ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ «Κάτω η δυστυχία!»

Ρομπέρ Γκεντιγκιάν: «Με την ταινία μου θέλησα να πάρω θέση κατά του φόβου και της παραίτησης»

Μια πολιτική ταινία, μια πρωτοβουλία για τους μετανάστες και ένα συνέδριο
επαναφέρουν στην επικαιρότητα μια έννοια σχεδόν ξεχασμένη στη Δύση: τον
στρατευμένο κινηματογράφο.

Ο ΡΟΜΠΕΡ Γκεντιγκιάν γνωρίζει τι σημαίνει φτώχεια. Γεννημένος το 1953 στη
Μασσαλία από πατέρα Αρμένιο και μάνα Γερμανίδα, μεγάλωσε σ’ ένα περιβάλλον
όπου όλοι ήταν κομμουνιστές. «Σε ηλικία 15-16 ετών», θυμάται, «έβλεπα τον
πατέρα μου να γυρίζει κάθε βράδυ από τους ντόκους τσακισμένος από την κούραση
και αισθανόμουν μια λαχτάρα να αγωνιστώ». Ο αγώνας του έγινε γρήγορα συνώνυμος
με τον κινηματογράφο. Και ο κινηματογράφος με την πόλη όπου γεννήθηκε. Στη
Μασσαλία γύρισε και τις επτά ταινίες του, πάντα με λίγα χρήματα και πάντα μαζί
με φίλους του που έχουν τις ίδιες απόψεις μ’ αυτόν.

Εκτός από φτωχός, ο Γκεντιγκιάν είναι κι ένας αισιόδοξος άνθρωπος.
Αντιλαμβάνεται την αισιοδοξία ως όπλο κατά της απόγνωσης, η οποία αποτελεί την
έσχατη επινόηση για την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Στην τελευταία του
ταινία, που προβάλλεται εδώ και μια εβδομάδα στους γαλλικούς κινηματογράφους
με τίτλο «Μαριούς και Ζανέτ», μια γυναίκα στα μπλε κι ένας άνδρας στα κόκκινα
πρέπει οπωσδήποτε να βρουν τρόπο να αγαπηθούν. Η δουλειά τους ξεθεώνει, τα
καθημερινά βάσανα τους σκοτώνουν. Μα όταν τελικά συναντιούνται, τα ξεχνούν
όλα. Εκείνη κρατάει ένα ποτήρι κόκκινο Μαρτίνι κι εκείνος ένα πακέτο μπλε
Γκωλουάζ. Ερωτεύονται αμέσως ο ένας τον άλλο. Κι ο έρωτάς τους σώζει τον πλανήτη.

«Κανενός η μοίρα δεν είναι να δυστυχεί», διακηρύσσει μια ηρωίδα της ταινίας, η
Καρολίν, κομμουνίστρια και υπερήφανη γι’ αυτό. «Κάτω η δυστυχία, οδηγεί
κατευθείαν στον μηδενισμό ή στο Εθνικό Μέτωπο!» φωνάζει ο σκηνοθέτης, που
βρήκε τον εαυτό του όταν εγκατέλειψε το κόμμα. Ακολουθώντας τα ίχνη των
μεγάλων «κοινωνικών σκηνοθετών» της Βρετανίας, ο Γκεντιγκιάν επιτίθεται με
πάθος και τρυφερότητα εναντίον των ανισοτήτων της εποχής μας, κρατώντας
ταυτόχρονα τη μεσογειακή του ταυτότητα. Οι θεατές που βλέπουν τις ταινίες του,
γράφει η «Μοντ», φεύγουν από την αίθουσα σιωπηλοί. Ο αρχικός ενθουσιασμός
υποχωρεί γρήγορα, δίνοντας τη θέση του στην αλληλοκατανόηση και την ευγνωμοσύνη.

Την ίδια μέρα που πρωτοπροβλήθηκε η ταινία του Γκεντιγκιάν, μια ομάδα
συναδέλφων του επισκέφθηκαν το πρωθυπουργικό γραφείο και ζήτησαν από τον
Λιονέλ Ζοσπέν τη νομική «τακτοποίηση» των λαθρομεταναστών ­ όπως είχαν κάνει
και ένα χρόνο νωρίτερα με υπογραφές, κινητοποιήσεις και διαδηλώσεις. Κι ήταν
συμπτωματικά πάλι την ίδια μέρα που ξεκινούσε σε 16 ανεξάρτητες αίθουσες του
Παρισιού μια σειρά συναντήσεων με τίτλο «Κινηματογράφος και στράτευση». Τρία
γεγονότα, σημειώνει σε κύριο άρθρο της η «Μοντ», που δείχνουν ότι η μεγάλη
οθόνη έχει αρχίσει και πάλι να συγχρονίζεται με την κοινωνία και τα προβλήματά
της. Αν αυτό συνδυαστεί με την επιστροφή του κοινού στις κινηματογραφικές
αίθουσες, έχουμε πράγματι κάθε λόγο να είμαστε αισιόδοξοι. Όπως λέει και ο
Γκεντιγκιάν: «Ω εσείς, ωραία όντα, μπορείτε να αγαπηθείτε!».