(Ελεκτάγκ και Σουκρέ) αναμένεται να συναντηθούν πρώτη φορά στα τέλη Ιανουαρίου
για να συζητήσουν τον διαδικαστικό τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να λυθούν
οι διαφορές των δύο χωρών.

Στην επιστολή που έχει στείλει, μάλιστα, η ελληνική πλευρά προτείνει ως θέμα
συζήτησης τη νομική διαδικασία επίλυση τους θέματος της υφαλοκρηπίδας κι όχι
το ζήτημα των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης στο Αιγαίο (όπως πρότειναν οι Τούρκοι).

Η Αθήνα, πάντως, είναι ικανοποιημένη και για έναν ακόμη λόγο. Επειδή το
επόμενο εξάμηνο ­ καθοριστικό για το μέλλον της Κύπρου, αφού αρχίζουν οι
ενταξιακές διαπραγματεύσεις της ­ στην προεδρία της Ένωσης θα είναι η
Βρετανία, η οποία γνωρίζει το Κυπριακό όσο λίγοι και αντιμετωπίζει την Τουρκία
στις πραγματικές της διαστάσεις, όπως φάνηκε και από τις δηλώσεις του Τόνι Μπλερ.

Ο κ. Μπλερ έκανε σαφές απαντώντας σε ερωτήσεις Τούρκων δημοσιογράφων ότι η
επίλυση του Κυπριακού δεν αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη της Κύπρου στην
Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και μία λύση θα έκανε την υπόθεση της ένταξης πολύ
ευκολότερη. Ακόμη, ότι τα κριτήρια που έθεσε η Ένωση για τη συμμετοχή στην
Ευρωπαϊκή Διάσκεψη είναι κριτήρια που αφορούν όλους κι όχι μόνο την Τουρκία.
Τέλος, χαρακτήρισε «καλή προσφορά» προς την Τουρκία τα όσα αποφάσισε η Σύνοδος
Κορυφής ζητώντας από την Άγκυρα να κάνει αλλαγές, ώστε να γίνει μέλος της
Ευρωπαϊκής Διάσκεψης και κάποτε να ενταχθεί και στην Ένωση.

ΑΙΣΘΗΣΗ προκάλεσε στην ελληνική αντιπροσωπεία στο Λουξεμβούργο η απαράδεκτη,
όπως χαρακτηρίστηκε από κυβερνητικές πηγές, στάση που κράτησε ο πρόεδρος της
Γαλλίας Ζακ Σιράκ κατά τη διάρκεια της συζήτησης, το Σάββατο το πρωί, της
ενταξιακής πορείας της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Είχε ήδη ολοκληρωθεί η συζήτηση του σχεδίου συμπερασμάτων του Συμβουλίου για
τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Διάσκεψης (γαλλική πρόταση) και οι περισσότερες
χώρες είχαν συμφωνήσει με τις ελληνικές θέσεις για το νέο αυτό φόρουμ.

Θέσεις που αποδυνάμωναν το θετικό πολιτικό μήνυμα που ήθελε να περάσει μέσω
αυτής της διάσκεψης στην Τουρκία η γαλλική πλευρά. Διότι οι «15» αφενός έθεταν
ξεκάθαρους όρους σε όσους θα ήθελαν να ενταχθούν στη Διάσκεψη (π.χ. αποδοχή
της Χάγης, σεβασμό ανθρωπίνων δικαιωμάτων κ.λπ.), αφετέρου διεύρυναν τη
δυνατότητα συμμετοχής στη Διάσκεψη και σε χώρες που δεν έχουν καμία σύνδεση με
την Ευρωπαϊκη Ένωση (π.χ. Αλβανία).

Το «ναυάγιο» των γαλλικών επιδιώξεων δημιούργησε δυσφορία στον πρόεδρο Σιράκ.
Έτσι, όταν στη συνέχεια ήρθαν για συζήτηση στη Σύνοδο Κορυφής οι παράγραφοι
του κειμένου των συμπερασμάτων οι οποίες αναφέρονταν στην «Ευρωπαϊκή
στρατηγική για την Τουρκία», ο κ. Σιράκ επιχείρησε να επιδείξει την πυγμή του.

Ο Γάλλος πρόεδρος εξέφρασε τις επιφυλάξεις του για την ενταξιακή πορεία της
Κύπρου πριν επιλυθεί το Κυπριακό και πρότεινε να υπάρξει φράση στα
συμπεράσματα της Συνόδου ώστε η κυπριακή αντιπροσωπεία να περιλαμβάνει και Τουρκοκύπριους!

