«Το πλοίο είναι σαν χωριό»

Ο καπετάνιος Σπύρος Θηρέος

Ήταν παραμονές Χριστουγέννων. Μόλις είχε αφήσει πίσω του τη Μύκονο το
βαπόρι ­ κατάμεστο από κόσμο, αυτοκίνητα και εμπορεύματα. Τελικός προορισμός η
Ικαρία. Η θάλασσα αγκομαχούσε ­ δεν ήταν στα καλύτερά της. Και ο καπετάνιος
κατάκοπος από τα απανωτά ταξίδια… Το δυσάρεστο ξάφνιασμα δεν ήρθε από τη
θάλασσα ­ κι ας περίμεναν επιδείνωση της κακοκαιρίας. Μια στρατιωτική νταλίκα,
κακοφορτωμένη με σταφίδα, έγειρε στο γκαράζ του βαποριού. Και πριν καλά καλά
σημάνει συναγερμός από το πλήρωμα, μπατάρισε πάνω σε τρία παρκαρισμένα
αυτοκίνητα. Η αγωνία κορυφώθηκε όταν άρχισε να «τρέχει» και να μυρίζει
βενζίνη. Οι χίλιοι επιβάτες του βαποριού, που ταξίδευαν για τις
χριστουγεννιάτικες διακοπές τους, έμαθαν στο λιμάνι ότι η ζωή τους διέτρεξε
άμεσο κίνδυνο. Και ελάχιστοι ίσως από αυτούς να συνειδητοποίησαν ότι
μεσολάβησε ένας τιτάνιος αγώνας για να αποφευχθεί η ανάφλεξη της βενζίνης,
αλλά και η ανατροπή του βαποριού από τη μετατόπιση του φορτίου. Δεν την ξέχασε
εκείνη τη νύχτα ο καπετάνιος. Όπως δεν ξέχασε και τις άλλες που προηγήθηκαν ή
ακολούθησαν. Είναι μοίρα, λέει, του καπετάνιου να βρίσκεται συχνά αντιμέτωπος
με αυτό που λέγεται «έκτακτη κατάσταση». Και ο Σπύρος Θηρέος μπορεί να
απαριθμήσει είκοσι τουλάχιστον περιστατικά, ανάλογης σοβαρότητας. Εκείνο το
θλιβερό περιστατικό, ενάμιση χρόνο πριν στην Πάρο, όπου στην προσπάθειά του να
αποφύγει τη σύγκρουση με το επιβατικό «Ναϊάς» χτύπησε το δικό του βαπόρι, το
«Ποσειδών Εξπρές», στα βράχια, καταχωρήθηκε στη μνήμη του Σπύρου Θηρέου ως η
πικρότερη στιγμή της τριαντάχρονης καριέρας του. Οι άνθρωποι δεν κινδύνεψαν,
αλλά το βαπόρι χάθηκε και παρά την ανέλκυσή του δεν ταξιδεύει πια. Ο Σπύρος
Θηρέος το φέρει βαρέως ­ κι ας δικαιώθηκε από τις ανακρίσεις που κράτησαν
μήνες. Και μετά βίας μιλά γι’ αυτό. Αλλά όσοι τον γνωρίζουν καλά, παραδέχονται
πως τίποτα και ποτέ δεν στενοχώρησε τόσο πολύ τον πολύπειρο καπετάνιο, που
‘χει σπίτι του τις Κυκλάδες, όσο ο χαμός εκείνου του πλοίου…

«Όσο θα ‘μαι γερός θα ταξιδεύω…»

ΓΕΝΝΗΜΑ θρέμμα της Αμοργού, πρωτομπάρκαρε στα 18 του χρόνια. Δούλεψε για
χρόνια στα ποντοπόρα, αλλά μεταπήδησε το 1980 στα επιβατικά και έκτοτε
πηγαινοέρχεται στις Κυκλάδες. Ως καπετάνιος του «Απόλλων Εξπρές» σήμερα.

Η σχέση του με τη θάλασσα είναι σχέση ζωής. Διαφορετικά, ομολογεί, «δεν
αντέχεις! Να μεταφέρεις το καλοκαίρι 2.000 ανθρώπους σε κάθε δρομολόγιο ­
5.000 επιβάτες το 24ωρο με αναχώρηση, επιστροφή και ενδιάμεσα λιμάνια ­ είναι
μια τρομακτική ευθύνη»!

Στην ευθύνη του καπετάνιου είναι «οτιδήποτε κινείται ή δεν κινείται πάνω στο
πλοίο! Αυτό πρέπει να σου γίνει βίωμα, να μην το ξεχνάς ούτε δευτερόλεπτο.
Διαφορετικά, δεν εκπληρώνεις την αποστολή σου».

ΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ

«Το πλοίο», επιμένει, «είναι σαν ένα μεγάλο χωριό». Που έχει όλα τα
χαρακτηριστικά και τα προβλήματα μιας μικρής κοινωνίας. Οι κίνδυνοι στα
επιβατικά, δεν είναι οι ίδιοι με εκείνους των ποντοπόρων. Οι θαλάσσιες
διαδρομές είναι διαφορετικές, «δεν ξανοίγεσαι σε ανοικτές θάλασσες ούτε κάνεις
ημέρες να δεις στεριά. Το ταξίδι ενός επιβατικού εξαρτάται κυρίως από την καλή
φόρτωση των αυτοκινήτων, αλλά και από το τι μεταφέρουν αυτοκίνητα και
νταλίκες. Ένα κακοφορτωμένο φορτηγό μπορεί να επηρεάσει την ασφαλή μεταφορά
των επιβατών… Προβλήματα μετατόπισης του φορτίου έχουμε αντιμετωπίσει
αμέτρητες φορές και είναι κάτι που δεν μπορεί κανείς να το ελέγξει πριν από τη
φόρτωση των αυτοκινήτων στο πλοίο».

Η μεταφορά εύφλεκτων υλών με επιβατικά πλοία είναι κάτι που ρητώς απαγορεύεται
από τη νομοθεσία. Αλλά και κάτι που επαφίεται στην καλή θέληση και πίστη των
οδηγών των φορτηγών: «Υπογράφουν οι οδηγοί σχετικά έντυπα ότι δεν μεταφέρουν
εύφλεκτα υλικά, οινόπνευμα, βενζίνη, φυσίγγια, είδη κυνηγίου κ.λπ. Αλλά έχω
αναρωτηθεί πολλές φορές πώς εφοδιάζονται τα νησιά όλων των γραμμών με όλα αυτά
τα υλικά. Ας ελπίσουμε με πλοία εφοδιασμού».

Ο καπετάνιος του ποντοπόρου έχει να αντιμετωπίσει πολλά, αλλά οι ζωές που
εξαρτώνται από τους δικούς του σωστούς ή μη χειρισμούς είναι μόνο του
πληρώματος. Στο επιβατικό, είναι χιλιάδες οι ζωές «και οι κίνδυνοι
πολλαπλάσιοι. Αν μια γυναίκα γλιστρήσει στη σκάλα και σπάσει το πόδι της, ο
καπετάνιος είναι υπεύθυνος. Αν αποκοιμηθεί ένας επιβάτης στην καμπίνα του με
το τσιγάρο αναμμένο και πάρει φωτιά η κουρτίνα, είναι ο καπετάνιος υπεύθυνος.
Αν κάποιος αρρωστήσει και δεν προλάβεις να τον βγάλεις σώο στη στεριά, θα σου
ζητηθούν και πάλι ευθύνες. Η νομοθεσία γύρω από την ευθύνη του καπετάνιου
είναι αναχρονιστική. Κι αν τα σκέφτεσαι διαρκώς όλα αυτά μπορεί και να… τρελαθείς»!

Τρία παιδιά καλωσόρισε στη ζωή ο καπετάνιος Σπύρος Θηρέος, εκτελώντας ο ίδιος
χρέη… μαιευτήρα: «Τα δύο με τηλεφωνικές οδηγίες γιατρού και το τρίτο με τη
βοήθεια βοηθού μαίας που βρισκόταν στο πλοίο»!

Το τρίτο μωρό γεννήθηκε ανήμερα της περασμένης Πρωτομαγιάς, δύο ώρες μετά τον
απόπλου του πλοίου από την Πάρο. «Βιαστική» η πρωτότοκη της 24χρονης
Παναγιώτας Μπαρπαρή, ήθελε φαίνεται να έχει μαιευτήρα και νονό έναν…
καπετάνιο. Την βάφτισαν με την κόρη του πριν από δέκα ημέρες και την είπαν
Μαριάννα: «Το πρώτο μωρό το βάφτισε ο πλοιοκτήτης, το δεύτερο χάσαμε τα…
ίχνη των γονιών του»!

ΕΝΑ ΜΩΡΟ!

Να φέρνεις μια ζωή στον κόσμο, να κρατάς την αναπνοή σου και να ανασαίνεις από
αγαλλίαση με την πρώτη ανάσα του μωρού στον νέο του κόσμο! Εμπειρία θαυμάσια,
συγκλονιστική, «παρά το καρδιοχτύπι και το τρακ της στιγμής! Όλα πρέπει να τα
αντιμετωπίζεις με ψυχραιμία. Καπετάνιος που δεν είναι ψύχραιμος, με όσες
γνώσεις κι αν έχει εφοδιασθεί, θα αποτύχει…».

