Χρηματιστήριο αέριων ρύπων…

Συνθήκη Κιότο. Ο υπουργός Περιβάλλοντος της Ιαπωνίας, που φαίνεται στις δύο οθόνες δεξιά και αριστερά, αναγγέλλει τη συμφωνία

«Ιστορική συνθήκη», «θετικό πρώτο βήμα», «λογικό, αλλά όχι αρκετό» ή
«τραγωδία και φάρσα»; Η Συνθήκη που υπογράφηκε χθες στο Κιότο της Ιαπωνίας για
την παγκόσμια μείωση των εκπομπών «αερίων του θερμοκηπίου» δυσαρέστησε
μερικούς για την «υποχώρηση των πολιτικών απέναντι στους οικολόγους», εξόργισε
άλλους για τις «χαλαρές» δεσμεύσεις των κυβερνήσεων και ικανοποίησε ελάχιστους.

ΠΟΛΛΟΙ αναρωτιούνται επίσης ποιος και πώς θα ελέγχει την εφαρμογή της
Συμφωνίας, ένα θέμα που πρέπει να λυθεί σύντομα. Όλοι όμως συμφωνούν πως το
Πρωτόκολλο του Κιότο σημαίνει την έναρξη λειτουργίας του οικουμενικού
«Χρηματιστηρίου των Αέριων Ρύπων», με απρόβλεπτες συνέπειες για το μέλλον του
πλανήτη μας.

Η ΕΛΛΑΔΑ

Πάντως, σε γενικές γραμμές, η τελική συμφωνία προβλέπει μεγαλύτερα ποσοστά
μείωσης από αυτά που περίμεναν πολλοί απαισιόδοξοι επιστήμονες και αυτά που
είχαν προτείνει οι Αμερικανοί, αλλά μικρότερα από αυτά που είχαν ζητήσει οι
Ευρωπαίοι. Όσο για την Ελλάδα, η Συνθήκη σαφώς επιτρέπει αύξηση των εκπομπών
μεγαλύτερη ακόμα και από 25% μέχρι το 2010.

Έπειτα λοιπόν από 11 ημέρες σκληρών διαπραγματεύσεων, οι αντιπροσωπείες των
159 χωρών συμφώνησαν να μειωθούν οι συνολικές εκπομπές αερίων που ευθύνονται
για το φαινόμενο του θερμοκηπίου κατά 5,2% από τις βιομηχανικές χώρες μέχρι το
2012. Συγκεκριμένα, θα χρειαστεί να μειωθούν από τις ΗΠΑ κατά 7% σε σχέση με
τα επίπεδα του 1990, την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά 8% και την Ιαπωνία κατά 7%
μεταξύ του 2008 και του 2012. Πριν από τη διάσκεψη, η Ε.Ε. είχε προτείνει
μείωση 15% μέχρι το 2010, ενώ η Αμερική, σταθεροποίηση στα επίπεδα του 1990.

Το Πρωτόκολλο του Κιότο προβλέπει επίσης μείωση των εκπομπών και από άλλες
χώρες, ενώ αρκετές αποκτούν το δικαίωμα διατήρησης των σημερινών επιπέδων
(Ρωσία, Νέα Ζηλανδία κ.λπ.) ή ακόμα και αύξησή τους (Ισλανδία, Αυστραλία,
Νορβηγία κ.λπ.).

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟ

Η επίτευξη των στόχων που έθεσε το Κιότο δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Τα
επίμαχα αέρια (διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο, υποξείδιο του αζώτου,
φθοράνθρακες και άλλα βιομηχανικά αέρια) μετατρέπουν τη Γη σε ένα τεράστιο
θερμοκήπιο, παγιδεύοντας τη θερμότητα του ήλιου στα υψηλότερα στρώματα της
ατμόσφαιρας και αυξάνοντας τη θερμοκρασία στην επιφάνεια του πλανήτη.

Για να μειωθούν οι εκπομπές των αερίων αυτών, οι βιομηχανίες των χωρών αλλά
και οι κάτοικοί τους πρέπει να μειώσουν τουλάχιστον κατά το ένα τρίτο τη χρήση
ενέργειας. Πρέπει παράλληλα να διαδοθούν ευρέως νέες τεχνολογίες «φιλικές προς
το περιβάλλον» και να αξιοποιηθούν εναλλακτικές πηγές ενέργειας.

Το σίγουρο πάντως είναι πως το Πρωτόκολλο του Κιότο ευνοεί την άνθηση του
εμπορίου «εξαγοράς καθαρού αέρα». «Δηλαδή αυτός που ρυπαίνει περισσότερο θα
αγοράζει ποσοστά από κάποιον που δεν ρυπαίνει», εξηγεί ο κ. Χρήστος Ζερεφός,
διευθυντής του Κέντρου Χαρτογράφησης του Όζοντος στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης. «Κι αυτό, γιατί χάρη σε παραθυράκια της Συμφωνίας, ουσιαστικά τα
ποσοστά μείωσης δεν απευθύνονται σε μεμονωμένες χώρες, αλλά σε συνολική μείωση
για τον πλανήτη. Έτσι, ορισμένες χώρες της Ε.Ε. μπορούν να αυξήσουν τις
εκπομπές τους αντί να τις μειώσουν, μια που ενδιαφέρει το συνολικό ποσοστό της Ευρώπης».

Πρώτες υποψήφιες χώρες για «συνεταιρισμό» στη ρύπανση, είναι η Αμερική και η
Ρωσία, όπως εξηγεί ο κ. Στέλιος Ψωμάς, διευθυντής του Ελληνικού Γραφείου της
Greenpeace. «Η πρώτη θα αγοράσει το μερίδιο της Ρωσίας, που δεν χρειάζεται
μείωση των εκπομπών της. Έτσι, οι Αμερικανοί θα αναγκαστούν να μειώσουν
λιγότερο τις εγχώριες εκπομπές αέριων ρύπων».

ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΜΕΝΟΙ δηλώνουν οι περιβαλλοντολόγοι από τη Συμφωνία του Κιότο.
«Οικονομικά συμφέροντα – Περιβάλλον: σημειώσατε 1», σύμφωνα με τον κ. Ψωμά από
την Greenpeace. «Η διάσκεψη έληξε δυστυχώς με τους χειρότερους οιωνούς για τον
πλανήτη μας. Η ουσία είναι το αν το 2010 οι ρύποι στην ατμόσφαιρά μας θα είναι
λιγότεροι από σήμερα. Και η απάντηση είναι σαφώς όχι. Θα είναι περισσότεροι».

Το Δίκτυο Μεσόγειος SOS επίσης «εκφράζει την αγανάκτησή του για την
ανικανότητα των κυβερνήσεων να πάρουν τα αναγκαία μέτρα για την προστασία του
πλανήτη». Στο ίδιο πνεύμα, η ανακοίνωση του Παγκοσμίου Ταμείου για τη Φύση
(WWF) μιλά για μία απόφαση γεμάτη ελλείψεις, που δίνει τη δυνατότητα στους
βασικούς υπεύθυνους για τη ρύπανση της ατμόσφαιρας να συνεχίσουν ακάθεκτοι τις
εκπομπές αερίων. «Η Συνθήκη έχει κενά που επιτρέπουν περαιτέρω μειώσεις στα
ήδη πολύ χαμηλά ποσοστά που έχουν τεθεί ως στόχοι».

Ο ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ πρόεδρος Μπιλ Κλίντον δήλωσε ενθουσιασμένος και ξαφνιασμένος από
το αποτέλεσμα των συνομιλιών. «Κάναμε ένα τεράστιο πρώτο βήμα» για την
αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Υποσχέθηκε μάλιστα, στα επόμενα
πέντε χρόνια, τη διάθεση πέντε δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανάπτυξη
μεθόδων εξοικονόμησης ενέργειας και προγραμμάτων «καθαρής» τεχνολογίας.

Οι εκπρόσωποι της αμερικανικής Βουλής όμως, όπου την πλειοψηφία την έχουν οι
Ρεπουμπλικάνοι, προειδοποίησαν τον Κλίντον ότι δεν πρόκειται να επικυρώσουν
την Συνθήκη. Οι αντίπαλοι του Κλίντον ισχυρίζονται ότι τα χρήματα αυτά είναι
αδύνατον να βρεθούν σε περίοδο περικοπών στον προϋπολογισμό και ότι τα
τεράστια έξοδα για την εφαρμογή της μείωσης των εκπομπών θα αναγκάσουν πολλές
βιομηχανίες να μετακομίσουν σε αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες ­ προς το παρόν
­ δεν υποχρεώνονται σε μειώσεις.

Από την άλλη μεριά, οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκφράζουν την
δυσαρέσκειά τους με τα συμφωνηθέντα ποσοστά και προειδοποιούν πως δεν είναι
αρκετά για να κερδίσουν τη μάχη ενάντια στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Το
αποτέλεσμα «δεν είναι καλό για το μέλλον», δήλωσε η επίτροπος Περιβάλλοντος
της Ε.Ε. κ. Ριτ Μπιέρεγκααρντ, αλλά εξέφρασε την έκπληξή της για την υποχώρηση
των Αμερικανών. «Αν αναλογιστούμε την πίεση από τους γερουσιαστές, τις
αυτοκινητοβιομηχανίες, τις εταιρείες πετρελαίου και άλλους, το 7% των
Αμερικανών είναι ενθαρρυντικό».

Η απογοήτευση των Ευρωπαίων για τα μικρά ποσοστά μείωσης ήταν αναμενόμενη, όχι
μόνο για τις παραδοσιακά «προχωρημένες» θέσεις τους σε θέματα περιβάλλοντος ­
πάντα ευνοϊκότερες από τους Αμερικανούς. Όπως λέει ο διευθυντής του Ελληνικού
Γραφείου της Greenpeace κ. Στέλιος Ψωμάς, οι Ευρωπαίοι έχουν πολλά οικονομικά
συμφέροντα λόγω της αναπτυγμένης τους τεχνολογίας σε ήπιες μορφές ενέργειας,
όμως βλέπουν το Κιότο ως την ευκαιρία για την προώθηση της χρήσης πυρηνικής
ενέργειας, ιδίως οι Γερμανοί, οι Άγγλοι και οι Γάλλοι.

Πάντως, η εκπρόσωπος της Ένωσης δεν είχε να πει καθόλου καλά λόγια για την
Ρωσία και την Αυστραλία. Η πρώτη «επαναπαύτηκε» στα μειωμένα ποσοστά εκπομπών
μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού ­ που δεν οφείλονται βέβαια στην καλή της
θέληση, αλλά στο κλείσιμο για οικονομικούς λόγους πολλών βιομηχανιών της. Ενώ
η μεγαλύτερη χώρα του Ειρηνικού επέμενε έντονα και κέρδισε το δικαίωμα για
αύξηση των εκπομπών της κατά 8%, προς μεγάλη απογοήτευση των γειτονικών
κοραλλιογενών κρατών, τα οποία κινδυνεύουν άμεσα να εξαφανιστούν από τον χάρτη
λόγω της παγκόσμιας αύξησης της μέσης θερμοκρασίας.