Ετάφη ο Ναπολέων!

Εμπορικό μητρώο και πλασματικό ενέχυρο είναι οι νέοι όροι που μπαίνουν στη ζωή
μας με τον νέο Εμπορικό Κώδικα. Και καινοτομίες, όπως ανήλικοι πελάτες
Τραπεζών ή καταναλωτές – «τιμωροί» εταιρειών λόγω… ψευδούς διαφήμισης
προϊόντων. Με τον νέο Κώδικα επέρχονται ριζικές αλλαγές στη νομική βάση της
εμπορικής δραστηριότητας, ενώ απλουστεύονται συναλλακτικές διαδικασίες και
ρυθμίζονται ζητήματα που αφορούν τον τραπεζικό χώρο και τη σχέση
εμπόρου-καταναλωτή.Βασική καινοτομία του νέου Κώδικα είναι η καθιέρωση του
εμπορικού μητρώου, στο οποίο θα εγγράφεται στο εξής κάθε έμπορος ή εμπορική
επιχείρηση που λειτουργεί στη χώρα μας. Το μητρώο θα πιστοποιεί, ουσιαστικά,
την ταυτότητα ενός εμπόρου, ενώ σε αυτό θα μπορεί να βρει πληροφορίες κάθε
τρίτος που επιδιώκει συνεργασία με μια εμπορική επιχείρηση.

Το εμπορικό μητρώο θα τηρείται στα επιμελητήρια. Η τήρησή του θα εποπτεύεται
από συμβούλιο, υπό την προεδρία δικαστικού.

Αξιοσημείωτο είναι πως η Ελλάδα παραμένει η μοναδική χώρα στην Ευρωπαϊκή
Ένωση, στην οποία δεν εφαρμόζεται ο θεσμός του εμπορικού μητρώου, που ­ όπως
τονίζεται και στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου ­ ενισχύει την πίστη
στην εμπορική δραστηριότητα, εξασφαλίζει τη διαφάνεια και μπορεί να συντελέσει
στον περιορισμό της παραοικονομίας.

Με τον νέο Κώδικα μπαίνει στη ζωή μας και το πλασματικό ενέχυρο. Πρόκειται
ουσιαστικά για ενέχυρο χωρίς παράδοση και είναι ο δεύτερος σημαντικός θεσμός
που εισάγεται με το νομοσχέδιο, λύνοντας τα… χέρια σε εκατοντάδες κυρίως
μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Με το πλασματικό ενέχυρο θα είναι πλέον δυνατή η
χρηματοδότηση από τις τράπεζες όσων στερούνται ακίνητης περιουσίας για να την
παραχωρήσουν σε υποθήκη, έχουν όμως κινητό εξοπλισμό τον οποία και θα
παραχωρούν σε εμπράγματη ασφάλεια του δανειστή.

Εξάλλου, με τον νέο Κώδικα:

* Παρέχεται η δυνατότητα σε ανηλίκους άνω των 14 ετών να έχουν λογαριασμό σε
τράπεζες ή άλλο πιστωτικό ίδρυμα και να προχωρούν χωρίς κανένα περιορισμό σε
καταθέσεις ή αναλήψεις.

* Ρυθμίζεται νομοθετικά για πρώτη φορά στη χώρα μας το ζήτημα των συναλλαγών
μέσω ταξιδιωτικών επιταγών (τραβελερ τσεκ). Όπως προβλέπεται, ταξιδιωτική
επιταγή θα εκδίδεται όχι μόνον από τράπεζες αλλά ακόμη και από ιδιωτικά
γραφεία συναλλάγματος.

* Κατοχυρώνεται το δικαίωμα του καταναλωτή να αθετήσει (χωρίς κυρώσεις) τους
όρους σύμβασης που υπέγραψε για την αγορά προϊόντων, αν παρασύρθηκε από
ανακριβή διαφημιστική καμπάνια των προϊόντων.