Θυμάται με συγκίνηση το παιδάκι που μετέφερε από την Ίο στη Σαντορίνη και από
εκεί μπόρεσε να το παραλάβει ένα C130 για Αθήνα, την Καθαρά Δευτέρα: «Είχε
τόση κακοκαιρία που υπήρχε απαγορευτικό για τα πάντα ­ πλοία, ελικόπτερα.
Βρισκόμασταν στη Σαντορίνη. Το τόλμησα, παρά το απαγορευτικό, να πεταχθώ μέχρι
την Ίο. Μη με ρωτάτε γιατί… Τέτοιες στιγμές, ελάχιστοι θα μπορούσαν να είναι λογικοί»!

Θα γίνει νονός και αυτού του παιδιού ο καπετάν Σπύρος, «αν η οικογένειά του
μπορεί να κάνει υπομονή μέχρι την άνοιξη, που θα μπει το πλοίο για συντήρηση!».

Κάθε φορά που ένας άνθρωπος έχει την ανάγκη του, νιώθει τη μέσα του φωνή να
τον καλεί να ανταποκριθεί σ’ ένα καθήκον που δεν επιβάλλεται από κανόνες της
ακτοπλοΐας. Πριν από λίγες ημέρες μετέφερε έναν βαριά άρρωστο από τη Σίκινο:
«Κάθε χειμώνα, έχουμε 5-6 σοβαρά περιστατικά στην άγονη γραμμή. Άνθρωποι που
υπέστησαν εγκεφαλικό ή έμφραγμα, πολυτραυματίες από τροχαία… Μια φορά ο
μάγειρας έκοψε τα δάκτυλά του στην κουζίνα. Επιστρέψαμε Πειραιά με τα δάκτυλα
στον πάγο. Το ένα το σώσαμε, το άλλο δυστυχώς όχι. Κι άλλες φορές αλλάξαμε
πορεία με δάκτυλα ανθρώπων στον πάγο…».

ΕΙΝΑΙ πολλά τα αρνητικά του επαγγέλματος. Το σπίτι του είναι η θάλασσα ­ έξι
δρομολόγια την εβδομάδα τον χειμώνα, επτά το καλοκαίρι, με μόνο μία
κουτσουρεμένη διανυκτέρευση στο σπίτι.

Δεν υπάρχουν ρεπό, διακοπές, χαλάρωση, ανάπαυλα κι αυτό είναι εξοντωτικό.

Ο μισθός δεν μπορεί να αντισταθμίσει «την καθημερινή φουρτούνα και το ρίσκο
του καπετάνιου». Θα μπορούσε σε λίγα χρόνια να συνταξιοδοτηθεί, αλλά η σύνταξη
είναι πενιχρή και οι υποχρεώσεις ακόμη πολλές. Γι’ αυτό όσο θα είναι γερός θα
ταξιδεύει. Το περίεργο είναι ότι ακόμη και σήμερα, αν τον έβαζαν να διαλέξει
επάγγελμα, πάλι το ίδιο θα επέλεγε. Δεν θα παρέδιδε όμως τη θέση του στον γιο
του ­ πέρασε ευτυχώς στο Πολυτεχνείο:

ΤΑ ΛΙΜΑΝΙΑ

«Η αγάπη για τη θάλασσα είναι αξεπέραστη. Όπως και τα προβλήματα. Πολλά
λιμάνια είναι προβληματικά. Δύο τρεις φορές την εβδομάδα προσεγγίζουμε σε
άγονα μικρά νησιά ­ Ηράκλεια, Σχοινούσες, Κουφονήσια. Η αναμέτρηση εκεί με τον
κίνδυνο είναι πολύ μεγαλύτερη ­ υποτυπώδη, ανύπαρκτα λιμάνια, δίχως φώτα,
δίχως τίποτα. Κάθε φορά ρισκάρουμε»!

Δεν γνωρίζει παρά ελάχιστους από τους χιλιάδες ανθρώπους που ταξιδεύουν με το
πλοίο του. Ξέρει ότι έχει βαριά ευθύνη: τη ζωή τους στα χέρια του. Τον
εμπιστεύονται στα «τυφλά».

Γι’ αυτό κι όταν κάποιες φορές, κάποιοι άγνωστοί του επιβάτες τον αναζητούν
με το βλέμμα από την προβλήτα και του φωνάζουν «καλό ταξίδι καπετάνιε»,
χαμογελά από καρδιάς και ξανοίγεται ανάλαφρα στη θάλασσα…