Ο κ. Σημίτης πήρε το λόγο θυμίζοντας προηγούμενες αποφάσεις της Ευρωπαϊκής
Ένωσης (επί γαλλικής μάλιστα προεδρίας το 1995) με τις οποίες είχε γίνει σαφές
ότι οι διαπραγματεύσεις θα γίνουν με τη νόμιμη κυβέρνηση της Κύπρου, όπως αυτή
αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ και όλες τις χώρες του κόσμου, πλην της Τουρκίας.
Υπογράμμισε μάλιστα ότι η κυπριακή κυβέρνηση έχει καλέσει τους Τουρκοκυπρίους
να μετάσχουν στη διαπραγματευτική ομάδα, τονίζοντας ότι με τη διατύπωση που
θέλει ο κ. Σιράκ να περάσει στο κείμενο, η Κύπρος θα είναι «δέσμια» του Ραούφ Ντενκτάς.

Ο κ. Σιράκ όμως συνέχισε να επιμένει επικαλούμενος την άποψη ότι η Κύπρος δεν
μπορεί να μπει διχασμένη στην Ευρώπη, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να εκφράσει
τις έντονες επιφυλάξεις του (απειλή δηλαδή άσκησης βέτο). Θέσεις στις οποίες
αν και κανείς δεν θέλησε να αντιδράσει ευθέως ­ πλην του Τόνι Μπλέρ, ο οποίος
επιχείρησε να συμβιβάσει τα πράγματα ­ προκάλεσε ένα γενικό «σούσουρο» από
χαμηλόφωνα σχόλια των περισσότερων παρισταμένων.

Ήταν φανερό ότι η σιωπηρή πλειονότητα των ηγετών στήριζε τις ελληνικές
απόψεις. Ο κ. Σημίτης πήρε και πάλι το λόγο προειδοποιώντας με τη σειρά του
ότι εάν η Γαλλία έχει επιφυλάξεις για το θέμα της Κύπρου, τότε η Ελλάδα έχει
επιφυλάξεις για ολόκληρη τη διεύρυνση. Προειδοποίηση που έκανε πολλούς από
τους εταίρους που ήθελαν πάση θυσία να προχωρήσει το ζήτημα της διεύρυνσης να
«κάθονται σε αναμμένα κάρβουνα».

Στο διαφαινόμενο αδιέξοδο παρενέβησαν με συμβιβαστικές προτάσεις τους τόσο ο
προεδρεύων του Συμβουλίου κ. Γιούνκερ όσο και οι υπουργοί Εξωτερικών Βρετανίας
και Γερμανίας κ.κ. Κουκ και Κίνκελ, αναγκάζοντας στο τέλος τον κ. Σιράκ να
υποχωρήσει και να δεχθεί τις ελληνικές απόψεις: η προσέγγιση της Τουρκίας με
την Ευρωπαϊκή Ένωση να εξαρτάται από την αποδοχή εκ μέρους της Τουρκίας της
επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών μέσω της Χάγης, του σεβασμού των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της μη παρεμπόδισης της διαδικασίας ένταξης της Κύπρου
και την επιβοήθηση της επίλυσης του Κυπριακού.

Μετά το αίσιο τέλος της διαπραγμάτευσης, ο κ. Σημίτης είχε να το λέει. Αυτό
που τον πείραξε πάνω απ’ όλα ήταν το «χτύπημα κάτω από τη ζώνη» του κ. Σιράκ.
Είχα μιλήσει μαζί του για όλα αυτά τα ζητήματα τόσο σε τετ α τετ συνάντηση που
κράτησε μισή ώρα όσο και σε συνάντηση των δύο αντιπροσωπειών που ξεπέρασε την
μιάμιση ώρα, έλεγε και ξανάλεγε ο Πρωθυπουργός.

ΓΙΑΤΙ Η Ευρώπη έκλεισε την πόρτα της στην Τουρκία; Αυτό το ερώτημα απασχολεί
τους αρθρογράφους των εφημερίδων του Σαββατοκύριακου.