* Μπαίνουν όρια στις δραστηριότητες των υπαλλήλων μιας εμπορικής επιχείρησης,
καθώς προβλέπεται ότι ο υπάλληλος δεν μπορεί να διατηρεί ανταγωνιστική
επιχείρηση με τον εργοδότη ή να ασκεί για λογαριασμού τρίτου ανταγωνιστικές
εμπορικές δραστηριότητες. Ακόμη, απαγορεύεται ο υπάλληλος να συμμετέχει ως
εταίρος σε ανταγωνιστική εταιρεία, ενώ σε κάθε περίπτωση ζημίας από μια τέτοια
δραστηριότητα, ο εργοδότης έχει δικαίωμα όχι μόνον να τον απολύσει αλλά να
ζητήσει και αποζημίωση.

ΑΠΟ ΤΗΝ εποχή του Όθωνα το εμπόριο στην Ελλάδα κινείται και αναπτύσσεται
ακουμπώντας στην… πιστή μετάφραση του Ναπολεόντειου Εμπορικού Κώδικα του
1807. Οι ειδικοί κάνουν λόγο για… «υπερεθνικό και ανθεκτικό νομοθέτημα»,
όπως προκύπτει και από το γεγονός ότι εφαρμόζεται σε μιαν άλλη χώρα, δύο
αιώνες μετά.

Μόνον που ο Ναπολεόντειος Κώδικας εθεωρείτο ξεπερασμένος από την εποχή του
Μεσοπολέμου… Πολλές διατάξεις του έχουν περιπέσει σε αχρησία, άλλες
υπερκεράσθηκαν από διατάξεις άλλων νομοθετημάτων, αλλά ωστόσο ο βασικός κορμός
του εξακολουθεί να κατευθύνει δεκάδες χιλιάδες εμπορικές επιχειρήσεις και
νομικούς. Έστω κι αν για την ελληνική νομοθεσία του 1997 ο μεταφορέας
αναφέρεται επισήμως ως «αγωγιάτης» και η αμοιβή του ως «αγώγιον»…

Η προσπάθεια για την καθιέρωση ενός ελληνικού, σύγχρονου Εμπορικού Κώδικα
ξεκίνησε πριν από πενήντα χρόνια. Και θυμίζει το «γεφύρι της Άρτας». Η πρώτη
νομοπαρασκευαστική επιτροπή συγκροτήθηκε το 1958 από κορυφαίους νομικούς της
εποχής, μεταξύ των οποίων και ο καθηγητής Γεώργιος Σημίτης, πατέρας του
σημερινού Πρωθυπουργού. Το έργο της επιτροπής πέρασε από «Συμπληγάδες», ύστερα
ήρθε η δικτατορία και τελικώς το πρώτο νομοσχέδιο υποβλήθηκε το 1981.

Από τότε έχει «αναμορφωθεί» τέσσερις φορές, η νομοπαρασκευαστική επιτροπή έχει
ανασυσταθεί άλλες οκτώ (σ.σ.: ο Στεφ. Ματθίας μπήκε στην επιτροπή ως εφέτης
και υπογράφει το τελικό σχέδιο ως πρόεδρος του Αρείου Πάγου…), αλλά ο νέος
Εμπορικός Κώδικας δεν έχει ακόμη περάσει από τη Βουλή.

Η τελευταία μεγάλη αντίδραση που εμπόδιζε το υπουργείο Δικαιοσύνης να
προωθήσει τον Κώδικα προερχόταν από το υπουργείο Εμπορίου. Και, τελικά, το
νομοσχέδιο κόπηκε στα δύο κι ένα σημαντικό τμήμα του, τα κεφάλαια που
αναφέρονταν στις ασφάλειες, έγιναν πριν από λίγους μήνες ξεχωριστός νόμος από
το υπουργείο Ανάπτυξης.

Το σχέδιο του Εμπορικού Κώδικα υπέστη πριν από λίγες εβδομάδες την τελική
επεξεργασία. Και ο υπουργός Δικαιοσύνης Ευάγ. Γιαννόπουλος εμφανίζεται
αποφασισμένος να τον προωθήσει αυτή τη φορά στη Βουλή. Ήδη το νομοσχέδιο που
θα καταργήσει το παλαιότερο νομοθέτημα του ελληνικού κράτους βρίσκεται στα
χέρια του Πρωθυπουργού Κ. Σημίτ