Ο Τζον Σίμσον, υπεύθυνος διεθνών θεμάτων του BBC, υποστηρίζει με άρθρο του στη
«Σάντεϊ Τέλεγκραφ» ότι αυτό που θα ήθελε η Τουρκία είναι ένας δρόμος προς την
ένταξη. Στο Λουξεμβούργο, όμως, συνάντησε μπροστά της τρία εμπόδια. Την
Ελλάδα, που «θέλει να κάνει την Τουρκία να πληρώσει γι’ αυτά που έκανε πριν
από έξι αιώνες». Τη Γερμανία, που δεν θέλει να αποκτήσει η τουρκική μειονότητα
στη χώρα αυτή ίσα δικαιώματα στην εργασία και την κοινωνική ασφάλιση. Και τη
διπλωματία του Λουξεμβούργου, που «δεν είναι και η καλύτερη…»

Σύμφωνα με τον αρθρογράφο της «Ελ Παΐς» Μιγκέλ Άνχελ Μπαστενιέρ, οι λόγοι που
η Ε.Ε. εμφανίζεται απρόθυμη να δεχθεί στους κόλπους της την Τουρκία είναι:
Πρώτον, η ελληνική αντίδραση. Δεύτερον, ο φόβος της Ευρώπης μπροστά σε μια
ενδεχόμενη μαζική μετανάστευση Τούρκων εργατών. Και τρίτον, το γεγονός ότι η
σημερινή Τουρκία αποτελεί προϊόν μιας επανάστασης που δεν έχει τελειώσει, και
όπου η κληρονομιά του Ατατούρκ μοιάζει με «νησί σε μια ισλαμική θάλασσα».

Η «Ρεπούμπλικα» χωρίζει σε ομάδες τις ευρωπαϊκές χώρες ως προς τη θέση τους
για την Τουρκία. Η Ελλάδα και η Γερμανία είναι αντίθετες. Η Ιταλία, η Γαλλία
και η Βρετανία δεν αγνοούν τις πολιτικές δυσκολίες που θα είχε η ένταξη της
Τουρκίας, αλλά θεωρούν ότι η απομόνωσή της θα ενίσχυε τις ακραίες τάσεις στην
Άγκυρα. Ανάλογη είναι η θέση της Ισπανίας και του Βελγίου, ενώ οι υπόλοιπες
χώρες είναι ουδέτερες.

Ο Μάρτιν Ουόκερ της «Γκάρντιαν» αναφέρεται στις επίμονες ­ αλλά μάταιες ­
προσπάθειες της Βρετανίας και των ΗΠΑ να κάμψουν τις αντιδράσεις για την
ένταξη της Τουρκίας. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση εκπροσώπου της βρετανικής
κυβέρνησης, ότι όταν η Βρετανία αναλάβει την προεδρία θα προσπαθήσει να
«επαναπροσκολλήσει» την Τουρκία στην Ένωση.

Η «Λιμπερασιόν» επισημαίνει ότι η Αγκυρα βρήκε ένα σημαντικό σύμμαχο στο
πρόσωπο του προέδρου Σιράκ, ο οποίος δήλωσε σε δραματικούς τόνους ότι «οι “15”
δεν έχουν δικαίωμα να απορρίψουν την Άγκυρα». Οι επιδόσεις όμως της Τουρκίας
στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στο Κυπριακό και στο Κουρδικό ­
προσθέτει η γαλλική εφημερίδα ­ δυσκολεύουν τη ζωή των «15″.

ΚΙ ΕΝΩ στη Λευκωσία επικρατεί ικανοποίηση και ο πρόεδρος Γλ. Κληρίδης
ευχαρίστησε την ελληνική κυβέρνηση για την προώθηση της ένταξης της Κύπρου
στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στην Αθήνα τα κόμματα της Αριστεράς είχαν αντιδράσεις
δύο ταχυτήτων:

* Το ΚΚΕ, σε ανακοίνωσή του κάνει λόγο για τεχνητό κλίμα ευφορίας και
χαρακτηρίζει ως «ασαφείς» τους όρους που τέθηκαν στην Τουρκία.

* Ο ΣΥΝ, αντίθετα, κάνει λόγο για θετική εξέλιξη και καλεί την κυβέρνηση να
κινηθεί με νηφαλιότητα στη συνέχεια.

*Ο πρόεδρος του ΔΗΚΚΙ Δημήτρης Τσοβόλας επισημαίνει ότι πέραν των όσων
διαφημίζονται, «η αλήθεια που μένει, είναι ότι οι Βρυξέλλες κάνουν “κουμάντο”
για τη χώρα μας».